X بستن تبلیغات
X بستن تبلیغات
header
متن مورد نظر

صنعت چاپ

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

مقدمه

صنعت چاپ در جامعه امروزی نقش بسزایی یافته و برهمگان آشکار است که این صنعت عظیم که بزرگترین و مهمترین فرهنگ و هنر دانش بشری است،تاثیر بسیاری بر آگاهی و فهم مردم گذارده است با همه ارزشی که چاپ وچاپخانه در دنیا دارد ،متاسفانه ایران به این امر مهم توجه چندانی نداشته است.تاریخ چاپ علاوه بر این که معرف کوشش ها و فعالیت های فضلا ودانشمندان است،خود،فی نفسه تاریخ مستقلی است و جا دارد که جداگانه درباره آن کتابها تدوین شود به واسطه همین اهمیت موضوع بود که از چند سال پیش تلاش بسیاری برای گرد آوری مدارک در رابطه با تاریخ چاپ و چاپخانه در ایران انجام گرفته که تاریخ چاپ وچاپخانه درایران نمونه ای گرد آوری این مدارک است.

<!–[if !mso]>
v:* {behavior:url(#default#VML);}
o:* {behavior:url(#default#VML);}
w:* {behavior:url(#default#VML);}
.shape {behavior:url(#default#VML);}
<!–[if gte mso 9]> Normal 0 false false false MicrosoftInternetExplorer4 <!–[if gte mso 9]> <!–[if gte mso 10]>
/* Style Definitions */
table.MsoNormalTable
{mso-style-name:\”Table Normal\”;
mso-tstyle-rowband-size:0;
mso-tstyle-colband-size:0;
mso-style-noshow:yes;
mso-style-parent:\”\”;
mso-padding-alt:0in 5.4pt 0in 5.4pt;
mso-para-margin:0in;
mso-para-margin-bottom:.0001pt;
mso-pagination:widow-orphan;
font-size:10.0pt;
font-family:\”Times New Roman\”;
mso-ansi-language:#0400;
mso-fareast-language:#0400;
mso-bidi-language:#0400;}
<!–[if gte mso 9]> <!–[if gte mso 9]>

مقدمه

صنعت چاپ در جامعه امروزی نقش بسزایی یافته و برهمگان آشکار است که این صنعت عظیم که بزرگترین و مهمترین فرهنگ و هنر دانش بشری است،تاثیر بسیاری بر آگاهی و فهم مردم گذارده است با همه ارزشی که چاپ وچاپخانه در دنیا دارد ،متاسفانه ایران به این امر مهم توجه چندانی نداشته است.تاریخ چاپ علاوه بر این که معرف کوشش ها و فعالیت های فضلا ودانشمندان است،خود،فی نفسه تاریخ مستقلی است و جا دارد که جداگانه درباره آن کتابها تدوین شود به واسطه همین اهمیت موضوع بود که از چند سال پیش تلاش بسیاری برای گرد آوری مدارک در رابطه با تاریخ چاپ و چاپخانه در ایران انجام گرفته که تاریخ چاپ وچاپخانه درایران نمونه ای گرد آوری این مدارک است.

چاپ چنین آغاز شد

ساخت مهر را نخستین اقدام برای چاپ می دانند.این مهرها را که برای تائید فرامین و احکام پادشاهان و حکام ایرانی به وجود آمده روی نگین انگشتری و سنگهای عقیق و در و زمردو یاقوت حک می کردند و با مرکب مخصوصی روی طومارها وکاغذ های فرامین و احکام می زند. پس از اعیان واشراف درباری وسایر مردم با تقلید از شاهان و حاکمان مهرهایی برای خود تهیه کردند که روی کاغذهای معمولی آن دوره می زند.

یکی از مدارک بدست آمده در انبار زمینه،مهرداریوش ،پادشاهان هخامنشی است که هم اکنون در موزه لندن نگهداری می شود.در ایران،در موزه ایران باستان،مهرهای استوانه شکلی است که روی آن ها نقش هایی از حروف و کلمات مربوط به دوره های گذشته وجود دارد.این مهرها به (سول) معروف است.از اینها برای نوشتن روی خشت و موم وغیره استفاده می شده است.

