X بستن تبلیغات
X بستن تبلیغات
header
متن مورد نظر

اهمیت تغذیه در دوران بارداری

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

اهمیت تغذیه در دوران بارداری :

از بهترین کارهایی که مادر می تواند در دوران بارداری برای فرزندش انجام دهد توجه به تغذیه صحیح است . این تغذیه باید حاوی تمام مواد مورد نیاز برای رشد و نمو جنین باشد ، بعضی ها به غلط فکر می کنند که در این دوران باید به جای دو نفر غذا بخورند !

هنگام بارداری سوخت و ساز بدن زیاد می شود ، زیرا بدن انرژی بیشتری نیاز پیدا می کند و برای تامین انرژی بیشتر به کالری بیشتری نیاز هست ؛ ولی درست نیست که این نیاز با غذای بیشتر جبران شود بلکه باید به کیفیت غذا توجه بیشتری صورت گیرد . برای تامین انرژی لازم و تغذیه صحیح ، زن باردار فقط به ۳۰۰ تا ۴۰۰ کالری ، بیشتر از نیاز روزانه افراد عادی ، نیاز دارد . به لحاظ کیفی نیز باید از چهار گروه مواد غذایی (شیر و فرآورده های شیری ، فرآورده های گوشتی و جایگزین های آن ، میوه ها و سبزی ها ، و حبوبات و غلات مانند گندم ) به اندازه کافی مصرف شود . یک رژیم غذایی مناسب و کامل شامل همه این مواد می شود زیرا برای رفع نیاز مادر و فرزندش ، انوا ویتامین ها و مواد معدنی ، بسیار لازم است .

اهمیت تغذیه در دوران بارداری :

از بهترین کارهایی که مادر می تواند در دوران بارداری برای فرزندش انجام دهد توجه به تغذیه صحیح است . این تغذیه باید حاوی تمام مواد مورد نیاز برای رشد و نمو جنین باشد ، بعضی ها به غلط فکر می کنند که در این دوران باید به جای دو نفر غذا بخورند !

هنگام بارداری سوخت و ساز بدن زیاد می شود ، زیرا بدن انرژی بیشتری نیاز پیدا می کند و برای تامین انرژی بیشتر به کالری بیشتری نیاز هست ؛ ولی درست نیست که این نیاز با غذای بیشتر جبران شود بلکه باید به کیفیت غذا توجه بیشتری صورت گیرد . برای تامین انرژی لازم و تغذیه صحیح ، زن باردار فقط به ۳۰۰ تا ۴۰۰ کالری ، بیشتر از نیاز روزانه افراد عادی ، نیاز دارد . به لحاظ کیفی نیز باید از چهار گروه مواد غذایی (شیر و فرآورده های شیری ، فرآورده های گوشتی و جایگزین های آن ، میوه ها و سبزی ها ، و حبوبات و غلات مانند گندم ) به اندازه کافی مصرف شود . یک رژیم غذایی مناسب و کامل شامل همه این مواد می شود زیرا برای رفع نیاز مادر و فرزندش ، انوا ویتامین ها و مواد معدنی ، بسیار لازم است .

تغذیه صحیح در دوران بارداری :

متخصصان بر این باورند که روش مراقبت و تغذیه مادران چه در دوران بارداری و چه در دوران شیردهی در رشد و نمو و سلامت عمومی کودک بسیار موثر است .

بهتر است از ابتدای بارداری رژیم غذایی سالم و مناسب زیر نظر پزشک متخصص داشته باشید و از خوردن مواد چاق کننده بی خاصیت بپرهیزید . برای تامین غذای مناسب جنین ، به جای خوردن سه وعده غذای پر حجم ، بهتر است غذا را به دفعات بیشتر و در حجم کمتر میل کنید .

از آنجه که نیاز مادر به مواد مغذی در دوران بارداری افزایش می یابد ، پزشکان ، اغلب ، مولتی ویتامین و مواد معدنی همراه با آهن را تجویز می کنند .


