X بستن تبلیغات
X بستن تبلیغات
header
متن مورد نظر

تشویق دانش آموزان

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

تشویق دانش آموزان در کلاس درس

مقدمه :

بدون شک، در دنیای پیشرفته ی امروزی یکی از علایم موفقیت فرد ، موفقیت تحصیلی می باشد که بدون آن توسعه و ترقی هیچ کشوری امکان پذیر نخواهد بود . ترقی هر کشوری رابطه مستقیم با پیشرفت علمی نیز حاصل نمی شود ، مگر این که افراد متفکر و خلاق تربیت شده باشند. پیشرفت تحصیلی ضمن این که در توسعه وآبادانی کشور موثر است در سطوح عالی منجر به یافتن شغل و موفقیت مناسب و در نتیجه در آمد کافی
می شود.

دانش آموزان و دانشجویان که از موفقیت های تحصیلی برخوردارند، خانواده و جامعه با دیده ی احترام به آنان می نگرد و در جامعه با روحیه و نشاط بیش تری حضور خواهند یافت ودر کنار این ها ازهزینه های گزافی که از افت تحصیلی تحمیل آموزش و پرورش می شود کاسته خواهد شد .

فرآیند یاددهی ، یادگیری به صورت اتفاقی رخ نمی دهد ، بلکه محصول برنامه ریزی و سازماندهی دقیق وتوجه به استراتژی های گوناگون یاددهی ، یادگیری مثل : مشارکت دانش آموزان ، انتظارات معلم از دانش آموزان ، استفاده از فناوری آموزشی در کلاس، ایجاد جو کاری مناسب و … می باشد . برای بهبود فرآیند یاددهی ، یادگیری ، هر یک از نکات وعوامل زیر بایستی مورد توجه معلم اقدام پروژه قرار گیرد .

تشویق دانش آموزان در کلاس درس

مقدمه :

بدون شک، در دنیای پیشرفته ی امروزی یکی از علایم موفقیت فرد ، موفقیت تحصیلی می باشد که بدون آن توسعه و ترقی هیچ کشوری امکان پذیر نخواهد بود . ترقی هر کشوری رابطه مستقیم با پیشرفت علمی نیز حاصل نمی شود ، مگر این که افراد متفکر و خلاق تربیت شده باشند. پیشرفت تحصیلی ضمن این که در توسعه وآبادانی کشور موثر است در سطوح عالی منجر به یافتن شغل و موفقیت مناسب و در نتیجه در آمد کافی
می شود.

دانش آموزان و دانشجویان که از موفقیت های تحصیلی برخوردارند، خانواده و جامعه با دیده ی احترام به آنان می نگرد و در جامعه با روحیه و نشاط بیش تری حضور خواهند یافت ودر کنار این ها ازهزینه های گزافی که از افت تحصیلی تحمیل آموزش و پرورش می شود کاسته خواهد شد .

فرآیند یاددهی ، یادگیری به صورت اتفاقی رخ نمی دهد ، بلکه محصول برنامه ریزی و سازماندهی دقیق وتوجه به استراتژی های گوناگون یاددهی ، یادگیری مثل : مشارکت دانش آموزان ، انتظارات معلم از دانش آموزان ، استفاده از فناوری آموزشی در کلاس، ایجاد جو کاری مناسب و … می باشد . برای بهبود فرآیند یاددهی ، یادگیری ، هر یک از نکات وعوامل زیر بایستی مورد توجه معلم اقدام پروژه قرار گیرد .

۱ـ شناخت دانش آموزان :

اگر معلم اقدام پروژه واقعاً دانش آموز خود را بشناسد، خواهد دانست که چه چیز به او بیاموزد، چگونه بیاموزد و چه وقت بیاموزد و در این صورت یک معلم اثربخش خواهد بود.

 

۲ـ تغییر فراگیر:

دنیای امروز بر اثر گسترش علوم و فنون در حال تغییر است و نیاز به کند و کاو بیشتر دارد و موضوعی است که بیشترین مضامین تغییر را در بر می گیرد. حتی مهمتر از تغییرات محتوا و فرآیند، تغییرات در شیوه ای است که فراگیر می اندیشد، عمل می کند، پاسخ می دهد و علاقه نشان می دهد.

