X بستن تبلیغات
X بستن تبلیغات
header
متن مورد نظر

فیبرهای غذایی و سلامتی

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

تغذیه یکی از نیازهای اولیه انسانی و یکی از پارامترهای اصلی و مهم در ارتباط با سلامتی می باشد.  در دنیای کنونی که انسان در معرض انواع ریسک فاکتورهای محیطی تهدید کننده حیات قرار دارد و بعضی از آنها نیز غیر قابل پیش بینی بوده و اجتناب ناپذیر هستند؛ باید از طرق مختلف سایر ریسک فاکتورهایی را که قابلیت اصلاح دارند؛ تعدیل ساخت یا از بین برد. امروزه یکی از راههای پیشگیری کننده که قابلیت مانور بسیار زیادی نیز دارد و تقریبا می توان گفت در اولین سطح پیشگیری قرار دارد؛ تغذیه می باشد.

 

فیبرهای غذایی و سلامتی

 

مقدمه:

 

تغذیه یکی از نیازهای اولیه انسانی و یکی از پارامترهای اصلی و مهم در ارتباط با سلامتی می باشد.  در دنیای کنونی که انسان در معرض انواع ریسک فاکتورهای محیطی تهدید کننده حیات قرار دارد و بعضی از آنها نیز غیر قابل پیش بینی بوده و اجتناب ناپذیر هستند؛ باید از طرق مختلف سایر ریسک فاکتورهایی را که قابلیت اصلاح دارند؛ تعدیل ساخت یا از بین برد. امروزه یکی از راههای پیشگیری کننده که قابلیت مانور بسیار زیادی نیز دارد و تقریبا می توان گفت در اولین سطح پیشگیری قرار دارد؛ تغذیه می باشد.

 

با توجه به گوناگونی مواد غذایی و اینکه انسان موجودی همه چیزخوار است. لذا توانایی مانور بر روی این مورد بسیار زیاد بوده و می توان با مطالعات و تحقیقات مختلف در این زمینه؛ این فاکتور را بعنوان یک عامل پیشگیرنده بسیار مهم و در بعضی موارد حتی درمانی ، مطرح ساخت. در حال حاضر تقریبا در تمام نقاط دنیا بر روی این فاکتور بسیار مهم کارهای زیادی در حال انجام است و ابعاد مختلف تغذیه در مورد انواع مواد غذایی مورد مطالعه قرار می گیرد.

 

شایان ذکر است که در بعضی نقاط دنیا سعی بر این شده است که دانش تغذیه را از همان دوران کودکی و از طریق روشهای مختلف آموزشی در قالب بازیهای گروهی ، بازیهای کامپیوتری و سایر روشهای آموزشی و اطلاع رسانی، در جامعه افزایش دهند و این امر خود گواه بر اهمیت این علم و رابطه آن با سلامتی دارد.(۱)

 

دانش کنونی تغذیه در دنیای کنونی دارای تغییرات زیادی نسبت به سالهای گذشته شده است. امروزه نظر بر این است که واقعا نباید تفاوتی بین رژیم غذایی افراد جوان و افراد سالمند و میانسال وجود داشته باشد. بطوریکه مصرف مقدار کافی مواد غذایی و مصرف انواع مختلف مواد غذایی می تواند عملکرد و فعالیت های شناختی افراد سالمند را در یک حد مطلوب نگه دارد.(۲)

 

همانطور که می دانیم اساس انسان از خاک است و لذا مصرف هر چیزی که با خاک رابطه نزدیکتری داشته باشد می تواند برای انسان مفیدتر باشد. نزدیکترین موجود به خاک که برای انسان نیز قابل استفاده باشد، گیاهان هستند. امروزه توجه زیادی به فیبرها بعنوان یکی از عوامل تغذیه ای و یکی از عوامل پیشگیرنده و حتی درمانی شده است . فیبرها به مقدار فراوان در گیاهان یافت می شوند و انسان با مصرف مقادیر زیادی از سبزیجات و میوه ها می تواند میزان دریافتی فیبرهای غذایی خود را افزایش داده و از اثرات سودمند آنها بهره مند شود.

 

در این مقاله اثرات مختلف پیشگیری کننده و درمانی فیبرهای غذایی بصورت خلاصه جمع آوری شده است و در قالب سه موضوع اصلی ارتباط فیبرها با بیماریهای قلبی عروقی، بیماریهای گوارشی و سرطانها آورده شده است.

 

۱-  فیبرهای غذایی و بیماریهای عروقی قلبی

 

بیماریهای قلبی عروقی از جمله شایعترین علل مرگ و میر در دنیای کنونی می باشند. این بیماریها را میتوان به سادگی کنترل کرد و با اقدامات پیشگیرنده می توان ریسک ابتلا به مرگ و میر را به حداقل رساند. لذا موضوع بیماریهای قلبی عروقی از جمله مهمترین موضوعات مورد تحقیق در اکثر نقاط دنیا می باشد.

