X بستن تبلیغات
X بستن تبلیغات
header
متن مورد نظر

دین و ادیان

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

وجه تمایز اصلی بشر دین است . بعضی از حیوانات ممکن است از بعضی از افراد بشر در پاره ای تواناییهای خاص نظیر شدت دریافت های حسی ، سازندگی عملی ، قدرت همراهی ، و یا قدرت تولید اقتصادی پیشرفته تر باشند ، اما تا جایی که عقل بشر گواهی می دهد تاکنون هیچ حیوانی نشانه ای از یک حیات دینی بروز نداده و یا هیچ حیوانی هرگز کاری انجام نداده که بتوان آن را به عنوان تمهیدی برای زندگی پس از مرگ وی به حساب آورد. البته به نظر می رسد بعضی از افراد انسانی فاقد علایق فوق هستند ، همان گونه که فاقد علایق متعالی فکری و اخلاقی نیز هستند ، اما بشر به طور کلی و در سرتاسر عالم ، موجودی دینی است.

<!–[if gte mso 9]> Normal 0 false false false MicrosoftInternetExplorer4 <!–[if gte mso 9]> <!–[if gte mso 10]>
/* Style Definitions */
table.MsoNormalTable
{mso-style-name:\”Table Normal\”;
mso-tstyle-rowband-size:0;
mso-tstyle-colband-size:0;
mso-style-noshow:yes;
mso-style-parent:\”\”;
mso-padding-alt:0in 5.4pt 0in 5.4pt;
mso-para-margin:0in;
mso-para-margin-bottom:.0001pt;
mso-pagination:widow-orphan;
font-size:10.0pt;
font-family:\”Times New Roman\”;
mso-ansi-language:#0400;
mso-fareast-language:#0400;
mso-bidi-language:#0400;}
table.MsoTableGrid
{mso-style-name:\”Table Grid\”;
mso-tstyle-rowband-size:0;
mso-tstyle-colband-size:0;
border:solid windowtext 1.0pt;
mso-border-alt:solid windowtext .5pt;
mso-padding-alt:0in 5.4pt 0in 5.4pt;
mso-border-insideh:.5pt solid windowtext;
mso-border-insidev:.5pt solid windowtext;
mso-para-margin:0in;
mso-para-margin-bottom:.0001pt;
text-align:right;
mso-pagination:widow-orphan;
font-size:10.0pt;
font-family:\”Times New Roman\”;
mso-ansi-language:#0400;
mso-fareast-language:#0400;
mso-bidi-language:#0400;}

۱٫ دین ، پدیده ای عالمگیر برای بشر

وجه تمایز اصلی بشر دین است . بعضی از حیوانات ممکن است از بعضی از افراد بشر در پاره ای تواناییهای خاص نظیر شدت دریافت های حسی ، سازندگی عملی ، قدرت همراهی ، و یا قدرت تولید اقتصادی پیشرفته تر باشند ، اما تا جایی که عقل بشر گواهی می دهد تاکنون هیچ حیوانی نشانه ای از یک حیات دینی بروز نداده و یا هیچ حیوانی هرگز کاری انجام نداده که بتوان آن را به عنوان تمهیدی برای زندگی پس از مرگ وی به حساب آورد. البته به نظر می رسد بعضی از افراد انسانی فاقد علایق فوق هستند ، همان گونه که فاقد علایق متعالی فکری و اخلاقی نیز هستند ، اما بشر به طور کلی و در سرتاسر عالم ، موجودی دینی است.

در تاریخ بشر هرگز حتی قبیله ای وجود نداشته که به نوعی دین نداشته باشد. حتی بوته نشینان استرالیای مرکزی و سرخپوستان پاتاگونیا که دارای پست ترین صور موجود زندگی بشری هستند، نیز به نوع به عالم ارواح اعتقاد داشته و به صورتی مشغول پرستش اند. در قدیمی ترین آثار باستانی که از هندوئی به چشم می خورد نیز اعتقادات ، امیال ، و اعمال دینی آشکارا وجود دارند.

دین از قدرتمندترین عوامل موثر تاریخ بشری بوده است. جنبه های دیگر زندگی انسان نیز به نوبه خود حقیقتاً مهم بوده اند ، اما خصیصه واقعاً برجسته و سرآمد تمام تاریخ بشر ، همان « دین » اوست. بشر واقعاً معتقد است که در برابر گونه ای روابط خاص فوق بشری قرار دارد و از اینکه کمک های فوق بشری لازم را دریافت کرده واقعاً خرسند است.