۳ـ تغییر فرایند یادگیری:

استفاده از شیوه ی واحد یادگیری، دانش آموزان را کسل می کند و انگیزه ی آنان را کاهش می دهد و بر همین اساس نظام خطی آماده سازی آموزشی برای زندگی در یک نظام بسته سپری شده است. آن چه امروز مورد نیاز است تأمین فرصت های یادگیری در سراسر زندگی است.

 

۴ـ تغییر محتوای یادگیری:

با سرعتی که دانش و اکتشافات به پیش می رود می توان گفت نصف آن چه دانش آموزان امروزی باید بدانند هنوز اختراع نشده و توسعه نیافته است و به همین دلیل است که گفته اند: علم امروز نسبت به گذشته کامل اما نسبت به آینده ناقص است. لذا محتوای یادگیری به سرعت در حال تغییر بوده و با سرعتی تصاعدی در حال گسترش است.

 

۵ـ فراهم کردن زمینه های تجربه ی فردی دانش آموزان:

لازم است معلم اقدام پژوه درس را از جایی شروع کند که دانش آموزان می دانند و از آموخته های آشنا و پیشین برای گسترش اطلاعات استفاده کند. این کار باعث می شود که دانش آموزان موضوع جدید را به آسانی بفهمند.

 

۶ـ شناخت سازمان و ساختار:

معلم اقدام پژوه لازم است از خود بپرسد: برای تحقق هدف های آموزشی، کدام نوع سازماندهی مفید و موثر است. کار فردی، کار گروهی یا به کارگیری همه ی کلاس؟ و بر مبنای پاسخ به این سوال ساختار کلاس را مشخص کند.[۱]

۷ـ اندیشه کردن درباره ی کارهای عملی:

یادگیری بیشتر مفاهیم درسی مستلزم تمرین عملی است، لذا تا می توانید دانش آموزان فعالیت های عملی پیش بینی کنید. بر همین اساس معلم اقدام پژوه باید بداند اهمیت یادگیری از طریق عمل، ثابت شده است.

 

۸ـ جلب توجه دانش آموزان :

معلم اقدام پژوه باید از شیوه های فعال یادگیری استفاده کند و بدین وسیله همه دانش آموزان را درگیر و متوجه کار کند و از روش های قدیمی و سنتی مثل روش سخنرانی صرف، گچ و تخته سیاه بپرهیزد.

 

۹ـ مشارکت همه جانبه ی دانش آموزان در فعالیت:

اگر دانش آموزان توانایی و کشش لازم برای انجام کار را نداشته باشند، درگیر فعالیت آموزشی نمی شوند. لذا شرکت دادن دانش آموزان در فعالیت های یاددهی و یادگیری بدان معنی است که آن ها درگیر شوند.

 

۱۰ـ نظارت بر تکالیف و وظایف دانش آموزان:

این کار معلم باعث می شود که وی از درک درست دانش آموزان نسبت به آن چه از آن ها خواسته است، مطمئن شود. در عین حال این روش، بهترین راه برای ارزیابی میزان درگیری در یادگیری و توجه و ادراک دانش آموزان کلاس است.

 

۱۱ـ بیان انتظارات به دانش آموزان:

معلم اقدام پژوه می بایستی در برنامه ریزی آموزشی خود، توقعات خود را نیز در آن بگنجاند و لازم است آنها را به اطلاع دانش آموزان برساند، زیرا این کار باعث می شود که همه دانش آموزان بدانند در کجا ایستاده اند و چه کار باید بکنند.

 

 

۱۲ـ انعطاف پذیری:

انعطاف پذیری یعنی ظرفیت داشتن انسان برای تغییر در مقابل تجربیات مثبت و منفی زندگی[۲]. نباید معلم اقدام پژوه خود را بیش از حد در چارچوب برنامه ی کاری خود محدود کند و لازم است برای هر درس یک طرح درس داشته باشد، اما آماده باشد آن موقعی که کارها برابر انتظارات پیش نمی رود آن طرح درس را تغییر دهد.

