X بستن تبلیغات
X بستن تبلیغات
header
متن مورد نظر

سرمایه گذاری خارجی ، ضرورتها و پیامدها

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

مطالعه کشورهایی که در دهه ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ میلادی پذیرای سرمایه گذاری مستقیم خارجی بودند بویژه در منطقه شرق و جنوب شرق آسیا موید تاثیر مثبت سرمایه گذاری مستقیم خارجی در اقتصاد این کشورها بوده است .

طرح «تشویق و حمایت از سرمایه گذاری خارجی »

که به امید جذب سرمایه گذاری خارجی و داخلی از سوی نمایندگان مجلس تصویب شده بود به دلایلی از سوی شورای نگهبان رد شد. درهمین ارتباط باید گفت ایران طی ۲۰ سال گذشته از طریق استقراض و یا وام از بانکهای خارجی به تامین منابع مالی اقدام کرده است که درواقع از گرانترین روشهای تامین منابع مالی است . مطلب زیر مرتبط با این موضوع است .

تحولات سه دهه گذشته درمورد جریان سرمایه های خارجی به کشورهای درحال توسعه

تا سال ۱۹۷۳ جریان سرمایه گذاری مستقیم خارجی بیش از سهم وام واستقراض بود . ولی بعد از آن استقراض بر سرمایه گذاری مستقیم خارجی پیشی گرفت . سال ۱۹۸۲ به بعد در جریان بین المللی سرمایه وضعیت بار دیگر به نفع سرمایه گذاری مستقیم خارجی شد .

تاثیر نامطلوب استقراض در اواخر دهه ۱۹۷۰ بخصوص اوایل دهه ۱۹۸۰ و افزایش حجم بدهی های ناشی از استقراض و برتری سرمایه گذاری خارجی از نظر تامین هر دو نیاز اساسی کشورها یعنی : ۱ـ سرمایه  2ـ تکنولوژی از دهه ۱۹۸۰ به بعد تمایل به جلب سرمایه گذاری مستقیم خارجی را در بین کشورها تشدید کرد و در سال ۱۹۸۳ بیش از نیمی از سرمایه های خصوصی جریان یافته به کشورهای د رحال توسعه سرمایه گذاری مستقیم خارجی شد .

دلایل توجه به استقراض در دهه ۱۹۷۰ و ۱۹۶۰ و پیشی گرفتن آن نسبت به سرمایه گذاری خارجی در دهه ۱۹۷۰ با توجه به این موراد صورت گرفت :

  1. حاکمیت مکتب های وابستگی و ساختار گرایان در اندیشه های توسعه جهان سوم و مقابله با رخنه شرکت های چند ملیتی .
  2. گرایش به افزایش نقش دولت و بخش عمومی در روند توسعه کشورها و کاهش فعالیت بخش خصوصی دراقتصاد و کنترل بیشتر بر سرمایه گذاری خارجی .
  3. افزایش قیمت نفت و سرازیر شدن مازاد اعضای اوپک به بازار اروپا و رقابت بانکهای اروپایی در اعطای وام به کشورهای در حال توسعه در سالهای ۷۴-۱۹۷۳ حدود ۸۰ میلیارد دلار امریکا را مجدداً به جریان انداخت .

اما از سوی دیگر با افزایش سرمایه گذاری مستقیم خارجی در دهه ۱۹۸۰ باعث پیشی گرفتن این شیوه از جذب سرمایه شد که دلایل آن به این شرح است :

۱ـ تغییر در مبنای اندیشه توسعه :

۱-۱ـ تضعیف حاکمیت نظریه مکتب وابستگی و ساختار گرایان .

۲-۱ـ کاستن از نقش دولتها و توجه به خصوصی سازی و مقررات زدایی در کشورهای توسعه نیافته .

۲ـ جهانی شدن تولید و خدمات .(globalization )

۳ـ بحران بدهی در کشورهای جهان سوم از ۱۹۸۲ به بعد که بر پایه وام و استقراض ایجاد شده بود.

۴ـ کاهش مازاد اعتبارات در نظام بانکی بین المللی ومشکل دسترسی به اعتبارات بانکها و موسسات بین المللی.

۵ـ نیاز به رشد اقتصادی بالا و رقابت در صحنه بین المللی.

۶ـ اهمیت زیاد دسترسی به تکنولوژی به عنوان مهمترین اساس صنعتی شدن .

این اتفاق باعث شد که در بین سالهای ۱۹۸۳ تا ۱۹۹۰ در مجموع ۸۹/۶ میلیارد دلار سرمایه گذاری خارجی درآسیا شکل گرفت که حدود نیمی از کل سرمایه گذاری مستقیم در کشورهای در حال توسعه بود . در آمریکای لاتین این نسبت حدود ۲۳/۷ درصد بود . در حالی که در دوره های قبل نیمی از سرمایه گذاری مستقیم خارجی د رآمریکای لاتین بود . بزرگترین دریافت کنندگان سرمایه مستقیم خارجی در دهه ۸۰ میلادی سنگاپور ـ چین ـ برزیل‌ـ مکزیک ـ عربستان ـ هنگ کنگ ـ مالزی و مصر بودند . در مجموع این کشورها ۶۰ درصد سرمایه گذاری مستقیم خارجی را به خود جذب کردند.

