X بستن تبلیغات
X بستن تبلیغات
header
متن مورد نظر

تسونامی

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

تسونامی یک لغت ژاپنی به صورت سونامی SOO – NAH – MEE تلفظ می شود . تسونامی یک سری امواج دریای عظیم هستند که در نتیجه ی یک زمین لرزه ، زلزله ی دریایی ، زمین لغزنده ( لغزش کوه ) یا فوران آتش فشان در داخل یا نزدیک دریا بوجود می آیند . یک زمین لرزه زمانی می تواند ایجاد سونامی کند که نیروی کافی داشته و لرزش شدیدی را در زمین بوجود آورد تا بدین ترتیب سبب جابجایی ناگهانی و شدید توده ی عظیم آب اقیانوس شود .

یک سال پس از بم در گوشه ای دیگر از کره خاکی زلزله ای سهمگین ، بستر اقیانوس هند را به لرزه درآورد و ناحیه ای دیگر خلق شد . زلزله ای ، به شدت ۹/۸ در مقیاس ریشتر در نزدیکی سواحل سوماتر اقیانوس هند و آرام را لرزاند و موجهای عظیم ناشی از این لرزش ، که ارتفاع آنها در نقاطی به حدود ۱۰ متر می رسید با سرعتی تا چند صد کیلومتر در ساعت به ساحل هجوم آورد . و سواحل اندونزی ، سری لانکا ، هند ، تایلند ، مالدیو ، بنگلادش و مالزی را در هم کوبید . تا کنون آمار کشته شدگان بیش از  000 / 300  تن اعلام شده است . گستردگی زلزله به حدی بود که امواج تا سواحل شرق آفریقا رسید و در کشور سومالی خساراتی را وارد کرد . طبق آمار موجود زمین لرزه ی اندونزی پنجمین زلزله ی شدید در جهان از سال ۱۹۰۰ و شدیدترین زمین لرزه در چهل سال اخیر بوده است و در پی آن ۹ پس لرزه ی متوالی نیز در منطقه ثبت شده است .

تسونامی یک لغت ژاپنی به صورت سونامی SOO – NAH – MEE تلفظ می شود . تسونامی یک سری امواج دریای عظیم هستند که در نتیجه ی یک زمین لرزه ، زلزله ی دریایی ، زمین لغزنده ( لغزش کوه ) یا فوران آتش فشان در داخل یا نزدیک دریا بوجود می آیند . یک زمین لرزه زمانی می تواند ایجاد سونامی کند که نیروی کافی داشته و لرزش شدیدی را در زمین بوجود آورد تا بدین ترتیب سبب جابجایی ناگهانی و شدید توده ی عظیم آب اقیانوس شود .

یک سال پس از بم در گوشه ای دیگر از کره خاکی زلزله ای سهمگین ، بستر اقیانوس هند را به لرزه درآورد و ناحیه ای دیگر خلق شد . زلزله ای ، به شدت ۹/۸ در مقیاس ریشتر در نزدیکی سواحل سوماتر اقیانوس هند و آرام را لرزاند و موجهای عظیم ناشی از این لرزش ، که ارتفاع آنها در نقاطی به حدود ۱۰ متر می رسید با سرعتی تا چند صد کیلومتر در ساعت به ساحل هجوم آورد . و سواحل اندونزی ، سری لانکا ، هند ، تایلند ، مالدیو ، بنگلادش و مالزی را در هم کوبید . تا کنون آمار کشته شدگان بیش از  000 / 300  تن اعلام شده است . گستردگی زلزله به حدی بود که امواج تا سواحل شرق آفریقا رسید و در کشور سومالی خساراتی را وارد کرد . طبق آمار موجود زمین لرزه ی اندونزی پنجمین زلزله ی شدید در جهان از سال ۱۹۰۰ و شدیدترین زمین لرزه در چهل سال اخیر بوده است و در پی آن ۹ پس لرزه ی متوالی نیز در منطقه ثبت شده است .