مهمترین نیاز های غذایی دوره های سه ماهه بارداری :

سه ماهه اول :

در این دوره ، سرعت رشد و نمو اعضای اصلی اصلی جنین زیاد است و برای شکل گیری هر چه بهتر این اعضا و جوارح ، پروتئین نقش اساسی دارد که با خوردن ماهی ، گوشت پرندگان ، گوشت قرمز کم چربی ، و لبنیات کم چربی تامین می شود . شایان به ذکر است که افزایش مصرف روی نقش مهمی در سوخت و ساز پروتئین دارد . همچنین تاثیر ید بر غذه تیروئید جنین ، که در ماه اول بارداری شروع به شکل گیری می کند ، در خور توجه است . سایر ویتامین ها و مواد معدنی که مورد نیاز روزانه مادر باردار است عبارتند از :

آهن ، کلسیم ، ویتامین های B12 , B6 , E , D , C , A  ، ریبوفلاوین ، نیاسین ، فولاسیون ، منیزیم و فسفر .

سه ماهه دوم :

در این دوره خوردن حداقل ۷ تا ۸ لیوان مایعات در روز لازم است . آب ، شیر ، آب میوه و سوپ بسیار مناسبند . نیاز بیشتر به مایعات برای آن است که جفت برای تغذیه جنین نیاز به خون دارد و برای تولید خون بیشتر بدن نیازمند آب بیشتری است . لازم به ذکر است که مایعاتی مانند چای ، قهوه و سودا مناسب نیستند چون باعث می شوند آب بدن از طرق ادرار دفع شود .

در گذشته به خانمهای باردار توصیه می شد . سدیم (نمک ) مصرفی شان را کم کنند ، اما امروزه پزشکان معتقدند جنین برای رشد ونمو صحیح به سدیم نیز احتیاج دارد . نمک همچنین کمک می کند آب بدن بیشتر باقی بماند . از نمک به عنوان چاشنی غذا استفاده کنید ولی از مصرف زیاد آن بپرهیزید .

رشد سریع جنین ، انرژی شما را تخلیه می کند بنابراین با خوردن کربوهیدرات فراوان از طریق مغز دانه ها [مانند پسته ، بادام ، گردو ، فندوق ] ، میوه ها و سبزی ها تجدید قوا کنید و مصرف چربی ها را که مهمترین منبع انرژی هستند فراموش نکنید .

چربیها همچنین به جذب برخی از مواد غذایی کمک می کنند اما فراموش نکنید که کالری خیلی زیادی هم تولید می کنند . بهتیرین نوع چربی ، چربی های اشباع نشدۀ مرکب ( که از بادام ، گردو ، ذرت ، سویا و آفتابگردان به دست می آیند ) ، چربی های اشباع نشده ساده (که از فندوق ، زیتون و روغن زیتون ، بادام زمینی و روغن بادام زمینی به دست می آیند ) هستند . همچنین گوشت قرمز ، ماهی ، فرآورده های شیری و کرۀ بادام زمینی منابع خوبی برای تامین نیاز چربی به شمار می آیند .

سه ماهه سوم :

در سه ماهه سوم نیز همچنان تغذیه خوب ، اهمیت ویژه ای دارد . سلول های مغز کودک در دو ماهه آخر بارداری به سرعت در حال شکل گیری هستند . همچنین با تغذیه خوب و متنوع در این ماهها ، آینده ، برای آشنا کردن وی بامزه های گوناگون دچار مشکل نمی شوید .

بعضی از کارشناسان ، کمبود آهن را مهمترین کمبود مادران باردار تشخیص داده اند که اواخر دوره بارداری خود را نشان می دهد .پس ، قرصهای آهن را که پزشک برایتان تجویز کرده است ، فراموش نکنید و از خوردن غذاهای سرشار از آهن (مثل جگر ، گوشت قرمز ، زردۀ تخم مرغ ، اسفناج و جعفری ، مغز دانه هایی مانند بادام ، گردو ، فندوق ، و پسته ) غافل نشوید . بهتر است همراه مواد غذایی دارای ویتامین ث مانند آب پرتقال و لیمو ترش استفاده کنید زیرا ویتامین ث میزان جذب آهن را افزایش می دهد .