 

۱۳ـ معلم در نقش پژوهشگر:[۳]

معلم در آزمایشگاه واقعی علوم تربیتی کار می کند. معلم همواره با انسان ها مواجه است، باید مسایل انسان ها را بشناسد، علت یابی کند و راه مناسب را بیابد. این نقش مستلزم آن است که معلم نقش پژوهشگری را به عهده گیرد، در تولید علم و پژوهش های کاربردی مشارکت کند و به فعالیت های پژوهشی مانند مشاهده، مصاحبه، پرسش نامه و اجرای آزمونهای گوناگون بپردازد. معلم اقدام پژوه می تواند به رشد و توسعه ی فعالیت های پژوهشی کمک کند.[۴]

 

۱۴ـ معلم در نقش مدیر آموزشی :

رهبری و اداره ی یک کلاس برای معلم نقش دیگری را به ارمغان می آورد و آن مدیریت کلاس است. فراهم کردن شرایط مناسب یادگیری، برقراری نظم و ترتیب و اداره ی کلاس به منزله یک گروه اجتماعی جزو مهمترین وظایف معلم محسوب می شود. در این موقعیت معلم می تواند خود را یک مدیر مستبد یا یک مدیر آزادمنش ببیند که در هر حال، طرز تلقی او از انضباط بر نحوه ی کلاس داری او و بر شیوه ی رفتار او با دانش آموزان تأثیر مستقیم می گذارد. در هر حال یک معلم موفق کسی است که دچار افراط و تفریط نشود و در محبت ورزیدن به دانش آموزان تعادل را رعایت کند. نه به گونه ای عمل کند که دانش آموزان از او بترسند و نه به شکلی که نظم کلاس از بین برود و فضای یادگیری را آشفته کند.[۵]

 

۱۵ـ معلم در نقش کاربر فناوری آموزشی:

تهیه و تنظیم مواد آموزشی و کمک آموزشی، کاربرد فناوری و تکنیک های گوناگون برای تدریس موجب می شود معلم نقش می تواند از مجموعه های رایانه ای برای ارتقای تدریس و اعتلای برنامه های درسی بهره مند شود.

 

بچه ها از نظر انگیزه شان نسبت به یادگیری دو دسته اند: یک دسته دارای انگیزه بیرونی و یک دسته دارای انگیزه درونی اند. بچه هایی که دارای انگیزه درونی اند نسبت به یادگیری از خود شور و اشتیاق نشان می دهند. آنها معمولاً یک مبحث را به خاطر لذت بردن از یادگیری یا برای احساس ناشی از پیشرفت دنبال می کنند.

دانش آموزان دارای انگیزه درونی، تکلیف چالش برانگیز را بر تکالیف یکنواخت و ساده ترجیح می دهند و مایلند که اطلاعات را به صورت عمقی یاد بگیرند. این گروه از دانش آموزان برخلاف دانش آموزان دارای انگیزه بیرونی که به خاطر دریافت پاداش یا فرار از تنبیه و مجازات کار می کنند، فعالیت ها، طرح ها و پروژه هایی را انتخاب می کنند که احتیاج به تلاش و کوشش بیشتری دارند.

دانش آموزان دارای انگیزش بیرونی بیشتر به طرف تکالیف آسان کشیده می شوند و تمایل دارند که با کمترین کوشش بیشترین میزان پاداش را به دست آورند. اگرچه بچه هایی که وارد مدرسه می شوند تا حدودی انگیزش درونی یا بیرونی آنان شکل گرفته است، ولی یک هدف والا و ارزشمند برای معلمان، پرورش انگیزش درونی در بچه هاست.

بسیاری از معلمان معتقدند که پاداش های ملموس از قبیل برچسب ها، آبنبات، یا جایزه می تواند «سکوی پرتابی» برای ایجاد انگیزه در دانش آموزان باشد. آنان مدعی اند که تقویت رفتارهای مناسب می تواند نتایج مثبتی داشته باشد، زیرا بچه ها تمایل دارند رفتاری را که پاداش داده شده است ادامه داده، یا تکرار کنند، آنان اظهار می کنند که برخی از والدین فرزندانشان را ترغیب نمی کنند که به بهترین نحو در مدرسه عمل کنند و در نتیجه چنین دانش آموزانی نسبت به یادگیری بی تفاوت اند.