۲٫ نقش دین

دین به انسان چیزی را می دهد که از هیچ منبع دیگری قابل دریافت نیست اعتماد به حاص کوششهای زندگی از طریق اتصال شخصی به قدرت یا قدرتهای متعالی جهان . هر دینی معمولاً برای مومنین به خود و نیز وضع کلی جامعه موثر است. به عنوان مثال ، دین کمک می کند تا هر فرد متدین قدرت و رضایت خاطر بیشتری به دست آورد ؛ به وی کمک می کند تا مصائب زندگی را بدون ناله و شکایت تحمل کند ؛ برای مسئله شرور راه حلی به دست می دهد ؛ کیفیت زندگی این جهان را ارتقا می بخشد ؛امید به یک زندگی بهتر در آینده را فراهم می آورد ؛ مشخصات جامعه ای نمونه و آرمانی را به دشت می دهد ؛ و سرانجام برای نجات و رستگاری برنامه ای عملی مطرح می سازد.

نقش برجسته دین ، برخلاف فلسفه و اخلاق و یا هر گونه فعالیت های آرمانگرایانه و فرهنگی ، این است که برای افراد انسانی بالاترین درجه از رضایت را ؛ از طریق ارتباط زنده با آنچه وی به عنوان قدرت و یا قدرتهای مافوق بشری این جهان تشخیص می دهد فراهم می آورد.

۳٫ تجزیه و تحلیل دین

دین به اندازه ای ساده است که هر بچه باهوشی و یا آدم بزرگی می تواند یک تجربه دینی حقیقی داشته باشد و به اندازه ای جامع و پیچیده است که برای درک کامل و بهره گیری تمام از آن نیازمند به تجزیه و تحلیل است. دین را به طور ساده می توان چنین تعریف کرد که : جنبه ای از تجربیات و از جمله افکار ، احساسات ، و فعالیت های فرد است که بدان وسیله کوشش می کند تا در رابطه با آنچه الهی می پندارد ، یهنی قدرت بسیار متعالی و با ارزشی که جهان را کنترل می کند ، زندگی کند.

از منظر روان شناختی ، دین تا حدی عقلی ، تا حدی عاطفی و تا حدی هم عملی است. اما دین چیزی بیش از یک تجربه صرفاًٌ درونی است و همواره اشاره ای به یک موضوع مورد پرستش و ایمان دارد. آنچه دین یک فرد را تشکیل می دهد عبارت از اعتقاد او به نوعی اله ، یا آلهه ، و تجریه وی از آن خدا ، یا خدایان است. آنچه یک دین خاص را از ادیان دیگر متمایز می سازد نوع خدایی است که پیروان آن دین به آن اعتقاد دارند ، و نیز نوع تجربه بشری که به نحو شایسته ای از اعتقاد مزبور حاصل می شود.

۴٫ مشخصات اساسی یک معبود یا اله

هر چیزی که موضوع یک اعتقاد متعالی ، پرستش ، و تجزیه دینی باشد، اقلاً پنج مشخصه زیر را داراست:

۱٫ آن اله یا معبود ، هم از نظر شخصیت و هم از نظر قدرت ، فوق بشری است ، اگر چه از بعضی جهات مثل یک فرد انسانی باشد.

۲٫ آن اله یا معبود مافوق حواص و غیر دیدنی است ، اگر چه از بعضی جهات بتوان خدای مزبور را به صور مادی عرضه کرد؛

۳٫ آن اله یا معبود در مقام کنترل است ، یهنی اینکه دارای نوعی حکومت بر عالم طبیعت بوده بر رفاه و سرنوشت افراد بشر حاکم است.

۴٫ آن اله یا معبود به کوشش های افراد بشر که رفتاری دینی دارند حساست داشته و نست به آنها عکس العمل مثبت نشان می دهد

۵٫ آن اله یا معبود شایان ستایش و پرستش بوده و در مردم دیندار موجب بروز عواطف و احساساتی نظیر ترس و هیبت ، احترام ، اعتماد، اطاعت ، همکاری و نیز تسلیم می شود.