بر اساس گزارش مرکز تحقیقات زمین شناسی ایالات متحده آمریکا که زلزله های سراسر جهان را زیر نظر دارد . برآورد کرد این زمین لرزه ، انرژی معادل انرژی ۲۳ هزار بمب اتمی نظیر آنچه که در هیروشیما به کار گرفته شده آزاد کرده باشد . نیروهای عظیمی که در طول صدها سال در اعماق زمین تجمع یافته بودند در ۲۶ دسامبر ناگهان آزاد شدند و زمین را به شدت لرزاندند . به طوری کلی حرکات شدید قطعات پوسته زمین که تحت نام صفحات یا پلیت های تکتونیک خوانده می شوند موجب ایجاد زمین لرزه می شود . در ایجاد زمین لرزه ۲۶ دسامبر ۲۰۰۴ لغزش تدریجی صفحه هند به زیر قطعه ی دیگر به نام صفحه   برمه مؤثر بوده است . این فرایند درطول هزاران سال همچنان ادامه داشته ، به گونه ای که دراین مدت یک صفحه ، صفحه ی دیگر را درجهت مخالف تحت فشار قرار می داده است .

آنچه در این روز اتفاق افتاد بروز یک شکستگی بود که بنا به تخمین  مرکز تحقیقات زمین شناسی ایالات متحده امریکا بیش از ۶۰۰ مایل ( Km 1000 ) طول داشت و موجب شد تا بستر دریا در بالا شکستگی ، به طور افقی ۱۰ یارد ( حدود ۱۰ متر ) و به صورت عمودی چندین یارد جابجا شود . این واقعه با تولید صدای چندانی همراه نبود ولی با توجه به طول زیاد شکستگی و جابجایی چندین تریلیون تن سنگ کافی است تا آن را بزرگترین زمین لرزه در ۴۰ سال گذشته بنامیم . حاصل این تعقیرات جابجا شدن حجم عظیم آبی بود که در بالای بستر آشفته ی اقیانوس قرار داشت و به دنبال آن یک رشته امواج متلاطم نیرومند به نام سونامی پدید آمد . سونامی اقیانوس هند به اندازه ی ۳۰۰۰ مایل ( نزدیک به ۵۰۰۰     کیلومتر ) تا آفریقا حرکت کرد . ولی زمانی که این امواج به قاره رسید هنوز قدرت کافی داشت تا سبب تلفات و تخریب امواج شود .

انرژی یک سونامی ثابت بوده و تابعی از سرعت و ارتفاع آن است . در جایی که اقیانوس عمیق باشد سونامی ها می توانند بدون آنکه در سطح جلب نظر کنند با سرعتهای بالا ۵۰۰ مایل در ساعت ( ۸۰۰ کیلومتر در ساعت ) حرکت کنند و در مدت یک روز یا کمتر از کل اقیانوس بگذرند . سونامی در سطح اقیانوس ممکن است یک فوت ( ۳۰ سانتی متر ) ارتفاع داشته باشد . به همین دلیل با وجود آنکه این موج سرشار از انرژی ، با سرعتی معادل یک هواپیمای جت مسابری ، اقیانوس را در می نوردد ولی دریانوردان متوجه ی آن           نمی شوند . به محض اینکه سونامی به آبهای کم عمق مجاور سواحل می رسد از سرعت آن کاسته و بر ارتفاعش افزوده می شود ، به گونه ای که ممکن است ارتفاعش به ۳۰ متر یا بیشتر برسد .

بدین ترتیب قسمت فوقانی موج سریعتر از بخش تحتانی آن حرکت می کند که این امر سبب می شود تا دریا به شدت آشفته شود . در یک چنین شرایطی سونامی می تواند در سواحل و جزایر تخریب شدیدی را موجب شود .

برخی مواقع قبل از رسیدن سونامی به خشکی ، سطح آب بالا و پایین می رود بنابراین اگر مشاهده شد که اقیانوس سریعاً‌به طور نامعمول ، عقب می نشیند نشانه ی آن خواهد بود که موج بزرگی در راه است . آنهایی که از علم جغرافیا آگاهی داشتند می دانستند که        عقب نشینی اقیانوس چه معنایی دارد .

