X بستن تبلیغات
X بستن تبلیغات
header
متن مورد نظر

کلستریدیم بوتولینوم

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

کلستریدیم بوتولینوم

کلستریدیوم بوتولینوم عامل بیماری بوتولیسم بوده و گسترش جهانی دارد این بیماری در اثر تاثیر زهرابه باکتری بر انتهای اعصاب حرکتی ایجاد می شود و به مرگ در اثر نارسایی تنفسی منجر میگردد (لغت بوتولیسم از کلمه یونانی botulus به معنی سوسیس گـرفته شده است. اولین همه گیرهای مسمومیت در ارتباط با سوسیس و سایر غذاهای آماده در قرن ۱۹ میلادی به وقوع پیوست). بوتولیسم را مدتهاست به عنوان بیماری انسانی می شناسند.
مولر (Muller ) در سال ۱۸۷۰ این سم را برای این بیماری بکار برد ولی عامل بیماری در سال ۱۸۹۷بوسیله وان ارمنگم                          (Van Ermengem ) شناخته شد.او در بررسی این بیماری در بلژیک که عده ای در اثر خوردن گوشت خوک دودی مبتلا و تلف شده بودند عامل بیماری را از گوشت خوک و از بافتهای افراد تلف شده جدا ساخت و تاثیر زهرابه میکروب را بر رشته های عصبی نشان داد.بوتولیسم به عنوان بیماری دامها در اوایل قرن ۲۰ بتدریج شناخته شده است.

 