جریان سرمایه گذاری خارجی در دهه ۸۰ و ۹۰ از رشد بالایی برخوردار بوده است . در طی دوره ۹۷-۱۹۸۰ جریان سرمایه گذاری مستقیم خارجی بطور متوسط از رشد سالانه ۱۳ درصد برخوردار بود . در حالی که رشد متوسط صادرات جهانی و تولید ناخالص جهانی دراین مدت حدود ۷ درصد بود . در حالی که در سال ۱۹۸۰ فقط ۲۶ درصد از کل سرمایه گذاری مستقیم خارجی را کشورهای درحال توسعه دریافت کرده بودند در سال ۱۹۹۷ این سهم به ۳۷ درصد رسید . چین در سالهای اخیر بزرگترین دریافت کننده سرمایه گذاری مستقیم خارجی بود.

 

تاثیر سرمایه گذاری مستقیم خارجی براقتصاد کشورهای میزبان

مطالعاتی که تا کنون صاحبنظران رادیکال بخصوص در دهه ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ میلادی و در فضای حاکمیت اندیشه سیاسی مکتب وابستگی و ساختارگرایان انجام داده اند اثر سرمایه گذاری های خارجی را به ابعاد مختلف سیاسی ـ اقتصادی ـ اجتماعی کشورهای توسعه یافته بسیار منفی برآورد کرده اند اما طرفداران آزادی جریان سرمایه بین المللی ، نظریه رادیکالها را به عنوان دیدگاهی غیر واقعی و توام با بدبینی مفرط رد می کنند . اینان براین باورند که جذب سرمایه علاوه برتشکیل سرمایه فیزیکی مورد نیاز کشورهای در حال توسعه از طریق مختلف دیگر نیز بررشد اقتصادی کشور میزبان کمک می کند. چرا که مزایایی که برای سرمایه گذاری مستقیم خارجی قابل می شوند شامل :

۱ـ انتقال سرمایه فیزیکی (منابع ارزی) به عنوان عامل مهم فعال شدن بازار ملی .

۲ـ انتقال دانش فنی یا فن آوری تولید کالاها و خدمات .

۳ـ توسعه منابع انسانی .

۴ـ اشاعه مهارت های مدیریت .

۵ـ گسترش تجارت خارجی بویژه دستیابی به بازار های جدید صادراتی .

۶ـ توسعه اشتغال .

۷ـ افزایش بهره وری .

اما از سوی دیگر به نظر می رسد ایرادهایی که مخالفین جریان سرمایه گذاری خارجی مطرح می کنند که شامل : تشدید نابرابری توزیع درآمد در کشورمیزبان ، برداشتهای سنگین از اقتصاد کشور میزبان و عدم انتقال تکنولوژی پیشرفته و جلوگیری از شکل گیری تکنولوژی ملی است که بیشتر ناشی از بی برنامه بودن کشورهای میزبان و نبود یک سیاست روشن و استراتژی صنعتی و مشخص در برخی از این کشورها بوده است . ایجاد شرایط محیطی مناسب و نظارت دقیق برعملکرد شرکتهای خارجی و هدایت جریان سرمایه خارجی به سمت اهداف مشخص اقتصادی ـ اجتماعی کشور مهمترین وظیفه دولتهاست که در صورت انجام دقیق و منظبط آن می تواند آثار خوب ومثبت از سرمایه خارجی برجای بگذارد.

مطالعه کشورهایی که در دهه ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ میلادی پذیرای سرمایه گذاری مستقیم خارجی بودند بویژه در منطقه شرق و جنوب شرق آسیا موید تاثیر مثبت سرمایه گذاری مستقیم خارجی در اقتصاد این کشورها بوده است .

همچنین مطالعات نشان می دهد بیش از نصف صادرات صنعتی در کشورهای مالزی ـ فیلیپین ومکزیک مربوط به شرکتهای خارجی ( براساس سرمایه گذاری مستقیم خارجی ) بوده است . این نسبت در تایلند حدود ۷۵ درصد است . در سنگاپور اشتغال ناشی از سرمایه گذاری خارجی در بخش صنعت حدود ۶۰ درصد است .

عملکرد منفی استفاده از وام و اعتبار خارجی که آثار آن در دهه ۱۹۸۰ میلادی ظاهر شد و بدهی های سنگینی را بر دوش کشورهای جهان سوم بویژه کشورهای امریکای لاتین برجای گذاشت ،‌اشتیاق به جذب سرمایه گذاری خارجی به شدت افزایش داده است . برخلاف کشورهای امریکای لاتین که به علت ناتوانی در تخصیص بهینه منابع واستفاده از آثار مثبت سرمایه گذاری مستقیم خارجی شاهد رشد و شکوفایی اقتصادی های خود بوده اند و وضعیت اجتماعی ـ اقتصادی مردمشان در طول دو دهه گذشته تحول عمده یی پیدا کرده است . در این کشورها،‌سرمایه گذاری مستقیم خارجی باعث تقویت توسعه تکنولوژی، صادرات و رشد اقتصادی شده است .

 

منبع : بزرگترین مرجع علمی ایرانیان

 

 

ارسال نظر