X بستن تبلیغات
X بستن تبلیغات
header
متن مورد نظر

ایلات و عشایر

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

مقدمه:

انسان برای اینکه بتواند بقاء یابد و به زندگی خود تداوم دهد در وهله اول بایستی نیازهای اولیه خود را برطرف کند. مهمترین نیاز اولیه انسان یافتن خوراک می باشد که درطول حیاتش به اشکال مختلفی جلوه نموده : ۱ـ تغذیه از ریشه نباتات و میوه جنگلی  2ـ شکار حیوانات به صورت بی رویه با عث شد که انسان در یک منطقه با کمبود شکار مواجه شود و برای تامین نیاز بیولوژیکی خود مجبور شد که از منطقه دیگر مهاجرت کند و بتدریج براثر افزایش شکار بعلت نیاز فردی چند روزی آنرا در محل سکونت خود نگهداری می کرد، نگهداری باعث زا پیش آنها شد و به مرور زمان مواجه با افزایش رمه ها شد و از اینجا هسته اولیه نگهداری و پرورش حیوانات را که همان دامداری امروزی است پی ریزی شد . ارتباط مستقیم بین نگهداری دام و نیاز به علوقه برای رشد وتکثیر، پیوستگی وراهداری بین کشاورزی و دامپروری بوجود آمد و تغییرات اقلیمی باعث کوچ نشینی اقوام ابتدائی شد . در این راستا جامعه شناسی ایلات و عشایر از جمله دروس جامعه شناسی عمومی است . که از قواعد و اصول و روشهای جامعه شناسی عمومی پیروی می کند. جهت شناسایی و تعیین پدیده های اجتماعی در جامعه ایلاتی می پردازد.

مقدمه:

انسان برای اینکه بتواند بقاء یابد و به زندگی خود تداوم دهد در وهله اول بایستی نیازهای اولیه خود را برطرف کند. مهمترین نیاز اولیه انسان یافتن خوراک می باشد که درطول حیاتش به اشکال مختلفی جلوه نموده : ۱ـ تغذیه از ریشه نباتات و میوه جنگلی  2ـ شکار حیوانات به صورت بی رویه با عث شد که انسان در یک منطقه با کمبود شکار مواجه شود و برای تامین نیاز بیولوژیکی خود مجبور شد که از منطقه دیگر مهاجرت کند و بتدریج براثر افزایش شکار بعلت نیاز فردی چند روزی آنرا در محل سکونت خود نگهداری می کرد، نگهداری باعث زا پیش آنها شد و به مرور زمان مواجه با افزایش رمه ها شد و از اینجا هسته اولیه نگهداری و پرورش حیوانات را که همان دامداری امروزی است پی ریزی شد . ارتباط مستقیم بین نگهداری دام و نیاز به علوقه برای رشد وتکثیر، پیوستگی وراهداری بین کشاورزی و دامپروری بوجود آمد و تغییرات اقلیمی باعث کوچ نشینی اقوام ابتدائی شد . در این راستا جامعه شناسی ایلات و عشایر از جمله دروس جامعه شناسی عمومی است . که از قواعد و اصول و روشهای جامعه شناسی عمومی پیروی می کند. جهت شناسایی و تعیین پدیده های اجتماعی در جامعه ایلاتی می پردازد.

 

اقسام جوامع انسانی :

علمای علوم اجتماعی برای یسر و تحول جوامع انسانی سه دیدگاه یا تئوری درنظر می گیرند اولین دیدگاه طبقه بندی جوامع از نظر تولیدی و اقتصادی که خود به سه دوره تقسیم می شود (۱ـ مرحله جمع آوری خوراک   2ـ مرحله تولید خوراکی  3ـ مرحله تولید ماشین مرحوم دکتر شریعتی این مرحله را تحت عنوان ماشینیزم مطرح می کند.