در این سه ماه کودک شما برای رشد استخوان ها و دندان های خود بیش از هر چیز به کلسیم نیاز دارد و اگر در برنامه غذایی تان به اندازه کافی نباشد ، کلسیم مورد نیاز جنین و نیز آن مقدار که برای شیرسازی به هنگام شیردهی لازم است ، از استخوانها و دندانهای عزیز خود شما تهیه و تامین می شود . مادر در دوران بارداری و شیردهی روزانه به ۱۲۰۰ میلی گرم کلسیم نیاز دارد . برای برآوردن این نیاز روزانه حداقل ۴ لیوان معادل یک لیتر شیر بنوشید . یا فرآورده های دیگر مانند پنیر ، ماست انواع پودینگ ( مثل فرنی ) را جانشین آن کنید . از آنجا که مصرف مداوم این گونه غذاها نیز موجب چاقی می شود بهتر است از انواع کم چرب و یا رژیمی آنها میل کنید .

راهنمای تغذیه ای مورد نیاز شما

مواد معدنی و ویتامین ها

منبع تغذیه

کلسیم

شیر پنیر اسفناج کلم بروکلی بادام ماهی ساردین

آهن

جگر گوشت قرمز چقندر سبز اسفناج حبوبات دانه گندم گوشت گوساله سفید 

پروتئین

ماهی گوشت سفید تخم مرغ شیر ماست پنیر لوبیای سویا

ویتامین آ

هویج شیرچرب چرخ نشده روغن جگر ماهی (روغن ماهی ) سبزی های برگ سبزو زرد

ویتامین ب ( ب۱ تا ب ۱۲)

ماءالشعیر دانه گندم حبوبات آسیاب نشده

ویتامین ث

مرکبات گریپ فروت بروکلی توت فرنگی گوجه فرنگی- فلفل قرمز و فلفل سبز کوچک

ویتامین د

ماهی و روغن ماهی آفتاب

ویتامین ای

دانه حبوبات بادام زمینی تخم مرغ ذرت

نیاسین

گوشت قرمز جگر گوشت سفید شیر بادام زمینی بادام نخود فرنگی گندم

فولیک اسید

سبزیهای برگ سبز

ید

نمک طعام

روی

ماهی جگر چغندر و لبو هویج جو کلم

چه بخورید و چه نخورید ؟

بخورید !

در دوران بارداری رژیم غذایی باید بسیار متنوع باشد و شامل همه گروههای غذایی مثل شیر ، گوشت ، نان ، غلات ، سبزی ها و میوه ها بشود.

از سبزی ها و میوه های تازه و حبوبات به قدر کافی مصرف کنید .

نوشیدن ۷ تا ۸ لیوان مایعات در طول روز ضروری است . این مایعات ممکن است آب و شیر و آب میوه و یا سوپ باشد .

به منظور پیشگیری از بروز یبوست باید به حد کافی از غذاهای فیبر دار [ مثل سبزی ها و میوه های قابل مصرف با پوست ، مانند سیب و خیار و نانهای سبوس دار ] استفاده کنید .

وعده های غذایی خود را کوچک کنید و به دفعات خوردن خود بیفزایید . در طول روز از تنقلات مغذی و مفید استفاده کنید . وعده های غذایی کوچک تر و راحت تر هضم می شوند و به این ترتیب جریان ثابتی از مواد مغذی ، هواره به بدن شما و کودکتان می رسد . از جمله تنقلات مغذی می توان پنیر ، دانه های روغنی [ گردو ، پسته ، بادام ، ندوق و …] و میوه ها را نام برد .

مصرف روزانه قرص های ویتامین ، تجویز شده توسط پزشک خود ،را فراموش نکنید.

نخورید !