لوحه های گلی اسناد و مدارک مربوط به مخارج بنای تخت جمشید،نمونه هایی از این مهره های استوانه کرد در کار و کاوشهای باستان شناسی به دست آمده است.نمونه های دیگر چاپ ،چاپ انواع پارچه های ابریشمی و نخی بوده که با قالب روی پارچه ساده و رنگین صورت می گرفته و به«قلککار»معروف بوده است.

استفاده از گراور روی چوب نیز سابقا در ایران رایج بوده است.مهر واسامی شاهان مغول در ایران یک نوع گراور روی چوب بوده که روی قطعات چوبی ۲۰×20 سانتیمتر و حتی بزرگتر تهیه می شد و برسطح برجسته آن مرکب مخصوصی قرار می گرفت «مانند استامپ»که زیر طومارها و فرمانها می زده اند.اما وا‍ژه ای که امروزه در ایران به نام چاپ می شناسیم،در اواخر قرن هفتم هجری قمری به صورت«چاو»به زبان فارسی وارد شده است.

نخستین چاپخانه و چاپ اولین کتاب ایران

در زمان صفویان عده ای از مبلغان مذهبی وکشیشان فرقه«کرملیت» در محوطه کلیسا ونماز خانه خود در میدان میر اصفهان چاپخانه ای با حروف سربی وعربی به دو زبان عربی و فارسی چاپ کردند.

در سال۱۰۵۰قمری پس از آن که ارامنه ارمنستان را شاه عباس صفوی به اصفهان کوچ داد،در کلیسای «وانک»یا کلیسا یسن سور واقع در جلفای اصفهان اسقفی به نام خاچاطور گیساراتسی چاپخانه ای دایر کرد که برای اولین مرتبه در ایران با حروف و وسایل ابتدایی توسط کشیشان ساخته شده بود در این چاپخانه ای دایر کرد که برای اولین مرتبه در ایران با حروف و وسایل ابتدایی توسط کشیشان ساخته شده بود در این چاپخانه کتاب به زبان ارمنی ساغموس یا چاپ زبور داوود چاپ کردند در حدود سال ۱۱۱۳ قمری نیز یکی از کشیشان ارمنی به نام آسادور چاپپخانه ای را در اصفهان دایر کرد که حروف آن چوبی بوده در سال ۱۲۵۹قمری یکی از بزرگان ارمنی اهل جلفا به نام مانوک هورمتانیان که در جاده سکونت داشته،یک ماشین چاپ خوب کهبه جدید ترین وسایل مجهز بود به کلیسای وانک هدیه کرد.اما در آن تاریخ کسی که از فن ژاپ اطلاع داشته باشد در جلفا نبود و این ماشین نو مجهز حدود۴۰سال در انبار کلیسا ماند و معلوم نیست بعدا مورد استفاده قرار گرفت یا نه؟این دستگاه چاپ هم اکنون به عقاب معروف است.

کلمه «چاپ»به قولی از کلمه چینی «گاو»گرفته شده است و این نام در عهد پادشاهان یکی از شاهان مغول در ایران رایج شد.در سال۶۹۴هجری قمری دچار بحران مالی و اقتصادی شد در این زمان شخصی به نام عز الدین محمد بن مظفر عمید که قبلا به کشور چین سفر کرده بود و از اوضاع آن جا اطلاع کافی داشت پیشنهاد کرد که به جای زرویم به رسمی مملکت چین،نوعی برگه بهادار به نام «چاو»در مملکت رایج کند تا بدین وسیله بتواند بحران مالی را رفع سازد.طرح او مورد پسند واقع شده چو:قطعه ای چرم سوخته به شکل مربع مستطیل بود که در حاشیه آن به خط ختایی،کلمات شهادتین نوشته شده بود و کمی پائین تر ،امضای کیخاتون و در وسط دایره ترسیم شده بود که مبلغی از نیم درهم تا ده دینار- در آن قید شده بود.بعدها مردم را با جبر وتهدید به قبول آن پول کاغذی که «چاو مبارک»نامیده شد وادار ساختند.اما به دلیل نارضایتی های فراوان مردم تبریز وشیراز و شهرهای دیگر،پادشاه ناچار شد که فرمان «چاو مبارک»را فسخ کند و فرمانی در ابطال آن مادر کند.از آن پس مردم ،وزیر وقت را که عامل رواج پول کاغذی در ایران بود با لقب «چاویان»به معنای «چاپ زدن»یا فریبکار نامیدند.هنوز بعد از گذشت سالها واژه های «چاپچی»،«چاپ زدن»و«دروغ زدن»در زبان عامه به معنای چاپیدن اغراق کردن و سر کیسه کردن به کار برده می شود.