بشر از همان دوران ابتدایی که تحت عنوان پیت کانفری پوست (انسان ابتدایی) مطرح بوده برای اینکه زندگی اش تداوم داشته باشد و بقا پیدا کند باید نیاز اولیه خود را برآورده کند، از جمله عمدهترین نیاز بشر اولیه تامین خوراک بوده است ، تغذیه انسان در ارتباط مستقیم با تکامل وتطورش بوده است . که در طی حیاتش به اشکال مختلف جلوه کرده ، در مرحله ابتدایی انسان پیت کانفری پوست از رشد و میوه درختان تغذیه می کرد . مرحله بعدی که مرحله تکامل یافته تر انسان است (انسان تا ترتال ) در این مرحله انسان به شکار حیوانات می پردازد،‌ انسان به علت شکار زیاد، مواجه با کمبود حیوان می شود و مجبور می شود از منطقه ای به منطقه ای مهاجرت کند و در نتیجه هسته های اولیه زندگی دامداری توسط انسان نانورتال پی ریزی می شود ارتباط مستقیم بین دام و نیازهایش به علوفه برای رشد و تکثیر حیوان یک نوع پیوستگی یا تداخلی را بین کشاورزی و دامداری بوجود آورد پس درنتیجه اقتصاد شبانی تداخلی را بین دامپروری و کشاورزی بوجود آورد و تغییرات زیست محیطی یا اکولوژیکی باعث کوچ نشینی آنان شد و زندگی عشایری در تمام دنیا به اشکال مختلف وجود شده تاریخچه آن در ایران حدود هشت هزار سال پیش بوده است. درایران عشایر دارای منشأ روستا نشینی بوده یعنی ابتدا اسکان یافته و دارای کشاورزی بودند و در نهایت دامپرور شدند و با افزایش تعداد افراد روستا و از بین رفتن فضای سبز اطراف روستا فرد دامدار مجبور شد که زندگی اش را براساس دیدگاه دوم در ارتباط با اقسام جوامع انسانی طبقه بندی از نظر منطقه ای که به سه مرحله تقسیم می شود.

۱ـ جامعه عشایری   2ـ جامعه روستایی   3ـ جامعه شهری

 

رود نیلو جامعه شناسی فرانسوی معتقد است جامعه عشایری ، روستایی و شهری به مانند سه نقطه در مسیر یک خط تکاملی هستند علمای علوم اجتماعی جهت تشخیص جامعه عشایری نسبت به جامعه روستایی و شهری سه شاخص را مطرح می نمایند. الف: وجود ساختمان ایلی یعنی هر فرد خود را بر گروهی نسبت می دهد و نسبت به این امر نوعی احساس برتری می نماید این گروه همان تیره ، طایفه ، دودمان و مال می باشند.

الف) لازم به تذکر است مال کوچکترین واحد اقتصادی و اجتماعی است مرکب از چند خانواده که کلیه فعالیتهای اجتماعی و اقتصادی را از جمله کوچ روی ، شادی و عزا را پوشش می دهد .

ب) اساس و پا به معیشتشان بر محور دامداری است و به ندرت فعالیتهای مزروعی زودرس از جمله گندم، جو در مناطق ییلاقی و قشلاق و در مسیر ایل راهد دیده می شود .

ج) زندگی متحرک طوری که فصولی از سال را در ییلاق و فصولی دیگر را در قشلاق به سر می برد .

سئوال : جایگاه جامعه عشایری را در دیدگاه دوم در ارتباط با اقسام جوامع انسانی مشخص نمائید ؟

دیدگاه سوم درارتباط با اقسام جوامع انسانی طبقه بندی از نظر تحول وتکامل :

در این دیدگاه دانشمندان تلویحاً نه صریحاً اندیشه خود را در ارتباط با جامعه عشایری بیان می کند. از جمله اگوست کنت جامعه را به ایستا و پویا و دورکیم جامعه را به مکانیکی و ارگانیکی ، اسپنسر جامعه را به ساده و پیچیده : تولیس جامعه را به گمنشافت (اجتماع و روستایو گزاشافت(شهر) و بالاخره و برجامعه را به روابط محلی وعقلانی تقسیم می کند.