غذاهایی که کمکالری هستند و با خوردن آنها ممکن احساس سیری کنید ولی عاری از هر گونه مواد مغذی هستند ؛ مثل شکلات ، چیپس ، نوشابه های گازدار ، سودا ، Punch ، و مواد پرچربی مثل انواع کیک ها و شیرینی ها .

غذاهایی که زیاد پخته شده و یا دوباره گرم شده اند ، غذاهای یخ زده ( که مقدار زیادی از مواد مغذی خود را از دست داده اند ) ، و میوه ها و سبزی هایی که مدتی در یخچال مانده اند و مقداری از خواص خود را از دست داده اند و از ارزش تغذیه ای آنها کاسته شده است .

مصرف بی رویه قهوه یا چای به خاطر دارابودن کافئین و وجود ماده ای به نام اسید تانیک ، که باعث اختلال در جذب آهن مواد غذایی می شود که شما مصرف کرده اید .

استفاده از میوه های بدوهن پوست ، همچنین مواد غذایی که یک لایه نازک روی آنها کپک زده است . چرا که ممکن است زیر آن نیز مواد زیان آور وجود داشته باشد .

تعداد دفعاتی که غذا می خورید مناسب باشد و در یک فاصله زمانی طولانی گرسنه نمانید . اگر فاصله بین غذاهیتان زیاد باشد ممکن است دچار حات تهوع شوید و همچنین جنین شما دچار فقر غذایی شود .

از خوردن هر نوع دارو بدون تجویز پزشک خودداری کنید .

تاثیر مثبت آنتی بیوتیکها در دوران بارداری

مصرف آنتی بیوتیک ها در دوران بارداری در کاهش مرگ و میر نوزادان موثر است . مادران بارداری که در دوران بارداری آنتی بیوتیک ضد باکتری استرپتوکوک گروه « بی » مصرف می کنند نوزادانشان کمتر به بیماری های عفونی مبتلا می شوند. آمار نشان می دهد آنتی بیوتیک درمانی مادران باردار در سال ۲۰۰۳ میلادی باعث شد در ازای هر صد هزار تولد ۳۲ مورد به عفونت باکتری استرپتوکوک مبتلا شوند در حالی که این رقم در سال ۲۰۰۰ میلادی پنجاه و دو مورد در هر صد هزار کودک بود. استرپتوکوک گروه « بی » شایع ترین عامل عفونتهای خونی و مننژیت در نوزادان است .

مصرف خودسرانه استامینوفن در دوران بارداری بیشتر از سایر داروهاست

ازآنجایی که سوءاستفاده از موادمخدر و داروهای غیرمجاز و الکل در دوران بارداری به صورت یک معمای طبی و اخلاقی برای پزشکان ادامه می‌یابد، علیرغم وجود پایگاه‌های بهداشت و سلامت عمومی افزایش آگاهی،استفاده از این مواد در دوران بارداری رو به افزایش است، از این رو این پژوهش به بررسی میزان شیوع استفاده از این داروها و مواد مخدر در دوران بارداری پرداخته است. بین متغییرهای تحصیلات همسر، تمایل به بارداری از طرفین زوجین، سابقه نازایی و فردی که مراقبت از مادر را انجام می‌داده است با میزان شیوع مصرف داروها ارتباط معنی دار وجود دارد.

عوارض دوران بارداری

با ایجاد شرایط خوب تغذیه ای بسیاری از عوارض بارداری ناشی از تغییرات هورمونی کاهش می یابند در جوامعی که کمبود ریزمغذی ها نظیر ویتامین و مواد معدنی وجود دارد در برخورد با عوارض بارداری مشکلاتی ایجاد می شود از عوارض بارداری تهوع و استفراغ است و نخستین اقدام برای رفع این مشکلات ، مصرف یک تکه نان خشک یا بیسکویت پیش از خارج شدن از بستر و سپس خوردن صبحانه سبک و زود هضم شامل نان ، مربا، حبوبات پخته و سیب زمینی پخته است ؛ کم کردن تعداد وعده های غذایی و حجم آنها از دیگر اقدامات موثر است. برای کاهش این حالت ، افراد باردار، باید از مصرف غذاهای سرخ کرده ، نفاخ ، حجیم ، گازدار و مصرف مایعات در هنگام صرف غذا پرهیز کنند وی از دیگر عوارض بارداری را یبوست دانست و این عارضه در اواخر بارداری به دلیل بزرگی رحم و فشار روی قسمت های تحتانی روده ، بروز می کند که در صورت درمان نکردن منجر به بواسیر خواهد شد.وی مصرف غلات و نان های سبوس دار و مصرف بیشتر مایعات و آب میوه هایی نظیر انجیر و آلو را در درمان این عارضه مفید دانست.