این معلمان بر این نکته اصرار دارند که پاداش های ملموس می تواند به چنین دانش آموزانی کمک کند که به دلیلی برای تکاپو وادار کردن خودشان داشته باشند. آنان اظهار می کنند که بچه ها به خاطر به دست آوردن این پاداش ها یاد می گیرند، گوش می کنند، تکالیفشان را کامل می کنند و به طور مناسب رفتار می نمایند.

برخلاف آن دسته از مربیان، گروهی دیگر معتقدند که چنین پاداش هایی ارزش یادگیری را کاهش می دهند و رشد انضباط شخصی و انگیزش درونی را متوقف می سازند. برای مثال وقتی یک بچه تکلیفی را به خاطر بدست آوردن یک شکلات انجام می دهد، شما به او ارزش تلاش و کوشش و یادگیری را نیاموخته اید. این مخالفان اصرار می کنند که پاداش های ملموس تغییرات کوتاه مدتی ایجاد کرده، فقط وقتی به عنوان برانگیزاننده عمل می کنند که بچه ها خواهان آن ها باشند . آنان مدعی اند که استفاده از این پاداش ها باعث گسترش رقابت
می گردد و گسترش نگرش: « این کار چه چیزی برای من خواهد داشت ؟» را باعث می شود . به عبارت دیگر کسانی که بیش تر از این پاداش ها استفاده می کنند. بیش تر انتظارات و خواست های دانش آموزان را تحریک می کنند، آنها مدعی اند که پاداش ها بگذارد، زیرا این پاداش ها به عنوان رشوه برای انجام کارها قلمداد شده و بچه های سنین بالاتر ممکن است احساس کنند به آن ها توهین شده است یا فقط وقتی پاداشی در میان باشد ، خوب کار کنند . شواهد نیز نشان داده است که تغییر رفتاری که به خاطر کسب چنین پاداش هایی باشد در غیاب ناظران دوامی ندارد و انجام آن منوط به مشاهده شدن توسط فرد پاداش دهنده است . یکی از معلمان در زمینه انگیزش بیرونی و درونی گزارش کرده است که « زمانی من از پاداش های ملموس، به خاطر این که نتایجی فوری به دنبال داشت ، استفاده زیادی می کردم ولی اکنون به جای آن ها از بازخورد مثبت استفاده
می کنم که خالصانه ، بجا و مخصوص باشد . من معتقدم بچه ها به این خاطر در کلاس با من همکاری می کنند که به آنها احترام می گذارم و به این دلیل تحت تاثیر آموزش های من قرار می گیرند که احساس می کنند چیزی را که من به آنها می آموزم برای آینده شان مهم است . دادن پاداش های ملموس، حس مباهات فرد را از کاری که به خوبی انجام داده است . کاهش می دهد . من در مورد بچه هایی که به گرفتن پاداش برای انجام هر کاری عادت کرده اند . نگرانم. به عنوان مثال اولین باری که یک بازی در کلاسم اجرا کردم ، دانش آموزان از من پرسیدند:« اگر برنده شویم ، چه چیزی به ما خواهید داد؟ » من پاسخ دادم :« خشنودی و رضایت از فهم این که شما یک کار بزرگ را انجام داده اید .» چنان چه معلمی تصمیم بگیرد از یک برنامه پاداش ملموس استفاده کند، لازم است که آن برنامه ساده باشد تا بهتر اداره گردد. درگیر ساختن خود دانش آموز با دانش آموزان در انتخاب مدرسه یا غذاهایی که مقداری ارزش غذایی دارند بر آبنبات ، خوراکی های بی ارزش و جوایز ترجیح دارند .