 

تعاریف ، ایل، کوچ، عشیره

دامپروری و دامداران ر ا ناچار کرد که به مناطق کوهستانی یا معتدار مهاجرت کنند. زندگی کوچ شش در ابتدا بصورت ابتدایی بوده یعنی همراه با بزومیش و بدون حیوانات باربر صورت می گرفت د رکل آرائیها در حدود چهارهزار سال پیش این حیوانات را اهلی نموده و خدمت ارزنده ای را به زندگی کوچ نشینی نمودند و من بعد لقب امپراطوران صحرا نورد را کسب نمودند از این زمان سرنوشت حکام سیاسی و عامل بر اندازی حکومتها بودند تا زمان رضاخان از حمله حکومتهایی که عشایر در آن نقش داشتند و دارای بافت و ترکیب عشیره ای بودند عبارتند از حکومت غزنویان ، سلجوقیان ، خوارزمشاهیان، تراکر، افشاریروزئدند و حتی قاجارید و از مزان رضاخان عشایر بر تخته قاپو شدند ( یعنی در مساکنی به غیر از سیاه چادر از روی اجبار ماوی گزیدند. اما در زمان فعلی با رونق گرفتن اقتصاد سرمایه داری و ورود ارزشهای جامعه شهری جامعه عشایری و سیاستهای غلط دوران پهلوی پیامدهای جبران، ناپذیری برای این جامعه به همراه داشته زیرا تا این زمان هر گونه برنامه ریزی برای عشایر بدون شناخت و پژوهش همه جانبه برای این جامعه صورت می گرفت . از آنجائیکه د رمتون علوم اجتماعی فراگرفتیم پدیده اجتماعی امری کلی و پیچیده است و هر گونه مطالعه این جامعه نیاز به پژوهش همه جانبه دارد یعنی بایستی تمام سطوح و جوانب امر اجتماعی را در نظر گرفت برای رسیدن به این هدف ضروری است از علوم دیگر مدد جست یرای تحلیل همه جانبه مسائل اجتماعی در حوزه جامعه عشایری.

 

تعریف جامعه عشایری از دیدگاه جامعه شناسی

در تعریف جامعه عشیره ای جامعه شناسان و محققان اجتماعی چند مشخصه اساس را در این جامعه مورد توجه قرار می دهند از جمله امرار معاش یا معیشت عشایره وابستگی عشایر به دام تا وابستگی انسان و دام ، وابستگی دام و چراگاه یا به علفزارهای طبیعی .

جامعه شناسان یکی از خصوصیات بارز انسان کوچ نشین را انعطاف پذیری او در برابر شرایط زیست محیطی خلاصه می کنند. این مشخصات در جامعه عشایری وجود دارد و کمی ما نمی توانیم این خصوصیات را بعنوان ویژگی اصلی تلقی کنیم چنانکه زندگی سایر جوامع هم از این عوامل ذکر شده به دور نیست با توجه به این مقدمه جامع ترین تعریف.

که توسط جامعه عشیره ای آن بخش از جمعیت کشور است که از طریق دامپروری امرار معاش می نماید و به اقتضای نوع معیشت دارای تشکیلات ایلاتی از جمله ساختار اجتماعی شامل (مال، تش، اولاد، تیره طایفه ، ایل) و ساختار سیاسی شامل (ریش سفید، کدخدا ، کلانتر و ایلخان) می باشد . لازم به تذکر است (مال ، تش، اولاد، دو دمون : مترادف یکدیگر می باشند و بیانگر کوچکترین واحد اجتماعی واقتصادی که کلیه فعالیتهای کوچ و کوچ روی را سرو سامان می بخشد .

۳ـ سومین ویژگی ، زندگی متحرک(یعنی فصولی از سال را در قشلاق و فصول از سال را در ییلاق به سر می برند).

عمده ترین سازمان اجتماعی و سیاسی غیر رسمی در میان عشایر رانام ببرید. (تش ، مال و … ریش سفید ، … )

تعریف کوچ نشینی از منظر جامعه شناسی:

تحت عنوان کوچ نشین انواع مختلف معیشت مبتنی بر کوچ و جابجایی اقوام انسانی را می توان مطرح کرد این پدیده کوچ نشینی تا حد زیادی وابسته است به شرایط زیست محیطی یا اکولوژیکی که طبیعت برانسان تحمیل می کند. به همین خاطر از کوچ نشینان بعنوان مهاجران زیست محیطی یاد میکند. می توان گفت کوچ نشینی نوعی زندگی یا معیشت انسان است که در آن دامپروری اساس فعالیتهای اقتصادی را تشکیل میدهد. ویژگی بارز این نوع زندگی تحرک مکانی یا جابجایی گروههای انسانی است . بعبارت دیگر کوچ نشینی حرکت متناوب و سالیانه گروههای انسانی است که برای تهیه وسیله تغذیه خود با توجه به نوع معیشتشان و تمدنشان از جایی به جای دیگر حرکت می کنند.

