X بستن تبلیغات
X بستن تبلیغات
header
متن مورد نظر

ازدواج

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

مقدمه

ازدواج در نظام حیات اسلامی با مقدماتی آغاز شده و سر و سامان می یابد. مجموعه این مقامات بصورت مراسم و تشریفاتی است که زن و مرد با رعایت آنها تدریجاً متأهل شده و حقوق و مسئولیت های تازه ای را پذیرا می گردند.

بنظر ما وجود این مراسم ضروری است از آن بابت که اصولاً در اسلام ازدواج امری مهم و تشکیل خانواده از مهمترین وقایع حیات است. هر لحظه و صحنه آن خاطره انگیز و هر خاطره ای خوش و شیرین می تواند در تحکیم بنای حیات آینده زوجین موثر باشد.

زن و مرد چون دو کالا نیستند که به بهایی اندک و  با صورتی سهل و بی حساب مورد معامله قرار گیرند. بلکه شخصیت انسانی آنها، بویژه زنی که می خواهد بعدها مدیر کانون و عامل گرمی خانواده، سبب سکون و آرامش همسر و مادر فرزندان باشد باید مورد نظر قرار گیرد. و هم در این رابطه عده ای دست اندر کار باشند تا رعایت ملاحظات فیمابین از موجبات سقوط و تزلزل خانواده، بویژه در مورد اختلاف و منازعه بکاهد

مقدمه

ازدواج در نظام حیات اسلامی با مقدماتی آغاز شده و سر و سامان می یابد. مجموعه این مقامات بصورت مراسم و تشریفاتی است که زن و مرد با رعایت آنها تدریجاً متأهل شده و حقوق و مسئولیت های تازه ای را پذیرا می گردند.

بنظر ما وجود این مراسم ضروری است از آن بابت که اصولاً در اسلام ازدواج امری مهم و تشکیل خانواده از مهمترین وقایع حیات است. هر لحظه و صحنه آن خاطره انگیز و هر خاطره ای خوش و شیرین می تواند در تحکیم بنای حیات آینده زوجین موثر باشد.

زن و مرد چون دو کالا نیستند که به بهایی اندک و  با صورتی سهل و بی حساب مورد معامله قرار گیرند. بلکه شخصیت انسانی آنها، بویژه زنی که می خواهد بعدها مدیر کانون و عامل گرمی خانواده، سبب سکون و آرامش همسر و مادر فرزندان باشد باید مورد نظر قرار گیرد. و هم در این رابطه عده ای دست اندر کار باشند تا رعایت ملاحظات فیمابین از موجبات سقوط و تزلزل خانواده، بویژه در مورد اختلاف و منازعه بکاهد.

 

خواستگاری

ازدواج در اسلام با خواستگاری مرد از زن آغاز می گردد و این سنتی است که در روزگار پیشین وجود داشته و اسلام هم عملاً بر آن مهر تأیید نهاده است.

خواستگاری از سوی کسان مرد و یا خودش از خانواده زن انجام می شود و به مصلحت هم هست که این چنین باشد تا شخصیت زن محفوظ ماند و بداند که برای او ارزش و احترامی قائلند.

برخوردهای آزاد در کوچه و خیابان و درخواستهای ناشی از هوسهای زودگذر برای داشتن پیوند روا نیست و بیان مستقیم طرفین به یکدیگر گو اینکه شرعاً تحریم نشده، ولی بررسیهای تجربی نشان داده اند که چنین ازدواج هایی هرگز موفق نیستند. افرادی که سهل المعامله باشند به سادگی و آسانی اقدام به انحلال خانواده کرده و موجبات تزلزل آن را فراهم می کنند. همان به که این امر از سوی بزرگترهای خانواده انجام گیرد تا از تضمینی و استحکامی برخوردار باشد.

در اسلام در امر خواستگاری و گزینش همسر حتی مسأله دعا مطرح است. به ما توصیه کرده اند که هر وقت قصد خواستگاری کرده اید وضو بگیرید و دو رکعت نماز بگزارید و آنگاه از خداوند بخواهید که در این راه آنچه مایه خیر و سعادت طرفین است نصیب فرماید.