پارقی:اصل این کتاب در کتابخانه نهر آکسفورد انگلستان وجود دارد و در دنیا منحصر به فرد است رونوشت این کتاب نیز در موزه وانک جلفای اصفهان نگهداری می شود.

چه کسانی به فکر تاسیس چاپخانه در ایران افتادند

همزمان با تاسیس چاپخانه کلیسای وانک در ایران،عده ای از رجال و درباریان وشاهان صفوی به فکر ایجاد چاپخانه در ایران افتادند.ایران در حدود یکصدو پنجاه سال اقدامی برای ایجاد چاپخانه فارسی نکردند.

در زمان فتحعلی شاه قاجار ،به همت ولیعهد او،عباس میرزا چند تن برای آموختن فن چاپ به انگلستان وروسیه فرستاده شدند وآنها پس از آموختن این فن،اول بار دستگاه های چاپ حروف سربی و سپس دستگاه چاپ سنگی را به ایران آوردند.

میرزا صالح شیرازی پس از تحصیل زبان های خارجی وعلوم جدیده به فکر افتاد که یک دستگاه چاپ بخرد و به ایران آورد.وی در بازگشت به ایران در سال ۱۲۳۵قمری چاپخانه ای در تبریز به کار انداخت.قبل از بازگشت میرزا صالح شیرازی به واسطه امضای صلح نامه گلستان بین ایران و روس شاه ایران چند دستگاه چاپ را برای این سفارش داد.با توجه به تحقیقات به عمل آمده میرزا زین العابدین تبریزی اولین کسی بود که چاپخانه حروف سربی فارسی (عربی)را در ایران راه اندازی کرد.

بعد از راه اندازی چاپخانه چاپ رساله با کتابی را آغاز کرد که فتح نامه نام داشت و آن را میرزا عیسی قائم مقام فراهانی نوشته بود.دومین کتاب یا رساله حروف سربی رساله جهادیه بین سالهای ۱۲۳۸-۱۲۳۹ چاپ شد.

در این چاپخانه ،کتابها را با حروف سربی (قلم عربی)که داخل گارسه ها قرار داشت حروفچین می کردند و بعد با ماشین معمول در آن زمان یعنی دستگاه های فشار فلزی یا«پرس چاپ»چاپ کردند.

این نوع ماشین در واقع نمونه تکمیل شده ماشین های چاپی بود که «استانهوپ»اختراع کرده بود.مرکب مورد استفاده در این چاپخانه از نوع مرکب های مشکی دوده ای بود که خود میرزا آن را می ساخت.کاغذ آن نیز از نوع کاغذ های «خانبالغ»بود که از چین می ْآمد.

پاورقی از این نوع دستگاه های فشار «یعنی پرس های صحافی»امروزه در اغلب چاپخانه ها ی ایران وجود دارد.

اولین چاپخانه سربی در تهران

چاپخانه سربی میرزا زین العابدین در تهران پس از گشایش ،چاپ کتابهای فارسی و عربی را شروع کرد.معرق القلوب اولین کتابها بود که در سال ۱۲۳۹هجری در این چاپخانه چاپ شد سال بعد هم کار چاپ عین الحیوه و حیاه القلوب در دو جلد در این چاپخانه  به انجام رسید.

اولین چاپخانه  سنگی در ایران

چاپ سنگی ده سال بعد از ورود چاپ سربی وارد ایران شد.البته در این باب هم عباس میرزا نائب السلطنه پیشقدم بود.در سال ۱۲۴۰هجری قمری پس از آن که میرزا جعفر تبریزی پیروی کرد و میرزا صالح شیرازی که در آن زمان جز و اعیان و وزیران تهران شده بود،میرزا اسدالله نامی را از اهالی فارس به همان منظور به سنت پتر سمبرگروسیه فرستاد.این دو پس از بازگشت ،چند دستگاه ماشین چاپ با خود آوردند.و این دستگاه های چاپ درتبریز به راه افتاد.اولین کتابی که میرزا اسدالله شیرازی در تبریز به چاپ رسانید قرآن کریم و سپس کتاب زاد العماد (در۱۲۵ ه.ق)بود در سال ۱۲۵۹ ه.ق اولین کتاب مصوری که به چاپ سنگی در آمد کتابی بود به نام لیلی و مجنون کلینی شیرازی که چهار تصویر داشت.در همین سال نیز کتاب معجم فی آثار کتاب العجم تالیف میرزا فضل الله الحسین با چاپ سنگی از چاپ خارج شد.