و این نوع شیوه زندگی در جهان از زمان قدیم تا زمان فعلی مرسوم بوده ولی مهمترین و رایج ترین آن پرویز ورچاوند در کتاب( روش بررسی ایلات و عشایر) آنرا تحت عنوان نماد سیم شبانی یاد می کند . مفهوم نماد سیم شبانی به معنی کوچ نشینی است از نظر اصلاحی (شیوه ای است از زندگی متحرک سالیانه و فصلی که گروهی از مردم همراه چهارپایان خود از محل چادرهای زمستانی تامراتع تابستانی انجام می دهند . و مجدداً‌ در فصل سرما به اردوگاههای زمستانی برمی گردند می توان گفت :

(کوچ نشینی شکلی از زندگی متحرک انسانی است که در آن نگهداری و پرورش دام و چهارپا و بهره برداری از آن اساس فعالیت اقتصادی را تشکیل می دهد اما زندگی کوچ نشینی دارای یک سری ویژگیهایی است که این زندگی را سایر انواع معیشتها جدا می کند:

۱ـ وابستگی انسان به دام     2ـ استفاده از چراگاههای طبیعی که در ارتباط با دام مطرح است .

۳ـ کوچ یا جابجایی انسان ودام به منظور بهره برداری از مانع طبیعی و دوری از سرما وگرما لازم به تذکر است هیچ کدام از عوامل نامبرده به تنهایی کوج را به مفهوم جامعه شناختی تحلیل نمی کند زیرا اولاً وابستگی انسان به دام تنها مختص جامعه کوچ نشین نمی باشد زیرا چه در ایران و چه در کشور های دیگر گروههایی هستند که زندگی خود را از طریق پرورش حیوانات تامین می کنند . بدون اینکه کوچ نشین باشند ثانیاً‌استفاده از مراتع طبیعی تنها مختص کوچ نشینان نیست بلکه روستانشینان نیز از این مراتع طبیعی استفاده می کنند. ثالثاً کوچ به تنهایی نمی تواند مفهوم زندگی کوچ نشینی به معنای خاص عشایر را برساند چنانکه کولی ها هم زندگی کوچ نشینی یا چادر نشینی دارند بدون اینکه از مراتع بهره برداری کنند و یا وابسته حیوان باشند.

کوچ نشینی در ایران از زبان جغرافیدانان و مورخان (هر دو تا).

همانطور که قبلاً‌ذکر شده بود کوچ نشینی درایران دارای قدمت بسیار طولانی می باشند . هر و دوت مورخ بزرگ جهان پژوهشهایی که درایران انجام داده با توجه به اوضاع طبیعی ، اجتماعی و اقتصادی ایران از ازدواج  بسیار زیاد کوچ نشینی درایران سخن به میان آورده و متذکر می شود که در دوره هخامنشیان و ساسانیان کوچ نشینی در ایران بسیار بی اهمیت بوده است ولی در دوره اسلام کوچ نشینی در نواحی مختلف ایران از جمله خراسان ، اصفهان و فارس رواج داشته و از زندگی نیمه یکجا نشینی و حتی اسکان یافته نیز سخن گفته است . جغرافی دانان از ایلات مختلف ایران از جمله عربها ، سیستانیها و ترکها سخن گفته اند و معتقدند که از هجوم اقوام ترک (مغولان) به ایران که خود دو دسته بودند ، عده ای از طریق صید و شکار ماهی امرار معاش می کردند و عده ای چادر نشین بودند و از طریق دامپروری امرار معاش می کردند، اقوام مهاجر از جمله ترکها و عربها خود باعث آخریب آبادیها و در نهایت گسترش زندگی کوچ نشینی در نقاط مختلف ایران شدند و باعث شدند که مردم به کوهستان پناه ببرند . وبا توجه به زندگی متحرک خود اقتصاد شمانی (کوچ نشینی و نیمه کوچ نشینی بر محور دامپروری داشته باشند).

انواع کوچ نشینی : دو عامل نقش حسابی و کلیدی را بر نوع کوچ نشینی دارند که عبارتند از :

۱ـ عوامل جغرافیایی شامل ارتفاع محیط زیست ، آب و هوا ،‌شیب زمین و چگونگی پوشش گیاهی .