 

تحقیقات بسیار زیادی  ثابت کرده اند که دریافت مقادیر بسیار زیادی از فیبرهای موجود در سبزیجات و میوه ها می تواند ریسک ابتلا به بیماریهای قلبی عروقی را کاهش دهد.(۳)

 

همانطور که بیان شد غذاهای گیاهی غنی از کربوهیدرات و فیبر، دارای مزایای بسیار زیادی می باشند. وقتی فرد از یک غذای غنی از کربوهیدرات ولی دارای فیبر کم استفاده می کند یک (هیپرتری گلیسیریدمی القاء شد توسط کربوهیدرات) در بدن وی ایجاد می شود که این هیپرتری گلیسریدمی خود می تواند عامل افزایش بروز بیماریهای قلبی عروقی باشد. تحقیقات اخیر نشان داده اند که غذاهایی که کربوهیدرات کمی دارند ولی فیبرهای قابل ملاحظه ای دارند می توانند اثر مفیدی در کاهش سطح تری گلیسرید خون داشته باشند و لذا میتوانند بعنوان یک رژیم درمانی به منظور کاهش بیماریهای قلبی عروقی و سایر بیماریهای وابسته به هیپرتری گلیسیرید بکار برده شوند.(۴)

 

مدارک بسیار زیادی وجود دارد که بیان می کند ویتامین  E     بعنوان یک عامل ضد سرطان و ضد بیماریهای قلبی عروقی عمل کند. در یک مطالعه فاکتورهایی که روی غلظت سرمی این ویتامین اثر دارند مورد بررسی قرار گرفته است مشخص شده است که اصلی ترین فاکتور تعیین کننده ، دریافت ویتامین E      بصورت مکملی است ولی سایر فاکتورها نظیر رتینول، کاروتنوئیدها، ویتامین C       مکملی و فیبرهای غذایی نیز می توانند سبب افزایش غلظت این ماده در بدن شوند. لذا مصرف فیبرهای غذایی با واسطه ویتامین E      می توانند سبب کاهش میزان ابتلا به سرطانها و بیماریهای قلبی عروقی شود.(۵)

 

۲-  فیبرهای غذایی و بیماریهای گوارشی

 

سندرم روده تحریک پذیر (IBS    ) یک اختلال گوارشی است که با درد شکمی و تغییر در عادات دفعی بروز می یابد. فاکتورهای متفاوتی را بعنوان اتیولوژی این اختلال ذکر کرده اند نظیر فعالیت حرکتی غیر طبیعی سیستم گوارشی، فعالیت حسی تغییر یافته، اختلالات مربوط به سیستم اعصاب مرکزی، اختلالات روانی و فاکتورهای داخل لومنی سیستم گوارشی. با این توصیف امروزه رویکردهای درمانی مورد نظر در ارتباط با این بیماری شامل آموزش، استفاده از فیبرهای غذایی و مداخلات دارویی و مشاورات روانی است.(۶)

 

حبوباتی که در حال جوانه زدن هستند. (GBF)(germinated barely food stuff    ) حاوی مقادیر زیادی پروتئین و فیبرهای غیرقابل حل می باشند. مشخص شده است که تغذیه با این مواد غذایی در مواردیکه افراد مبتلا به (UC    ) کولیت اولسروز هستند یا به سایر انواع کولیت ها مبتلا هستند، از طریق افزایش میزان اسید بوتیریک از بروز صدمات مخاطی به مخاط کولون می تواند جلوگیری کند. بعلاوه اسید بوتیریک می تواند روند ترمیم مخاطات را در طی کولیتها بهبود و تسریع بخشد.(۷)

 

بعلاوه از حبوباتی که در حال جوانه زدن هستند(GBF    ) می توان در مواردیکه مکانسمهای دفاعی مخاط کولون دچار صدمه شده است استفاده کرد و اثرات مفیدی حاصل نمود.(۸)

 

۳- فیبرهای غذایی و سرطانها

 

در دنیای صنعتی کنونی، انسان در معرض انواع مختلفی از مواد پاتوژن، تراتوژن، کار سینوژن و موتاژن جدید قرار گرفته است و بهمین دلیل بطور فزاینده ای انواع سرطانها در حال افزایش هستند.