پنج سال بعد به فرمان پادشاه وقت یعنی محمد شاه قاجار چاپخانه ای که میرزا اسدالله فارسی را دایر کرده بود با وسایل و ابزار آلات به تهران انتقال یافت و اولین کتابی که در این چاپخانه سنگی سنگی تهران به چاپ رسید دیوان عبد الوهاب نشاط شاعر بود.

در سال ۱۲۵۲ ه.ق چاپخانه دیگری به منظور چاپ اولین روزنامه فارسی زبان ایران در پایتخت تاسیس شد.روزنامه میرزا صالح شیرازی «کاغذ اخبار»نامیده می شد ونخستین شماره آن که حاوی اخبار داخلی و خارجی بود،در تاریخ ۲۵ محرم۱۲۵۳ ه.ق روی یک ورق و شامل دو صفحه به قطع۲۴×40 سانتی متر با کاغذ خانبالغ و خط نستعلیق انتشار یافت.

تاسیس نخستین چاپخانه دولتی در تهران

پس از فوت میرزا صالح شیرازی چاپخانه های دیگر از جمله چاپخانه میرزا اسدالله خان فارسی در اختیار منوچهر خان گرجی قرار گرفت و با ادغام این چند چاپخانه و چاپخانه ایکه زیر نظر او بود،ژایه واساس نخستین چاپخانه  دولتی در تهران نهاده شد.

 

 

چاپخانه های مخصوص و دولتی

دسته اول: چاپخانه های دولتی یا چاپخانه هایی بوده اند که زیر نظر دولت و اداره انطباعات (مطبوعات)بوده و با بودجه دولت اداره می شده اند.

دسته دوم: چاپخانه های غیر دولتی (خصوصی )بوده که با سرمایه های شخصی تاسیس شده و در اختیار دولت نبوده و اشخاص خصوصی آن را اداره می کرده اند.اما کارهای چاپی آنها با نظارت یا اداره انطباعات بوده و اجازه آن ها به چاپ می رسیده است.

هر یک از این دو دسته چاپخانه  نیز به دو بخش چاپخانه های چاپ سنگی و سربی تقسیم شده است تاسیس چاپخانه های ایران را می توان به چهار دسته تقسیم کرد.

دسته اول:از تاسیس اولین چاپخانه دولتی تا انقلاب مشروطیت ایران(۱۳۲۴ه.ق ).

دسته دوم:از بعد انقلاب مشروطیت تا سال(۱۳۲۰ شمسی)

دسته سوم:از سلطنت محمد رضا پهلوی تا پایان سلسله پهلوی(۱۳۷۵)

دسته چهارم:از تاسیس جمهوری اسلامی ایران تا کنون.

چاپخانه های چاپ سربی دولتی تهران

چاپخانه های چاپ سربی دولتی اختصاصی روزنامه ایران با ایران سلطانی

چاپخانه های چاپ سربی دولتی خلاصه الحوادث

دوره دوم از تاریخ چاپخانه های چاپ سربی دولتیی تهران

صنف چاپخانه هدار صحاف وکتابفروشی در انقلاب مشروطیت

صنف چاپخانه دار و صحاف و کتابفروشی و کاغذ فروش نیز از عوامل موثر در انقلاب مشروطیت بودند.در مجلس اول که انتخاباتات صنفی بود.وکلای مبرز وشجاع دلسوز و ساده ای از بین ریش سفیدان یا باشی کدخدای اصناف به مجلس آمدند که از میان نام مشهدی باقربقال میرزا محمود کتابفروشی وآقا سید حسن چراغی معروف به مدبر السلام در خور ذکر است.

چاپخانه چاپ سربی اختصاصی مجلس در ابتدا به سرپرستی و نظارت میرزا سید محمد صادق طباطبائی فرزند شادروان سید محمد طباطبایی از بانیان انقلاب مشروطیت و مدیر روزنامه مجلس در شهر تهران تاسیس شد و در اویل سال۱۳۲۵ قمری شروع به کار کرده بود.