۲ـ نوع حیوان که شامل شتر و گوسفند می باشد .

باتوجه به این مقدمه عوامل ذکر شده دو نوع کوچ نشینی را بوجود می آوردند.

الف: کوچ افقی .     ب ـ کوچ عمودی .

الف) کوچ افقی : مربوط به بیابهانهای خشک ، هموار و بسته و وسیع است د راین سرزمین ها آب و علف بسیار کمیاب است و شرایط محیط تنها برای نگهداری شتر مناسب می باشد کوچ افقی میان قبایل شتر دار در صحرای عربستان و سرزمینهای مشابه آن دیده می شود . و شترداران به همراه چهارپایان خود با تحمل سختی های فراوان تا آنجا که به مانعی برخورد نکنند سراسر دشتها را در جستجوی آب و علف می باشد . به عقیده این خلدون با دیه نشینی (بیابانگردی وکوچ نشینی ) و زندگی مشقت بار معلول این است که امرار معاش خود را از کار شتر داری بدست می آورند و ناگزییر مراقب زاد و ولد و چرا این حیوانات باشند پس در حقیقت شتر آنان را به این زندگانی و به سوی آن دشتها می کشاند. کمبود آب در صحرا سبب می شود که هر قبیله چاه آب مخصوص به خود داشته باشند و استفاده از آن برای قبیله دیگر ناممکن است . گاهی در مجاورت این چاه نخلستان پدید می آورد تا بدین طریق مسیر کوچ آنان مشخص باشند و از دچار کمبود آب نشوند.

این مردم به کار کشت و زرع ناآشنا هستند.

 

ایلات و عشایر

برای تهیه وسیله نقلیه عمومی با توجه به نوع ملیتشان و تمدنشان از جایی به جای دیگر حرکت می کنند . و این نوع شیوه زندگی در جهان از زمان قدیم تا زمان بعضی مرسوم بوده و مهمترین و رایج ترین آن پرویز ورجاوند در کتاب روش بررسی ایلات و عشایر آنرا تحت عنوان نومالیسم شبانی یاد می کند مفهوم نمادیسم شبانی به معنی کوچ نشینی است از نظر اصطلاحی شیوه ای است از زندگی متحرک سالیانه و فصلی که از گروهی از مردم همراه چهارپایان حفظ از محل چادر این زمستانی تا مراتع شبانی ایشان انجام می دهد ومجدداً در فصل سرما به اردوگاههای زمستانی برمی گیرند. می توان گفت کوچ نشینی شکل از زندگی متحرک انسانی است .که د رآن نگهداری و پرورش دام و چهارپا و بهره برداری از آن اساس فعالیتهای اقتصادی تشکیل میدهد . اما زندگی کوچ نشینی دارای یکسری ویژگیهایی است که این زندگی را از سایر انواع معیشتها جدا می کند:

۱ـ وابستگی انسان به دام     2ـ استفاده از چراگاههای طبیعی در ارتباط با دام .

۳ـ کوچ و جابجایی انسان و دام به منظور بهره برداری از منابع طبیعی ودوری از سرما و گرما لازم به تذکر است هیچکدام از عوامل نامبرده به تنهایی کوچ را به مفهوم جامعه شناسی تبدیل نمی کند . زیرا اولاً‌وابستگی انسان ودام تمام مختص جامعه کوچ نشینی نمی باشد .زیرا چه در ایران و چه در کشورهای دیگر گروههایی هستند که زندگی خود را از طریق پرورش حیوانات تامین می کند بدون اینکه کوچ نشین باشد ثانیاً استفاده از مراتع طبیعی تنها مختص کوج نشیسنیها نیست بلکه روستانشیسنان نیز از مراتع طبیعی استفاده می کند .

ثالثاً کوج به تنهایی نمی تواند مفهوم زندگی کوج نشینی به معنی خاصی عشایر را برساند و چنانکه کولی ها هم زندگی کوچ نشینی یا چادر نشینی دارند بدون اینکه از مراتع بهره برداری کند یا وابسته به حیوان باشد .

 

کولی ها :

۱ـ ساختمان ایلی ندارند ـ معیشت آنها دامداری نیست . بدین دلیل به آنها عشایر گفته نمی شود . کولی های اغلب از اطراف آبادیها به تعمیر لوازم و ادوات کشاورزی (بیل و داس ) ودر شهرهها اصولا ً در پارکها به امر فالگیری و یا طالع بینی مشغول هستند و از این راه امرار معاش می کنند.