از دیگر عوارض دوران بارداری سوزش قلب است که به علت بزرگی رحم و فشار روی معده و برگشت مواد به قسمت تحتانی است. برای درمان این عارضه توصیه می شود حجم غذای مصرفی کم و از غذاهای نفاخ و گازدار کمتر استفاده شود و از مصرف غذاهای پرادویه که محرک حرکات معده می شود پرهیز شود .  طبق مطالعات اپیدمیولوژیک با مصرف کلسیم فشار خون دوران بارداری کمتر بروز می کند.


مصرف مکمل کلسیم در دوران بارداری وزن نوزاد را افزایش می‌دهد

مصرف مکمل کلسیم در دوران بارداری می‌تواند مستقل از طول مدت بارداری، وزن هنگام تولد را افزایش دهد. مصرف روزانه یک گرم مکمل کلسیم توسط زنان باردار سالم در سه ماهه سوم بارداری موجب افزایش وزن نوزاد می‌شود.در این مطالعه ۶۸ زن باردار سالم از هفته ۲۰ تا۲۸ بارداری وارد مطالعه شدند و بصورت تصادفی در یکی از دو گروه مکمل کلسیم (۳۳نفر) و دارونما (۳۵نفر) قرار گرفتند. فشار خون، وزن قد و نمایه توده بدنی (BMI) در هر دو گروه مورد بررسی قرار گرفته و نتایج به دست آمده نشان می‌دهد: هیچ تفاوت معنی داری بین دو گروه از نظر سن، تعداد، زایمان قبلی، قد، وزن و فشار خون با دریافت کلسیم غذایی وجود ندارد.

همچنین نتایج حاکی از آن است که مصرف مکمل کلسیم بر اندازه‌های قد و دور سر هنگام تولد نوزاد تاثیری نداشته اما میانگین وزن هنگام تولد در گروه مکمل کلسیم (۳۲۴۱گرم) بیشتر از گروه دارونما (۳۰۱۱ گرم) بوده است.

 

زنان باردار از کم خوری و پرخوری پرهیز کنید

تغذیه خوب و مناسب در تمام دوران زندگی برای حفظ و ارتقای سلامتی انسان ضروری است، اما در برخی از دوره‌های خاص مانند بارداری و شیردهی از اهمیت ویژه‌ای برخوردارست. سوء تغذیه در دوران بارداری احتمال تولد نوزاد کم وزن، مرگ نوزاد و کاهش  مقاومت مادر را در مقابل عفونت و خونریزی افزایش می‌هد. تغذیه زن باردار در دوران بارداری بایستی متعادل باشد و از کم خوری و پرخوری پرهیز نماید. زنان در دوران بارداری به طور متوسط روزانه ‌300 کالری مازاد بر نیاز پیش از بارداری خود باید مصرف کنند (بویژه در سه ماهه دوم و سوم).

غذای زن باردار باید حاوی مقادیر زیادی مواد مغذی بویژه ویتامین‌ها، فولات، ویتامین B6 ، C، D و املاحی مانند آهن، روی و کلسیم باشد.در ایران برای پیشگیری از کم خونی فقر آهن از ماه چهارم بارداری تا ‌3 ماه پس از زایمان قرص‌های تکمیلی آهن داده می‌شود. علاوه بر آن زنان باردار باید از قرص‌های اسیدفولیک و مولتی‌ویتامین استفاده کنند.