چاپخانه چاپ سربی شاهنشاهی با مدیریت عبدالله قاجار در حدود سال۱۳۲۵ قمری در تهران تاسیس شد و شروع به کار کرده ،عبدالله قاجار از مدیران کار کشته و معروف چاپخانه روزنامه رسمی دولت ایران(در سال۱۳۲۸قمری)نمونه ای از تبحر و مهارت او در کار ومدیریت چاپخانه و چاپ مطبوعات بوده است.وی در ضمن این که مدیریت چاپخانه شاهنشاهی را به عهده داشت.در همان زمان و اوایل تاسیس اینچاپخانه،چاپخانه دیگری را هم به نام شعبه چاپخانه شاهنشاهی تاسیس کرد.

 

 

چاپخانه فاروس

ژاپخانه سربی فاروس در تهران توسط عده ای از ارمنه تاسیس شد.در فاصله سالهای ۱۲۸۵تا۱۲۹۹ شمسی در ایران چند چاپخانه ملی به وجود آمد که با ماشین های دستی (چرخ کش دار)کار می کردند و چاپخانه فاروس ایران در آن زمان از چاپخانه های مشابه بهتر بود.چاپخانه فاروس از پرکارترین ومنظمترین چاپخانه های تهران بوده و از نظر تامین رفاه کارکنان و کارگران ،در زمان خود یکی از بهترین چاپخانه ها به شمار می رفت.

مدیر چاپخانه ابتدا شخصی بود به نام سیولئون.او را می توان از اولین مدیران مبتکر و با ذوق چابخانه های ایران دانست.وی جزء اولین کسانی بود که دستگاه ساخت مهر لاستیکی را به ایران آورد.

چاپخانه روزنامه رسمی دولت ایران چاپخانه چاپ سربی دولتی شماره۱

چاپخانه سربی دولتی شماره ۱ در تهران به صاحب امتیازی و مدیریت عبدالله قاجار مدیر قبلی چاپخانه شاهنشاهی تاسیس شد و در سال ۱۳۲۸ قمری شروع به کار کرد وجه تسمیه در این چاپخانه این بود که در آن زمان (چاپخانه دولتی)دیگری هم وجود داشت. که به چاپ و انتشار نشریات دیگر مشغول بود.

چاپخانه روزنامه رسمی دولت

تشکیلات چاپخانه دولتی شماره ۱ در تاریخ ۲۲ بهمن ۱۳۲۳ شمسی به چاپخانه رسمی کشور ایران تغییر نام داد و دارای سازمان و تشکیلات تازهشامل سه قسمت بود:روزنامه نشر به قوانین ونشریه ثبت علائم واختراعات.

قسمت روزنامه،مخصوص انتشار مشروح مذاکرات مجلس بود.قسمت لوایح وقوانین،مسئولیت نشر قوانین و مصوبه مجلس و دیگر قوانین مملکتی را عهده دار بود و قسمت سوم،اعلان ثبت علائم واختراعات و حصر وراثت و آگاهی های دولتی را منتشر می کرد.محل این چاپخانه مدتی در ثبت اسناد و املاک واقع در خیابان فردوسی ،خیابان فروغی بود و سپس به خیابان بهشت،روبروی پارک شهره طبقه زیرین ساختمان دادگستری انتقال یافت و مدیریت این چاپخانه با حسین شهشهانی بود.این چاپخانه امروزه زیر نظر شرکت سهامی روزنامه رسمی کشور جمهوری اسلامی ایران اداره می شود.

چاپخانه چاپ سربی تمدن

چاپخانه چاپ سربی تمدن در تهران به صاحب امتیازی میرزا رضاخان مدبر الممالک مرندی تاسیس شد و از شعبان سال ۱۳۲۸ قمری شروع به کار کرد.

کتاب طراحان گرافیک کانون های تبلیغاتی و ………..

چاپ چیست؟

چاپ به معنای انتقال هر نوع حرف،نقش وتصویر بر روی یک ماده خاص،در تیراژ بالاتر از یک عدد بطوریکه شکل وفرم انتقال یافته تغییری نکند.