اما کوچ نشینیان که پایه اصلی معیشت آنها دام و مراتع را تشکیل می دهد و شرایط جغرافیایی هم در جابجایی آنها موثر می باشد به این دلیل قلمرو زندگی عشایر کوچ نشین محدود به عوامل جغرافیایی خاص نمی شود بطور کلی زندگی کوچ نشینی در ایران متاثر از عوامل متعددی است یا بعبارت دیگر عواملی که سبب پیدایش و گسترش کوچ نشینی و اقتصاد دامی در ایران شده است . عبارتند از : ۱ـ شیرایط زیست محیطی یعنی خشکی هوا در تابستان و سرمای هوا در زمستان سبب ییلاق و قشلاق گروهی از انسانها شده اند . که از منطقه به منطقه دیگر کوچ نمایند .

۲ـ عامل سیاسی که سبب کوچ اجباری بسیاری از عشایر ایران گردیده است : عده ای از کوچ نشینان ایران به دلیل فشار حکام از منطقه به منطقه دیگر کوچ نمودند.

۳ـ پوشش گیاهی به ویژه در منطقه کوهستانی سبب این گسترش این نوع زندگی شده است .

۴ـ افزایش جمعیت ، کمبود مراتع در ایران سبب گسترش کوچ نشینی در بسیاری از مناطق ایران گشته است .

ابن خلدون و زندگی کوچ نشینی :

سئوال: زندگی کوچ نشینی را از نظر سیر تاریخی با توجه به دیدگاه اول (طبقه بندی از نظر تولیدی واقتصادی ) نتیجه گیری نمائید .

دیدگاه دوم در ارتباط با اقسام جوامع انسانی طبقه بندی از نظر منطقه ای که به ۳ مرحله تقسیم می شود:

۱) جامعه عشایری       2ـ جامعه روستایی        3ـ جامعه شهری

ردفیلد معتقدات جامعه عشایری روستا و شهری به مانند ۳ نقطه در مسیر یک خط دفاعی هستند . علی و علوم اجتماعی جهت تشخیص جامعه عشایری نسبت به جامعه روستایی شهری ۳ شاخص را مطرح می نمایند.  الف) وجود ساختمان ایلی یعنی هر فرد خود را به گروهی نسبت می دهد و نسبت به این امر نوعی احساس برتری می نماید این گروه همان تیره و طایفه دورمان و مال می باشد.

لازم به تذکرات مال کوچکترین واحد اقتصادی و اجتماعی است مرکب از چند خانواده که کلیه فعالیتهای اقتصادی اجتماعی را از جمله کوچ روی شادی عزا را پوشش می دهد .

اساس و پایه بعثت نشان بر محور دامداری است و به ندرت فعالیت های مزروعی زودرس از جمله گندم جو در مناطق ییلاقی وقشلاقی ودر سیر ایل راهها دیده می شود .

ج زندگی متحرک طوری که فصولی از سال را در ییلاق و فصولی دیگر را در قشلاق بسر می برند.

سئوال : جایگاه جامعه عشایری را در دیدگاه دوم در ارتباط با اقسام جوامع انسانی مشخص نمائید .

دیدگاه سوم درارتباط با اقسام جوامع انسانی طبقه بندی از نظر تحول و تکامل در این دیدگاه دانشمندان تلویحاً ( بطور غیر مستقیم) نه صریحاً اندیشه خود را در ارتباط با جامعه عشایری بیان می کنند از جمله آگوست کنت جامعه را به ایستاد پویا تورکیم جامعه را به مکانیکی و اخذ اسپنسر جامعه را به ساده و پیچیده کلستیل جامعه را به گفتن شناخت و گذلشافت و بالاخره و برجامعه را بر روابط محل عقلانی تقسیم می کنند.

 

نتیجه گیری: به نظر می رسد جامعه عشایری جامعه ایست ایستا مکانیکی ساده گمن شناخت و دارای روابط محلی که بطور کلی هر گونه دگرگونی و تغییرات در آن بسیار آرام و آهسته می باشد.