 

نتایج تحقیقاتی که از منابع مختلف بدست آمده اند مشخص کرده است که رژیم های غذایی که حاوی مقادیر فراوانی سبزیجات، انواع میوه ها و فیبرهای غذایی هستند، اثرات حافظتی و پیشگیرنده بر ضد بعضی سرطانها دارند.(۹)

 

پلی ساکاریدها که بطور بسیار فراوان در فیبرهای غذایی وجود دارند می توانند با قابلیت بالقوه ای که برای اتصال به مواد کارسینوژن و موتاژن دارند، از اثر این مواد در داخل سیستم گوارشی جلوگیری بعمل آورند و لذا عاملی برای کاهش میزان ابتلا به سرطانها به حساب می آیند. بعلاوه این مواد می توانند با اسیدهای صفراوی ثانویه نظیر داکسی کولیک اسید و لیتوکولیک اسید نیز باند شده و از اثرات مضر آنها جلوگیری بعمل آورند.(۱۰)

 

سرطانهای کولورکتال سومین سرطان شایع در دو جنس زن و مرد و سومین علت مرگ و میر ناشی از سرطانها به حساب می آید.

 

سرطانهای کولورکتال در اثر عملکرد متقابل بین فاکتورهای میزبان و فاکتورهای محیطی و افزایش میزان تغییر در ژنها نظیر فعال شدن انکوژنها و غیرفعال شدن ژنهای سرکوب کننده سرطانها ایجاد می شود و فاکتورهایی نظیر فیبرهای غذایی، نشاسته و کاروتئونیدها بعنوان فاکتورهای محافظت کننده و فاکتورهایی نظیر چاقی، چربیها، گوشتهای بسیار سرخ کرده بعنوان فاکتورهای تحریک کننده سرطانهای کولورکتال بحساب می آید.(۱۱)

 

سلولهای اپیتلیال کولونی که در مجاورت قله کرپیتها قرار دارند، دارای روند آپوپتوز می باشند. از آنجایی که اسید بوتیریک اصلی ترین اسید چرب کوتاه زنجیر موجود در کولون می باشد و در نتیجه تخمیر فیبرهای غذایی در کولون ایجاد می شود، می تواند بعنوان مهمترین تنظیم کننده روند  آپوپتوز در سرطانهای کولورکتال مطرح باشد. در طی تحقیقی مشخص شده است که روند  آپوپتوز توسط اسید بوتیرک و با واسطه اثر تحریکی این مولکول بر روی   Bax geneو با واسطه مسیر  N-tenminal Kinase/activation protein1-    C-Jun ایجاد می شود. لذا در کل می توان نتیجه گرفت که فیبرهای غذایی با مکانیسمی دیگر و با واسطه تحریک روند  آپوپتوز مانع از بروز سرطانهای کولورکتال  می شوند.(۱۲)

 

سرطان پستان شایعترین سرطان در جنس مونث است و دومین علت مرگ ناشی از سرطانها بحساب می آید. امروزه فاکتورهای زیادی را برای بروز سرطان پستان در نظر می گیرند و فاکتورهای تغذیه از جمله مهمترین فاکتورها بحساب می آید. فاکتورهایی نظیر کاهش میزان چربی دریافتی و افزایش میزان دریافت فیبرهای غذایی مدتهاست که بعنوان فاکتورهای موثر بر کاهش ریسک ابتلا به سرطان پستان مطرح شده است.(۱۳)

 

از جمله فاکتورهای دیگر موثر بر بروز سرطان پستان فیتواستروژنها می باشند. در تحقیقی که در فنلاند انجام شده است، مشخص شده است که فیتواستروژن اصلی موجود در غذای آنها لیگنانها (Lignan) می باشند و انترولاکتون از نظر مقدار اصلی ترین لیگنان موجود در گردش خون می باشد. در این تحقیق مشخص شده است که یک رابطه معکوس بین سطح سرمی انترولاکتون و ریسک بروز سرطان پستان در زنان در سنین قبل از یائسگی و بعد از یائسگی وجود دارد و در کسانیکه در رژیم غذایی خود از فیرهای غذایی و ویتامین E  به مقدار زیاد استفاده می کنند سطح سرمی انترولاکتون بالاتر بوده و لذا ریسک بروز سرطان پستان کمتر است.(۱۴)

 

از آنجائیکه فیبرهای غذایی منجر به کاهش میزان چربی خون می شوند و چربی خون ، خود می تواند از طریق تاثیر بر غلظت هورمونها در سرم، بعنوان یک عامل در ایجاد سرطان پروستات به حساب آید، لذا فیبرهای غذایی بطور غیرمستقیم می توانند اثر مفیدی در کاهش ریسک ابتلا به سرطانهای پروستات داشته باشند.(۱۵)

 

                                                                                                                                                          

 

 

 

 

 منبع : پدیدا بزرگترین مرجع علمی ایرانیان


 

ارسال نظر