به طور کلی زنان باردار در سه ماهه اول ‌5/1 کیلوگرم و در سه ماهه دوم و سوم هر ماه ‌2 کیلوگرم باید به وزنشان افزوده شود. به عبارتی افزایش وزن در زنان با وزن طبیعی ‌11 تا ‌5/12 کیلوگرم، در زنان لاغر ‌5/12 تا ‌18 کیلوگرم و در زنان چاق حدود ۷ کیلوگرم به وزنشان افزوده شود.زنان باردار باید از ‌۴ گروه مواد غذایی شامل گروه نان و غلات، گروه گوشت، تخم‌مرغ، حبوبات و مغزها، میوه‌ها و سبزیها، شیر و لبنیات، گروه متفرقه (چربی‌ها و شیرینی‌ها، ترشی‌ها در حد تعادل) مصرف کنند. مادران باردار باید از نمک یددار تصفیه شده به جای نمک معمولی و به همان اندازه (کم) استفاده کنند.

مصرف ماهی در دوارن  بارداری مهارتهای گفتاری کودکان را بهبود میبخشد

کودکانی که مادرانشان در دوران بارداری به طور مداوم ماهی مصرف میکرده اند، به مهارتهای گفتاری و ارتباطی بهتری دست پیدا میکنند. محققان دانشگاه نورث کارولینا در آمریکا با مطالعه رژیم غذایی۷ هزار و۴۰۰ زن در دوران بارداری و همچنین بررسی نوزادان آنها متوجه شدند

مصرف ماهی سبب افرایش مهارتهای گفتاری و اجتماعی کودکان میشودنوزادان ۱۵ ماهه ای که مادران آنها دست کم یکبار در هفته ماهی میخورده اند، تا ۷ درصد بهتر از نوزادانی که مادرانشان ماهی مصرف نمیکرده اند، معنی لغات را درک میکنند و از مهارتهای گفتاری و اجتماعی بهتری نیز برخوردارند.

محققان همچنین متوجه شدند نوزادانی که تا قبل از تولد یک سالگی دست کم یکبار در هفته ماهی میخورند نیز دارای تواناییهای گفتاری و اجتماعی بهتری هستند. به گفته جولی دنیلز محقق این دانشگاه ، ماهی یک منبع غذایی سرشار ازمواد ضروری رشد جنین محسوب میشود و البته ماهیهای آبهای آلوده نیز به علت آلوده بودن به جیوه ، میتوانند بر رشد جنین آثار سوئی داشته باشند.

بررسیها نشان میدهند که مصرف ماهی بین یک تا سه بار در هر هفته و به مقدار۱۲۰ گرم در هر وعده غذایی میتواند برای بدست آوردن نتایج مطلوب کافی باشد و مصرف بیش از این مقدار موجب افزایش تواناییهای ذهنی نوزادان نمیشود. ماهیهای چرب نظیر ماهی قزلالا و ماهی تن دارای اسیدهای چرب اومگا ۳ هستند که برای رشد طبیعی و توسعه دستگاه عصبی و مغز جنین ضروری است .

محققان حاضر در این مطالعه یادآور شدند برای روشن شدن این موضوع که مصرف ماهی در نواحی با میزان بالاتر آلودگی به جیوه ، برای جنین مادران باردار دارای ضرر بیشتر است یا سود بیشتر، باید تحقیقات بیشتری صورت بگیرد.

چاقی در زنان باردار، خطر ابتلا به مسمویت حاملگی را افزایش می‌دهد

زنانی که در دوران بارداری خود بسیار چاق هستند به مراتب بیش از دیگران در معرض ابتلا به عوارض دوران بارداری هستند.احتمال بروز عوارضی مانند مسمویت حاملگی، تولد فرزندان مرده و یا میزان نیاز به عمل جراحی سزارین و شیوع بیماریهای دوران نوزادی و مادران بارداری که شاخص توده بدنی (Body Mass Index) یا BMI در آنها بیش از حد طبیعی است، به گونه چشمگیری در مقایسه با سایرین افزایش می&z

ارسال نظر