سئوال تئوریهای مختلف در راستای اقسام جوامع انسانی بویژه دیدگاه سوم را مختصراً از منظر دانشمندان این گروه بررسی کنید.

واژه کوچ از مندکوچیدن به معنی نقل و مکان از منزلی به منزل دیگر با ایل وعبایل و اسباب و اثاثیه خانه و یا مهاجرت و انتقال ایل و لشک از جایی به جای دیگر گویند.

واژه ایل و اژه ایست ترکی غالباً‌با کوچ نشینی همراه می باشد و به معنی دوست یا قبیله یا گروه یا صلح مخصوصاً به مردم چادر نشینی اطلاق می گرددو درمتون تاریخی این واژه از زنان حکومت ایلخانان متداول گردید و از آن زمان به اقوام کوچ نشین و تیه کوچ نشین که زندگی شبانی را اختیار کرده بودند دلالت می کند.

واژه عشیره مفرد عشایر است واژه ایست عربی به معنی برادران قبیله تبار نزدیکان خویشاوندان دودمان و اهل خانه اطلاق می شود.

با اینکه تاریخچه کوچ نشینی درایران حدود ۸ هزار سال پیش می باشد با آثاری که در جنوب اندیشک در تپه ای تحت عنوان تپه توله ای شکل بدست آمده است . تاکید می کند که اقوامی در آن منطقه زندگی می کرده اند. که دارای زندگی کوچ نشینی بوده اند . قله سابقه کوچ نشینی در جهان قدمت متقادی داشته چنانکه عربستان طولانی ترین تاریخ را به خودش اختصاص داده است چندی در حدود ۱۲ هزار سال پیش این تاریخچه نشان می دهد که زندگی کوچ نشینی د رادوار مختلف تحت تاثیر شرایط اقلیمی جغرافیایی بوده.

زندگی کوچ نشینی درطول تاریخ بیشتر در مناطق نیمه خشک دارد مناطقی که کشانیر صورت می گرفت و قابل کشت بود مشاهده شده رشد کشانبدی و موانع ناشی از آن دامپروران و دامداران را ناچار کرد که به مناطق کوهستانی یا معتدله مهاجرت کنند . زندگی کوچ نشینی در ابتدا به صورت ابتدایی بوده یعنی همراه با پژوهش و بدون حیوانات باربر صورت می گرفت . در کل آریاییها در حدود ۴ هزار سال پیش این حیوانات را اهلی نبوده و خدمت ارزنده ای را به زندگی کوچ نشینی نموده اند و بعد لغب امپراطوران صحرا نورد را کسب نموده اند. از این زمان سرنوشت حکام سیاسی و عامل براندازی حکومتها بوده اند. تازمان رضا خان از جمله حکومتهایی که عشایر در آن نقش داشته اند و دارای بافت و ترکیب عشیره ای بودند عبارتند از : حکومت غزنویان ، سلجوقیان ، خوارزمشاهیان، تراکیه، افشاریه و زندیه و حتی قاجاریه و از زمان رضاخان عشایر تخته قاید شدند یعنی در مساکنی به غیر از سیاه چادر از روی اجبار معوق لذیذ یا سکونت یافتند اما در زمان فعلی با رونق گرفتن اقتصاد سرمایه داری و ورود ارزش های شهری به جامعه عشایری و سیاستهای غلط دوران پهلوی پیامدهای جبران ناپذیری برای این جامعه بهمراه داشته است .

 

منابع:

منابع اصلی: ۱ـ‌ مبانی جامعه شناسی و مردم شناسی ایلات و عشایر مولف حشمت اله حبیبی

۲ـ کوچ نشینی درایران (پژوهش درباره عشایر ایلات) نویسنده اسکندر امان الهی بهاروند .

 

منابع فرعی: ۱ـ روش بررسی ایلات و عشایر نویسنده پرویز برچاوند

۲ـ ساختار سازمان ایلات آذربایجان غربی نویسنده ابراهیم اسکندری نیا

۳ـ ساختارهای اجتماعی عشایر بویراحمد نویسنده هئیت اله غفاری

۴ـ سفر در بختیاری اثر کریمی

۵ـ عشایر مرکزی در ایران نویسنده جواد صفی نژاد

۶ـ اسکان عشایر و آثار اجتماعی و اقتصادی آن نویسنده نادر افشار نادری

۷- www.padida.ir

 

 

ارسال نظر