۵. برخی از شقوق مفهوم اله

وجود نوعی خدا از اجزای لاینفک دین است . با این حال ، تصور هر شخص دیندار از خدا ، حتی چنانچه خدای مورد نظر پنج خصیصه فوق را نیز دارا باشد ، بسیار متفاوت است. به عنوان مثال :

۱٫ در مورد تعداد خدا ادیان مبتنی بر شرک و چندگانه پرستی وجود دارند که در آنها چندین خدا پرستش می شوند. چهار دین توحیدی هم هستند که تنها یک خدا را پرستش می کنند.

۲٫ در مورد شخصیت خدا دو دین به نام های دین هندوئی و دین تائوئی فلسفی وجود دارند که تعلیم می دهد خدای متعال یک وجود متافیزیکی فاقد تشخص و یا اصل مجرد است، در حالی که در ادیان هندوئی و تائوئی مردمی و همه ادیان دیگر تعلیم می دهند که خداوند دارای تشخص است.

۳٫ در مورد قدرت خدا اسلام تعلیم می دهد که خدای واحد متشخص متعال دارای قدرت نامحدودی است. دین زرتشتی می گوید که قدرت خدای واحد از خارج از وجود وی محدود می شود ، که آن را یک نیروی کیهانی مخالف ایجاد می کند. مسیحیت تعلیم می دهد که قدرت خدای واحد متشخص به دلیل مسئولیت اخلاقی که نسبت به خود و افراد بشر دارد محدود می شود.

۴٫ در مورد مسئولیت اخلاقی خدا اسلام خدای واحد متشخص متعال را وجودی خودمختار و غیر مسئول معرفی می کند. آیین کنفوسیوسی خدا را بی نهایت عادل می دانند ؛ مسیحیت صفت عشق به بندگان را اعلاترین خصلت الهی می داند.

مقایسه منصفانه مسیحیت با دیگر ادیان جهان را می توان بر مبنای این تضادها و اختلاف عمده قرار داد. مسیحیت نسبت به چهار مورد اول از تقسیمات پنجگانه یاد شده و تفاوتهای احتمالی آنها در ادیان مختلف ، منحصر به فرد نیست . با این حال در مورد هر یک از شقوق محتمل ، مسیحیت ویژگی مشکلتر و در عین حال متعالی تر را انتخاب می کند.

ویژگی خاصی که تنها در مسیحیت نسبت به ادراک خداوند وجود دارد این است که قدرت خدا ، در حالی که به صورت متافیزیکی و از ناحیه هیچ قدرتی خارج از وجود خودش محدود نمی شود ، مشمول خصیصه الهی احترام به ارزشهای اخلاقی قرار می گیرد. یک فرد مسیحی معمولاً خداوند را به صورت کسی که نسبت به بندگانش عشق و محبتی ناجیانه دارد می شناسد.

۶ . کتب مقدس ادیان به عنوان یکی از وسایل خاص مطالعه هر دین

مهمترین پیشرفتی که در سالهای اخیر در مطالعه ادیان مختلف به عمل آمده از طریق مطالعه مستقیم و بلافصل متون مقدس ادیان متشکل گوناگون است. اکثر این اسناد تاریخی بسیار مهم ، البته نه تمامی آنها ، امروز به زبان انگلیسی ترجمه و در دسترس پژوهشگران قرار گرفته اند. این منابع در حل مسئله اساسی و مهم عصر حاضر که یافتن صورت اولیه و حقیقی هر یک از یازده دین زنده جهان است کمک شایان توجهی ارائه می دهند. به عنوان مثال ، در مورد مسیحیت ، اینکه انسان چگونه بفهمد که مسیحیت یونان ، یا مسیحیت روم و یا مسیحیت پروتستان بیان حقیقی و شایسته دین مزبور هستند؟

در مورد هر یک از ادیان رایج ، تعلیمات بنیانگذار آن دین باید برای تمامی پیروانش مأخذی مستند بوده باشد. شکی نیست که این اصول اولیه در طول تاریخ دستخوش توضیح و تفسیر قرار گرفته و به خدمت گرفته شده اند. با این وجود ، ضرورت دارد به کمک تحقیقات تاریخی و زبان شناسی اخیر به متن درست اولیه آنها دسترسی پیدا کنیم.

کتب مقدس تنها مبنای ثابت برای ارائه گزارش در مورد هر یک از ادیان هستند. در مورد هر یک از یازده دین زنده جهان ، عالیترین مرجع استناد و اتخاذ سند خود کتاب مقدس آن دین ، و یا دست کم کتابی مرتبط با آن است. این کتب معمولاً حاوی تعلیماتی است که به پایه گذار اصلی آن دین ، البته اگر دین مورد بحث اصلاً بنیانگذار داشته باشد ، نسبت داده می شود.