در شکل مطلوب ، بعد از پاداش های داده شده و نتایج مطلوب کسب شده ، معلم برنامه پاداش دهی را با بالا بردن انتظارات خود ، کاهش پاداش ها و مرحله بندی کردن آن ها به صورت یک مجموعه ، تغییر خواهد داد . بسیاری از معلمان پاداش های ناملموس را بر پاداش های ملموس ترجیح می دهند . این معلمان فرصت هایی برای دانش آموزانشان فراهم کنند تا ژتون ها یا علامت هایی را کسب کرده ، بتوانند آن ها را با مزایای ویژه ای مبادله کنند . برخی از نمونه های این پاداش ها عبارتند از : زمان فعالیت آزاد، زمان خواندن ، وقت برای کار با کامپیوتر و چسباندن تصاویرشان به عنوان افراد مهم ، هم چنین برای برانگیختن اغلب بچه ها می توان در موقع مناسب از عبارت های کلامی صادقانه مثل :« من متوجه شدم که علی کاملاً آماده گوش دادن است ، به همین خاطر از او تشکر می کنم » . یا عبارت های نوشتاری مثبت از قبیل: « صدآفرین ، در تقسیم ، کارت عالی بود. » استفاده کرد . از جمله نمونه های دیگر ، وقتی است که یک معلم به والدین دانش آموزی تلفن می زند و موفقیت و پیشرفت فرزندشان را برای آنان توضیح می دهد . یا هنگامی که کل کلاس در یک پروژه تلاش زیادی به خرج می دهند ، انجام یک پذیرایی به صورت غافلگیرانه ، می تواند پاداشی باشد که احساس اجتماعی را در کلاس تحریک می کند. پاداش ها می توانند قراردادی با یک دانش آموز ویژه باشند یا به یک کلاس پیش نهاد گردند یا برای قدردانی از یک دستاورد وموفقیت همگانی درکل مدرسه به کار گرفته شوند. مشاوران یا معلمان ممکن است با دانش آموزان قرارهایی انفرادی بگذارند تا رفتارهای نامناسب آنها را از قبیل: دعوا کردن ، عدم تکمیل تکالیف، راه رفتن در کلاس یا مدرسه گریزی، خاموش سازند . مشارکت دادن دانش آموزان در تنظیم هدف، علاقه آن ها را در رسیدن به آن هدف افزایش می دهد . تشویق دانش آموزان در مقابل کل دانش آموزان مدرسه می تواند به رویدادی ویژه برای همه دانش آموزان تبدیل گردد. برای القای انگیزش  درونی در بچه  لازم است که معلمان محیطی مورد علاقه و غر رقابتی ایجاد کنند که در آن هر دانش آموزی احساس ارزشمندی ، احترام و مورد پذیرش واقع شدن نماید . یادگیری مشارکتی که پیشرفت هر دانش آموز را با خودش می سنجد، یک راه برای افزایش انگیزش درونی در دانش آموزان یک کلاس است تا به استفاده از پاداش ها وابسته نگردند.

 

نتیجه گیری:

معلمان سهم و نقش بیشتری در تحقق هدف های نظام بر عهده دارند. اندیشه های نوی هر نظام آموزشی در صورتی تحقق می یابد که خود معلمان در شناخت مشکلات فرایند یاددهی و یادگیری و در حل آنها از موارد پانزده گانه ی یاد شده ی قبلی به طور آگاهانه اقدام نمایند. لذا اقدام پژوهی روشی است که معلمان بدان وسیله می توانند به نقاط قوت و ضعف خود آگاه شده و در جهت اصلاح و بهبود آن برآیند.

 

 

منابع:

www.padida.ir

شرح ماهانه آموزشی ، تربیتی ، پیوند، فروردین ۱۳۸۵ ، شماره ۳۱۸، ص ۲۰ و۱۹ .

عوامل موثر بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان


[۱]   نشریه ماهانه آموزشی، تربیتی پیوند، انتشارات انجمن اولیاء و مربیان، اسفندماه ۱۳۸۳، ص ۳۴٫

[۲]   فراهانی، محمدنقی و رضا کرمی نوری، روان شناسی سوم متوسطه، رشته انسانی و معارف، ۱۳۸۰، ص ۳۵٫

[۳]   نشریه ماهانه ی آموزشی، تربیتی پیوند، انتشارات انجمن اولیاء و مربیان، خرداد ۱۳۸۰٫

[۴]   نشریه ماهانه ی آموزشی، تربیتی پیوند، انتشارات انجمن اولیاء و مربیان، خرداد ۱۳۸۰٫

[۵]   منبع پیشین، ص۴۲

ارسال نظر