کلستریدیم بوتولینوم

کلستریدیوم بوتولینوم عامل بیماری بوتولیسم بوده و گسترش جهانی دارد این بیماری در اثر تاثیر زهرابه باکتری بر انتهای اعصاب حرکتی ایجاد می شود و به مرگ در اثر نارسایی تنفسی منجر میگردد (لغت بوتولیسم از کلمه یونانی botulus به معنی سوسیس گـرفته شده است. اولین همه گیرهای مسمومیت در ارتباط با سوسیس و سایر غذاهای آماده در قرن ۱۹ میلادی به وقوع پیوست). بوتولیسم را مدتهاست به عنوان بیماری انسانی می شناسند.
مولر (Muller ) در سال ۱۸۷۰ این سم را برای این بیماری بکار برد ولی عامل بیماری در سال ۱۸۹۷بوسیله وان ارمنگم                          (Van Ermengem ) شناخته شد.او در بررسی این بیماری در بلژیک که عده ای در اثر خوردن گوشت خوک دودی مبتلا و تلف شده بودند عامل بیماری را از گوشت خوک و از بافتهای افراد تلف شده جدا ساخت و تاثیر زهرابه میکروب را بر رشته های عصبی نشان داد.بوتولیسم به عنوان بیماری دامها در اوایل قرن ۲۰ بتدریج شناخته شده است.
خصوصیات و مورفولوژی باکتری:
این باکتری میله ای شکل گرم مثبت (همانند سایر کلستریدیومها در کشتهای تازه و جوان گرم مثبت است ولی در اثر کهنه شدن به تدریج گرم منفی می شود) و اسپورزا می باشد. حدود ۳ تا میکرون طول و ۰٫۶ تا ۰٫۸ میکرون عرض دارد.در خاک لاشه مرده مهره داران و بی مهرگان و دستگاه گوارش و گاهی مدفوع حیوانات حضور دارد.
فرم رویشی باکتری قادر نیست با فلور روده رقابت کند.در کشتهای تازه و جوان بدلیل دارا بودن تاژکهای جانبی دارای حرکت بوده اما به زودی در نتیجه تولید اسپور فـراوان بی حرکت می شود. اسپور مرکزی یا نزدیک به انتهایی دارد (در مرکز و یا نزدیک به انتهای باکتری ایجاد     می شود) بیضی شکـل و درشت تر از عرض باتری است و باعث تورم باکتری می شود.
اسپور این باکتری شدیدا به حرارت مقاوم بوده و حرارت ۱۰۰ درجه سانتیگراد را حداقل ۳ تا ۵ ساعت تحمل می کند خاصیت مقاومت به حرارت در pH اسیدی یا غلظت بالای نمک کاهش می یابد.
خصوصیات کشت و بیوشیمیایی:
این باکتری بیهوازی مطلق بوده در دمای ۲۵ تا ۳۰ درجه به خوبی رشد می کند در دمای ۳۷ درجه سرعت رشدی کمتر از ۳۰ درجه دارد. محیطهای اندکی قلیایی برای رشد میکروب مناسب تر است. باکتری در محیطهای مایع به ویژه آبگوشت حاوی قطعات کبد به فراوانی رشد     می کند و اگر مقدار ۵% گلوکز و ۵% فسفات دی پتاسیک به محیط کشت افزوده شود رشد فراوانتر خواهد بود .
کلونی های باکتری در سطح محیط آگار و در شرایط بیهوازی کوچک نامنظم نیمه شفاف به رنگ سفید مایل به خاکستری تا قهوه ای متمایل به زرد و دارای سطحی گرانولار (دان دان) دیده می شود.
کلونی در عمق محیط کرک دار است . کلستریدیوم بوتولینوم ژلاتین را ذوب می کند(در سویه های مختلف متغیر است) . گلوکز را بطور کامل و فروکتوز ساکاروز مالتوز و سالیسین را بطور متغیر( بسته به سویه های مختلف مثبت یا منفی بودن آن متفاوت است) تخمیر می کند اما قادر به تخمیر لاکتوز و زایلوز نیستند . تخمیـر با تولید گاز همـراه است و مواد حاصل از تخمیر مقدار زیادی اسید استیک است اسیدهای چرب دیگری نیز ایجاد می شود که مقدار و نوع آن بر حسب سویه باکتری متفاوت است و شامل اسیدهای بوتیریک ایزوبوتیریک والریک و ایزوکاپروئیک است.
تست لیپاز مثبت دارند اما تستهای اندول و نیترات و اوره آنها منفی است از نظر تاثیر بر مواد پروتئینی بعضی از سویه ها پروتئولیتیک و بعضی دیگر غیر پروتئولیتیک هستند. سویه های پروتئولیتیک کلستریدیوم بوتولینوم را پارابوتولینوم هم می گویند که این سویه ها شیر را به کندی منعقد و لخته حاصل را هضم می کنند.سرم منعقد و سفیده تخم مرغ بسته شده را هضم و محیط را کدر و بوی بد و نامطبوعی تولید می کنند. در محیطهای حاوی تکه های مغز و گوشت نیز در اثر هضم این بافتها بوی زننده ای ایجاد می نمایند.
زهرابه زایی:
کلستریدیوم بوتولینوم را بر اساس تفاوتهای آنتی ژنی و نوع توکسین و یا در اینجا بهتر بگوییم نوع نوروتوکسینی که تولید می کند به ۸ تیپ مختلف تقسیم بندی می کنند که از A تا G نامگذاری شده اند و خود تیپ C در واقع دو تیپ C آلفا و C بتا می باشد.
لازم به ذکر است که تیپ G از کلستریدیوم بوتولینوم با نام دیگری هم گفته شده و در واقع خود یه گونه از کلستریدیوم ها محسوب شده است با نام کلستریدیوم آرژانتینس ( Cl.argantines ). هر کدام از این تیپ ها زهرابه هایی با همنام تیپ خود تولید می کنند اما بعضی از تیپ ها مقداری از توکسین تیپ دیگر را هم می تواند تولید کند