مشکل فهم دقیق متون مقدس مسئله ای است که همواره در بررسیهای تاریخی و تطبیقی ادیان وجود خواهد داشت. تفسیر دین هر شخص به صورتی ارزشمندی امری است که مستلزم کسب دانش تاریخی و زبان شناسی بسیار است. لذا کسب دانشهای لازم در مورد یازده دین زنده جهان از خلال متون مقدس آنها ، که به شانزده زبان مختلف نوشته شده اند ، چنان کار دشواری است که هر دانشجوی رشته ادیان را از توفیق کامل محروم می دارد.

۷٫ دیدگاههای مختلف در مقایسه ادیان

هر دانشجوی رشته ادیان با پیش داوری خاص خود وارد موضوع می شود. گاهی از مواقع وی این دیدگاه را به طور ناخودآگاه داراست ، و بعضی از مواقع هم به طور متناقض و متضاد . اما به هر حال دیدگاه وی بر تفسیر او از موضوع تأثیر می گذارد . دیدگاههای مختلف عبارتند از :

۱٫ یک دیدگاه آن است که همه ادیان را به طور کلی محکوم کرده همه آنها را محصول تخیلات موهوم ، تعصب ، افکار موروثی ، و یا جهل می داند این موضع رد و انکار کلی توسط گروهی از کسانی که ادیان مختلف را به تفصیل مطالعه کرده اند اتخاذ شده است.« همان طور که تعدادی زیادی دین وجود دارد » محدودیتهای فراوانی نیز وجود دارند. من پیشنهاد می کنم دین را بدین صورت تعریف کنیم که :

« دین مجموعه ای ازوسواسهاست که مانع کاربرد آزاد قوای ما است » ( رایتاخ Reinavch ، تاریخ عمومی ادیان ، ص۳ )

۲٫ دیدگاه دیگری که تقریباً به همان اندازه دیدگاه قبل غیر نقادانه است تمام ادیان غیر مسیحی را محکوم می کند . این موضع فکری توسط پاره ای از طرفداران مسیحیت ، و حتی کسانی که خود درباره ادیان دیگر مطالعات فراوانی کرده اند، اتهاذ شده است . صاحب  این دیدگاه اعتقاد دارد که :

« مسیحیت روی هم رفته خوب است . نظامهای غلط نمی توانند همچون گامهایی سازنده در مسیر حقیقت تلقی شوند. مسیحیت دین مطلق است ، یعنی اینکه کاملاً از خطا و اشتباه عاری است » ( بورل –   Burrell مذاهب جهان ،  ص ۴ ) .

۳٫ دیدگاه سوم که قدری بیش از دو دیدگاه قبلی تاریخی است تمامی ادیان ، غیر از دینهای مبتنی به کتاب مقدس ( تورات و انجیل ) را محکوم می کند . به نظر این گروه ، مسیحیت از نظر تاریخی به گونه ای ناگسستنی با دین پیوند دارد و کتاب مقدس نیز روی هم رفته یک جریان واحد و مستمر دینی را بیان می دارد :

« تمام ادیان ، به استثنای مسیحیت و دین یهود ، متعلق به مرحله طبیعی است . دین کتاب مقدس تنها  دین عالم است که کاملاً اخلاقی است » ( سمپوزیوم نظامهای دینی غیر مبتنی بر عهدین ، صص ۲۰۰ 199 )

۸٫ طبقه بندی های گوناگون مبتنی بر حقیقت امر

پس از مرور طبقه بندیهای غیر علمی ادیان که در بالا بحث کردیم ، جالب خواهد بود که تعدادی از طبقه بندی های عینی را نیز بررسی کنیم . با وجود اینکه همه اینها با ارزش هستند ، الزاماً همگی مبتنی بر اجزائی واقعاً ارزشمند نیستند.

۱٫ ادیان را به مرده و زنده تقسیم کرده اند . دوازده دین کاملاً توسعته یافته ، و بلکه هم بیشتر ، از صحنه خارج شده اند ، هر چند اکثراً آثار خود را روی یک یا چند دین از ادیانی که هنوز پابرجا هستند باقی گذاشته اند : ادیان مصر قدیم در افریقا ؛ ادیان مکزیک و پروی باستان در آمریکا ؛ ادیان قدیم بابل و آشور متعلق به اقوام فنیقی و هیتی ، ادیان میترایی و مانی در آسیای صغیر ؛ادیان یونان و روم باستان ؛ و ادیان اقوام سلت و تیوتونی در اروپا .