در بسیاری ازگزارش ها ، نجات یافتکان نقل می کردند که هرگز دریا را آن گونه ندیده بودند که تا چنان مسافتی عقب بنشیند که بستر آن ، با ماهیان و قایق های رهاشده بر روی شن ، در معرض دید قرار گیرد .

متأسفانه این منظره ی بی سابقه ظاهراً بسیار از مردم کنجکاو را وسوسه کرد تا به طرف بستر باز شده ی دریا بروند . در تایلند توریست ها که متحیر مانده بودند از این صفحه ها عکس گرفتند . در واقع ، علت مرگ بسیاری از مردم در سونامی اقیانوس هند آن بود که به ساحل رفته بودند تا عقب نشینی اقیانوس را ببینند . ظاهراً‌ آنها از این مسأله نا آگاه بودند که این پدیده پیش آگهی یک موج مرگ آور خواهد بود . کودک ده ساله ای که به همراه خانواده ی خود برای تعطیلات کریسمس به سواحل اقیانوس هند سفر کرده بود با مشاهده عقب رفتن آب اقیانوس با فریادهای مکرر ، خانواده و اطرافیان خود را از نزدیک شدن به سواحل بر حذر داشت و موفق شد جان خانواده و حدود ۲۰۰ نفر از مردم را نجات دهد . او گفت معلمش در کلاس درس جغرافیا برای آنها در مورد تسونامی و نشانه های وقوع آن توضیح داده بود .

احتمال وقوع تسونامی در دریای خزر و عمان

گسل های بستر دریای خزر و عمق زیاد آن ، وقوع تسونامی را در این دریاچه ممکن می کند . به گزارش ایسنا ، دکتر پدرام نادری رئیس گروه زمین شناسی زیست محیطی سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور با اعلام این مطلب خاطرنشان کرد : ایران در کمربند زلزله خیز جهان قرار دارد و از طرفی جنوب و شمال کشورمان را آبهای آزاد و      بسته ای فرا گرفته اند ، بر این اساس وقوع تسونامی در دریای عمان و دریاچه ی بسته خزر امری دور از ذهن نخواهد بود . وی با اشاره به اینکه وقوع زمین لرزه و تسونامی در جنوب شرق آسیا با وجود فاصله ی بسیار طولانی مرکز وقوع زمین لرزه و تسونامی از ایران ، خسارات هرچند اندکی در سواحل شرق ایران و چابهار در پی داشت ، خاطرنشان کرد ‍: اندک بودن این خسارات به معنای در امان بودن قطعی ایران از خطرات تسونامی بعدی نیست .

دکتر ناوی در عین حال با اذعان به اینکه هیچ گونه سابقه ای در مورد وقوع تسونامی در دریای خزر مشاهده نشده ، خاطر نشان کرد : وجود اطلاعاتی مبنی بر وجود گسل های گسترده در زیر بستر دریای خزر ضرورت مطالعات بیشتر در این زمینه را نشان می دهد .      با توجه به اینکه تسونامی ها به دنبال زمین لرزه های بستر اقیانوسها ایجاد می شوند ،‌ قابل پیش بینی نیستند ، اما به اطلاع رسانی دقیق و به موقع و مدیریت صحیح بحران در زمان وقوع حادثه می توان میزان تلفات و خسارات را به پایین ترین حد خود رساند .

بخش هایی از سواحل ایران در دریای عمان از پدیده ی تسونامی زلزله ی اخیر جنوب شرق آسیا تأثیر پذیرفت و احتمال تکرار این پدیده در آینده وجود دارد .

وی در عین حال ، وقوع پدیده های تسونامی در دریای خزر و خلیج فارس را به دلیل بسته بودن آنها منتفی دانست و گفت احتمال وقوع این پدیده تنها در دریای عمان و کناره ی اقیانوس هند وجود دارد . در سال ۱۹۴۵ زمین لرزه ای به بزرگی حدود ۲ / ۸ درجه در مقیاس ریشتر در مرزهای دریای ایران و پاکستان اتفاق اقتاد که امواج حاصل ، حدود ۳۰۰ کیلومتر دورتر از کانون زمین لرزه خساراتی را به شهر کراچی وارد کرد .

ارسال نظر