 

چرا خواستگاری از زن:

اینکه چرا خواستگاری مرد از زن باید باشد پاسخهای گوناگونی به آن داده شده است. اولاً مسأله سنت مطرح است که بنظر ما سنت نیکویی است و با ضوابط حیات اسلامی که زن را لعبتی می داند جور درمی آید.

ثانیاً بگفته شهید مطهری مسأله حفظ شخصیت زن و رعایت جنبه های احساسی و روانی او مورد نظر است از آن بابت که اگر این امر بگونه ای وارونه عملی شود و زن به خواستگاری مرد برود و پاسخ منفی بشنود به روحیه او ضربه وارد می شود و این برای فردی که بعدها می خواهد مادری شود و به پرورش کودکان بپردازد مناسب نیست.

از جهت سوم باید گفت در نظام حیات اسلامی زنان چندان آشکارا و علنی نیستند و با اجتماع به مانند مردان مأنوس نمی باشند. وجود حیاتشان خود مانعی برای این امر است و …

 

شرایط انتخاب

ما در فصول گذشته با رعایت قواعدی به بیان معیارها و منع ها و پرهیز در گزینش همسر پرداختیم و اینک در تکمیل آن می گوییم کوششی بعمل آید که شرایط زیر مورد نظر باشد. بلوغ جسمانی حاصل باشد، شرایط فکری، عقلی، روانی و عاطفی مورد نظر قرار گیرد، جزو محارم نباشد، کافر و مشرک و مرتد نباشند، توصیه شد که ازدواج دور باشد (تزو جوا و اغتربوا ـ از غیر و غریبان زن بگیرند. رسول ۴۳ ازدواج کافی) ازدواج نزدیک ممکن است موجب پیدایش ناقص الخلقه گردد (لاتنحکوا القرابه القریبه فان الولد تخلق ضاویاً ـ بحارالانوار) ازدواج براساس جبر و اکراه نباشد که اصل صحت عقد را زیر سوال می برد، بدنبال جاذبه های دروغین نباشند، مکر و فریب در گزینش حکومت نکند و در جمع طرفین، کور و کر یکدیگر را نپذیرند. اسلام حتی اجازه دیدن داده در کتاب جواهرالکلام آمده است که زن می تواند لباس نازکی بر تن کند تا شوهر او را ببیند. (ج ۲۹ ص ۶۷) و البته این امر بشرطی است که از روی هوسرانی نباشد. از کتاب شرایع الاسلام، باب نکاح آمده است که این جواز شامل وجه و کفین است. می تواند وضع او را در حال راه رفتن، ایستادن بنگرد و …

ما معتقدیم که رعایت چنین امری با حفظ جوانب شرعی در ایجاد پیوند مستحکم در روابط خانوادگی موثر باشد و طرفین تنها بخاطر اظهار نظر دیگران، ترحم و تلطف نسبت به فردی خود را برای همیشه نبازند.

 

شرط رضایت پدر

در نظام حیات اسلام برای ازدواج دختر باکره رضایت پدر شرط است.

بعبارت دیگر عقد بین پسر و دختر ولایتاً از جانب پدر برای دختر صورت می گیرد و دختران بکر باری صحت عقد باید رضای او را جلب کنند.

این امر نه بخاطر صغیر دانستن دختر است بلکه بدان علت است که پدر در اجتماع است و از تجارب بیشتری در این زمینه برخوردار است. حیله ها و نیرنگ ها را بهتر می فهمد، از مقاصد سوء استفاده و یا از شرارت هائی که در این زمینه می خواهند پدید آورند بیشتر اطلاع دارد، بدین نظر اسلام در حقیقت پدر را مشاور و سخنگوی دختر قرار داده است.

این نکته قابل ذکر است که ولایت پدر تا موقعی است که او در طریق حفظ منافع و مصالح فرزند باشد و در صورتی که خلاف آن بنظر رسد این ولایت از او قطع می شود. و البته بسیار کمند پدرانی که بخواهند از محل ازدواج دخترشان به آب و نانی رسند و یا فرزند خود را وجه المصالحه قرار دهند.