چنانچه ادیان سبک و جاینی را که از دل هندوئی سربرآورده اند ، دو دین جداگانه حساب کنیم، تعداد ادیان زنده جهان به یازده دین بالغ می شود. امروزه بعضی از این ادیان پیروان معدودی داشته و از نظر جغرافیایی نیز به یک منطقه کوچک محدود می شوند. دو تا از آنها ، ادیان جاینی و زرتشتی ، حتی ازبعضی از شعب ادیان بزرگ نیز پیروان کمتری دارند . در واقع پیروان یکی از فروع دین اسلام در دوران جدید به نام بهاییت ، به مراتب بیشتر از اینها بوده و در بخش وسیعتری از دنیا پراکنده اند . بهایی هاقطعاً دین خود را یکی از ادیان زنده دنیا به حساب می آورند . دین تائویی در چین نیز در حال افول به نظر می رسد . دین کنفوسیوسی نیز تحت تأثیر دنیای جدید ، و در سالهای اخیر تحت تأثیر مکتب کمونیسم ، به شدت ضربه خورده است . مشکل است بداینم که در حال حاضر در چین چه می گذرد . دین بودایی در بعضی از کشورها در حال کمون به سر می برد، هر چند در پاره ای کشورها همچنان فعال است . دین هندویی مسلماً زنده است و بعضی گرایشهای جدید و برجسته را می توان در آن مشاهده کرد. دین یهودی نیز در جریان تصفیه اروپا از یهودیان در طول جنگ دوم جهانی و پس از آن دچار لطمه شدید شد ،اما در دوران پس از جنگ نیروی فعالی به حساب می آید. اسلام و مسیحیت نیز در جبهه های متعددی فعالیت دارند. بدین ترتیب تمام این یازده دین در حال حاضر زنده اند ، اگر چه آینده بعضی از آنها و به ویژه دین تائویی نامشخص است.

۲٫ ادیان برحسب منشأ جغرافیایی آنها نیز تقسیم شده اند . آسیا محل تولد تمام ادیان زنده جهان به حساب می آید . به هر صورت می توان آنها را بدین صورت دسته بندی کرد: ادیان هندویی ، جاینی ، بودایی و سیک از آسیای جنوبی سرچشمه گرفته اند ؛ ادیان کنفوسیوسی ، تائویی و شینتو از آسیای شرقی برخاسته اند ؛ و در آخر ادیان یهودی، زرتشتی ، اسلام ومسیحیت از غرب آسیا نشئت گرفته اند .

۹٫ تقسیم بندی ادیان بر حسب ارزش و نگرش

بهترین راه ممکن برای تقسیم بندی ادیان تقسیم آنها بر مبنای وسعت دامنه فرصت و مسئولیتی است که هر یک از آنها برای افراد و کل جامعه بشری به وجود می آورند.

هر یک از یازده دین زنده جهان نسبت به ارزش فرد ، و ارزش جامعه ، ارزیابی خاص خود را دارد. اکثر ادیان غیر مسیحی عمدتاً درصدد نجات و رستگاری فرد هستند، و این در حالی است که آنها نسبتاً ارزش کمی برای شخصیت انسان ، از حیث انیان بودن وی ، قائل هستند. در این مورد دین اسلام ، از این نظر که حاوی یک برنامه رسالت شدید است مستثنی به نظر می رسد، اما آن برنامه نیز به خاطر تفوق و استیلای بر جامعه است و نه به خاطر بهبود کلی وضع جامعه از طریق خدمت مشترک همه آحاد آن.

مسیحیت تنها دین عالم است که هر یک از افراد بشر را به صورت فرزندان یک « خدای پدر » به حساب می آورد. همچنین مسیحیت تنها دینی است که به دنبال رستگاری فردی و اجتماعی ، از طریق خدمت مشترک همه آحاد جامعه است.