مراحل کلی فرآیند پروژه چاپی

۱- پیش از چاپ Prepress     2- چاپ Press   3- پس از چاپ Post press finishing

این بخش شامل کلیه مراحل قبل از چاپ وانتقال تصویر بر روی ماده چاپ شونده می شود و اساساً شامل سه مرحله است. ۱- طراحی: شامل ترکیب متن، تصویر و گرافیک

۲- آماده سازی: شامل تفکیک رنگ وآماده سازی سند جهت خروجی

۳- تهیه رابط چاپ: شامل خروجی فیلم وزنیک یا(سیلندرو)

پیش از چاپ:

این بخش شامل کلیه عملیاتی است که پس از چاپ وتا اتمام پرو‍ژه چاپی ماده چاپ شونده انجام میشود وبه طور کلی مراحل زیر را دربردارد.

۱٫      نوع پوشش: شامل سلفون ،UV، وری و …..

۲٫      برش وتا: شامل برش وتاهای مختلفی که روی کار چاپی انجام می شود.

۳٫      صحافی: شامل جمع کردن کلی کار مثلاً در مورد جعبه ، جعبه چسبانی ودر مورد کتاب، آماده سازی کتاب را شامل میشود.

 

طراحان گرافیگ

چاپ های معمول موجود:

انست-هلیو گراور-فلسکو-سیک اسکرین-تامپو-انست روی فلز-چاپ مخمل-چاپ پارچه-ترموگرافی-لترپرس-داغی-ایمینگ-پوششuv،چاپ های هنری.شامل چاپ های برجستهrelief print چاپ گودintaglio print 

(منظور چاپ هایی هستند که به صورت دستی انجام می گیرد و برخی از آن ها در محیط های دانشگاهی تدریس می شود.)

چاپ های ساده      easyprint

انواع کاغذ های و مقوای مصرفیtype paper & board

کاغذ روزنامه               newsprint

کاغذ تحریر                 WRITINGPAPER

کاغذ گلاسه مات وبراق          coated paper and board(matt and glossy)

کاغذ خود کپی              carbonless paper

کاغذ انجیلی                   bible paper

مقوای کارتی                  index board

مقوای پشت طوسی              gray back board

مقوای پشت کرم یا زرد

کاغذو مقوای فانتزی

چاپخانه چاپ سربی دولتی بانک ملی ایران

چاپخانه چاپ سربی دولتی بانک ملی ایران در سال ۱۳۱۶ شمسی تاسیس شد.مدیریت این چاپخانه در بدو تاسیس با میرزا علی اکبر خان مشیر سلیمی تهرانی بود.محل چاپخانه از ابتدای تاسیس واقع در خیابان فردوسی ساختمان بانک ملی ایران بود.این چاپخانه از ابتدا چند دستگاه ماشین چاپ دو ورقی به قطع ۷۰×50سانتی متر و یک ورقی به قطع۴۶×58 سانتی متر و نیم ورقی به قطع۲۰×40 سانتی متر داشت. چاپخانه بانک ملی ایران از جمله چاپخانه های بزرگ و مشهور ایران است که ملی سالها کتابها و نشریات مهمی در کشور به چاپ رسانیده است.

 

 

فهرست برخی از کتاب های چاپ سنگی تهران

۱-  کنز الحساب/شیخ بها الدین عاملی.ترجمه فرهاد میرزا معتمد الدوله ۱۲۵۶ق

۲-  دیوان حافظ ۱۲۵۹ق

۳-  مختار نامه ۱۲۶۱ق

۴-   تاریخ پادشاهان عجم ۱۲۶۱ق

۵-  دیوان انواری ۱۲۶۶ق

۶-  دیوان لامعلی۱۲۹۵ق

۷-  حرات بلدان (جلد چهارم)محمد حسن خان اعتماد السلطنه،۱۲۹۶ق

۸-  دیوان فرخی سیستانی۱۳۰۱ق

فهرست اسامی برخی از کتابهای چاپ سنگی

از انقلاب مشروطیت تا پایان دوره قاجاریه.

۱-  راه نجات /صفیح الدوله۱۳۲۷ق.

۲-  دیوان فرخی سیستانی ،چاپ عبدالرسولی۱۳۳۱ق

۳-  حماسه معروف هندی.ترجمه ضیاءالدین نخشمی ۱۳۲۶ق

۴-  شهرناز /یحیی دولت آبادی۱۳۳۵ق

 

 منبع : پدیدا بزرگترین مرجع علمی ایرانیان


ارسال نظر