 

مسأله جهیزیه:

این هم از سنتی است که اسلام عملاً بر پای آن صحه نهاده است و آن مسأله جهیزیه است. دختران بهنگام انتقال از خانه خود به خانه شوهر وسایل و اسبابی از زندگی را بعنوان جهیزیه بهمراه می برند و این ربطی به میزان مهریه و احیاناً شیربها نمی تواند داشته باشد.

رسول خدا (ص) در ازدواج دخترش فاطمه با علی مقداری پول به چندتن از صحابه خود داد که بروند و برای فاطمه (ع) جهیزیه تهیه کنند. و آنها رفتند و وسایل ساده و مختصری برای یک زندگی بسیار محدود و بی پیرایه فراهم کردند که ریز آن در بسیاری از کتب اسلامی و از جمله بحارالانوار آمده است.

ظاهر عملکرد پیامبر نشان می دهد این جهیزیه در حقیقت از مقدار پولی بود که علی (ع) آن را برای ازدواج تهیه کرد. و در اختیار پیامبر نهاده بود و البته در دنیای امروز وضع بگونه ای دیگر است. آنچه مهم است این است که مرد نمی تواند به همسر آینده اش دستور تهیه جهیز مفصلی را بدهد مگر آنگاه که خود در جنبه مالی پیشقدم باشد.

سفارش این است که جهیزیه ها بر مبنای چشم و هم چشمی نباشند و سبب آن نگردند که خانواده از امر ازدواج گریزان شوند و یا از آن ترس و شوری در دل پیدا کنند. اصل باید بر این باشد که ازدواج ساده و بی تکلف باشد تا دیگران نیز بدان راغب گردند و به آن تن در دهند.

 

مسأله شیربها:

در اسلام چیزی بنام شیربها که در آن حق مطالبه ای باشد دیده نمی شود. خانواده و کسان عروس شرعاً نمی توانند چنین چیزی را از شوهر طلب کنند و یا آن را در ازای دادن دختر به شوهر بصورت حقی درآورند.

بررسی ها نشان می دهند که این امر بازمانده ای از رسم قدیم است که در آن دختران یک خانواده بحساب عوامل تولید می آمدند و حتی در کشت و حفظ مزارع و نگهداری دام با رئیس خانواده و به نفع او همکاری می کردند. بدیهی است بهنگامی که ازدواجی صورت گیرد خانواده عروس فرد مولدی را از دست می دهند.

شیربها را در حقیقت می توان نوعی ما به الازاء در این رابطه دانست که در ازای پرداخت آن خانواده عروس لااقل برای مدتی محدود احساس کمبود و ورشکستگی نکند و خلاء ناشی از او را جبران نماید. این امر گاهی بصورت پرداخت پول نقد به کسان عروس است و گاهی بصورت بیگاری داماد برای پدر عروس و این هر دو در تاریخ سابقه دارد.

 

خودداری از اشکالتراشی

اسلام به زن و به پدر و خانواده اش توصیه می کند که در انتخاب همسر دقت و توجه کند ولی اشکالتراشی نکنند.

اینکه باید از دین و اخلاق و نجابت پسر و اصالت خانوادگی او (که غیر از سرمایه دار بودن و مقام داشتن است) سردآوریم جای بحثی نیست. ولی در عین حال باید مراقب بود که مته بر خشخاش نگذارند و بی جهت مانع پیوند پسر و دختری مسلمان نگردند.

آنچه برای ما در انتخاب همسر مطرح است دین و اخلاق و ایمان مرد و هم توان بالقوه او در کسب و کار است که بتواند نانی بدست آورد و خانواده خود را اداره کند. مته بر خشخاش گذاردن و بدنبال احراز شرایط نسبته غیرممکن فرستادن مورد پسند اسلام نیست.

آنچه که مایه صفای زندگی است اخلاق و ایمان و خلوص و صداقت است، نه خانه و اتومبیل و مدرک تحصیلی و ذخایر بانکی. بنظر ما خرده گیری والدین در این زمینه ها سبب محروم کردن دو جوان از تشکیل بنای زندگی شده و بفرموده امام عسگری (ع) سبب ایجاد مفسده در زمین خواهد شد (کافی ۴) ـ وسایل الشیعه ج ۱۴)

 

منبع : www.padida.ir

 

ارسال نظر