جدول احتصاری یازده دین زنده جهان به حسب سالهای تأسیس آنها

نام دین

بنیانگذار

الهی خدا

محل

دین هنویی

ندارد

برهما خدایان مختلف

هندوستان

دین یهودی

حضرت موسی(ع) ندارد

یهوه

پراکنده نیمی در امریکا ژاپن

دین شینئوئی

زرتشت

خدایان طبیعت

ایران و هند

دین تائوئی

لائوتسه

اهورامزدا ( اورمزد)

چین

دین جاینی

واردامانا مهاویرا

تائو

هندوستان

دین بودائی

گواتمه بودا

در ابتدا بدون اله ، اکنون خود بنیانگذار

در مشرق زمین

دین کنفوسیوسی

کنفوسیوس

در ابتدا بدون اله ، اکنون خود بنیان گذار

چین

دین مسیحیت

حضرت عیسی (ع)

بهشت ، یا بنیان گذار خدای پدر

سرتاسر جهان

دین اسلام

حضرت محمد (ص)

الله

کشورهای اسلامی

دین سیک

نانک

نام حقیقی

هند

 

 

 

۱۰٫ شرایط و لوازم مطالعه و مقایسه ادیان

تمام روشهای کلی مطالعه که در رشته های علمی دیگر مفید شناخته شده اند در کار مطالعه ادیان نیز سودمند و مورد نیاز هستند. محققی که در زمینه ادیان مطالعه و تحقیق می کند باید دارای یک سلسله توامندیهای فوق العاده باشد که آنها را می توان به شرح زیر برشمرد:

۱٫ برای پی بردن به حقایق متنوع و گسترده ای که در این رشته وجود دارند دقت علمی از لوازم کار است. متون مقدس هر یک از ادیان شایسته مطالعه دقیق است. استخراج اصول کلی هر دین کار بسیار مشکلی است که باید با دقت کافی انجام شود.

۲٫ برای درک رضایت خاطری که هر دین خاص به پیروان خود می دهد ، نوعی همفکری و دلسوزی مبتنی بر درک و احساس نسبت به معتقدان آن دین لازم است.

۳٫ در مورد ارزشهای متفاوتی که ادیان مختلف برای تجربیات و آرمانهای زندگی قائل اند نوعی تشخیص و تمیز مبتنی بر قضاوت لازم است.

۴٫ داشتن یک دید جهان شمول و جمعبندی سازنده و مثبت از لوازمی است. که به جمع آوری همه ارزشهایی که ممکن است در ادیان گوناگون عالم یافت شوند و ترکیب آنها در یک وحدت هماهنگ و موزون کمک می کند.

۵٫ اعتماد بودن واهمه به ارزشهای معنوی ، هر جا که یافت شوند ، باعث افزایش احترام دانش پژوهان نسبت به خدای جهانی حقیقت و نیز احترام قائل شدن آنها برای تمایلات دینی انسانها می شود.

۶٫ در رشته ادیان ، داشتن یک دیدگاه کلی و جهانی از لوازم خاص است. در مشهورترین کتاب مقدس دین هندویی دستوری وجود دارد که غالباً از نظر دور می ماند:

« عمل تو باید با توجه به رفاه کلی همه عالم باشد » ( بها گاوادگیتا ، نیایش ۲۰: ۳ ؛ مشابه این مطلب را می توان در سه بند دیگر هم مشاهده کرد- بها گاوادگیتا ، نیایش های ۲۵: ۳ ؛ ۲۵: ۵ ؛ ۴ : ۱۲ ).

در کتاب عهد جدید [ انجیل ] به پیروان مسیحیت سفارش شده تا این دیدگاه عمومی را به طور مثبت مورد توجه قرار دهند :

« همه چیز را تحقیق کنید و به آنچه نیکوست تمسک جویئد» (رساله اول پولس رسول به تسالونیکیان ، باب پنجم ،آیه ۲۱ ).

مطلب ژوستین شهید هم هنوز واقعیت دارد :

« هر آنچه مطلب صحیح وجود دارد که توسط افراد بشر گفته شد به ما مسیحیان تعلق دارد» ( مدافعه ، قسمت دوم ، بخش ۱۳ ، ص ۴ ) .مطالعه و مقایسه تطبیقی ادیان زنده جهان برای زندگی و افکار خود مسیحیان نیز مفید است . این امر برای همه افرادی که مطلب را به طوری جدی و از روی وجدان مورد تأمل قرار می دهند نیز سودمند خواهد بود.

   منابع:

ادیان زنده جهان / رابرت ا.هیوم/ ترجمه دکتر عبدالرحیم گواهی

کتابخانه الکترونیکی پیامبر اعظم (ص)

پدیدا بزرگترین مرجع علمی ایرانیان

ارسال نظر