تیپ A زهرابه A _ تیپ B زهرابه B _ تیپ C آ لفا زهرابه C1 و مقدار کمی هم C2 _ تیپ C بتا زهرابه C2 و مقدار کمی زهرابه C1 _ تیپ D زهرابه Dو همچنین C2 _تیپ E زهرابه E _تیپ F زهرابه F و تیپ G زهرابه G را تولید می کند. این زهـرابه ها همانند سایر جنس های کلستریدیومها نسبت به گرما حساس می باشند تیپ های A- B- E- F و G در انسان ایجاد بیماری میکنند و سایر تیپ ها یعنی C و D در حیوانات موجب بیماری می شوند. البته تیپ E به صورت یک ارگانیسم بومی در محوطه های آبزیان هم مطرح می باشد که بیماری از طریق استفاده این محصولات ایجاد می شود.
بطور کلی سم بوتولیسم یک زهرابه پروتئینی است با وزن مولکولی ۱۵۰ هزار دالتون که از دو زنجیره سنگین و سبک تشکیل شده و وزن مولکولی آنها به ترتیب ۱۰۰هزار و ۵۰ هزار دالتون تخمین زده می شود. سنتز این سم پروتئینی توسط نوعی فاژ لیزوژنی ( Lysogenic phage ) صورت می گیرد.
به مولکول زهرابه یک پروتئین با خاصیت هماگلوتینین ( Hemagglutinin ) یعنی خاصیتی که باعث جمع شدن گلبولهای قرمز خون می شوند متصل است که زهـرابه را در برابر آنزیمهای دستگاه گوارش محفوظ می دارد. سویه های غیر پروتئولیتیک کلستریدیوم بوتولینوم شامل C D E G و تعداد کمی از سویه های B و F هستند که جهت بروز حداکثـر قدرت زهرآگینی خود باید در معرض آنزیمهای پروتئولیتیک مانند تریپسین قرار گیرند. سم کلستریدیم بوتولینوم کشنده ترین سمی است که تا کنون شناخته شده . ۱ میلی گرم توکسین آن حاوی ۱۲۰ میلیون دز کشنده برای موش است و ۱هزارم میلی گرم آن برای انسان کشنده است.
حساسیت:
انسان به بوتولیسم حساس بوده و بطوریکه در اول مبحث گفته شد بیماری ابتدا در انسان تشخیص داده شد و مدتها آنرا فقط یک بیماری انسانی     می دانستند. در حیوانات بوتولیسم بیشتر در پرندگان و به ویژه ماکیان و پرندگان وحشی آبزی بروز می کند اما حساسترین حیوان به بوتولیسم جوجه بوقلمون است. گاو گوسفند و اسب نیز نسبت به بیماری حساسند ولی خوک و گوشتخواران را مقاوم می دانند گرچه ابتلاء توله سگها به تیپ C کلستریدیوم بوتولینوم گزارش شده است. تیپ های مختلف این باکتری موش خوکچه هندی خرگوش مینک (سمور یا راسو) و موش خرما را در شرایط تجربی تلف می کند .
منشاء آلودگی و انتقال:
اسپورهای کلستریدیوم بوتولینوم به وفور در خاک یافت می شود و موجب آلودگی گوشت و سبزیجات می گردند. اسپورها در مواد غذایی و خوراکی که بدون رعایت شرایط بهداشتی و استریلیزاسیون مناسب کنسرو شده اند زنده می مانند و در محیط بیهوازی قوطی کنسرو جوانه می زنند. سم در غذای کنسرو شده (که شرایط بیهوازی مهیا است) تولید می شود و بصورت از پیش تعیین شده در هنگام بلع غذای مسموم وارد بدن می گردد از اینرو این بیماری غالبا یک عفونت نیست. غذاهای که بیشترین خطر مسمومیت را دارند عبارتند از: کنسروها به ویژه کنسروهای سبزیجات(مخصوصا سبزیجات قلیایی) مانند مارچوبه اسفناج نخودفرنگی لوبیا قارچ و فلفل و در مرحله بعد کنسروهای گوشتی و ماهی .علاوه بـر آن فراورده های دیگری مثل انواع ماهی دودی بسته بندی شده نیز در معرض خطر این آلودگی می باشند . در لبنیات به ویژه در کشک آلودگی به ندرت دیده شده است. بطور کلی %۹۰ آلودگیهای بوتولیسم مربوط به کنسروهایی می شوند که در تهیه آنها موازین بهداشتی و تکنولوژیک رعایت نشده است.
بطور کلی برای ایجاد توکسین یا سم در مواد غذایی توسط این باکتری شرایط زیر لازم است:
۱- محیط بیهوازی: که معمولا در قوطیهای کنسرو وجود دارد و نیز در ظروف در بسته با کمک مصرف اکسیژن توسط سایر میکروارگانیسمهای هوازی ایجاد می گردد .
۲- درجه حرارت مناسب جهت تکثیر کلستریدیوم بوتولینوم: که برای تیپ های A و B به ترتیب بین ۱۰ تا ۱۲٫۵ و ۴۷٫۵ تا ۵۰ درجه سانتیگراد می باشد .تیپ E به عنوان یک باکتری Psychrotroph شناخته شده و می تواند در عرض مدت ۳۱ الی ۴۵ روز حتی در برودت و سرمای ۳٫۳+ درجه نیز توکسین تولید نماید.همانطور که گفته شد این سم نسبت به حرارت آسیب پذیر است و در اثر چند دقیقه جوشاندن غیر فعال می شود. با گرم کردن کافی غذا می توان از ابتلای به بیماری جلوگیری کرد.
در حیوانات: اسپور بوتولیسم که در خاک مناطق مختلف وجود دارد به همراه علوفه وارد دستگاه گوارش حیوان شده و به این وسیله ممکن است به منطقه جدیدی نفوذ کند و خاک را آلوده سازد. همچنین مدفوع و لاشه دامها و طیور آب و خاک را آلوده می سازند. همانطور که گفته شد بوتولیسم در حقیقت یک نوع مسمومیت محسوب می شود و بطور کلی در دستگاه گوارش توکسین تولید نمی کند با وجود این گزارشاتی مبنی بر تولید توکسین این باکتری در چینه دان مرغها و دستگاه گوارش نوزادان انسان داده شده است.همچنین موارد نادری از بوتولیسم در اثـر آلوده شدن زخم در انسان و کره اسبها گزارش شده است ولی به غیر از موارد گفته شده بوتولیسم تقریبا همیشه در اثر خوردن غذاهای آلوده به توکسین این باکتری ایجاد می شود .
زهرابه ممکن است در لاشه متلاشی شده حیوانات تولید شود و دامها در اثر خوردن لاشه یا مصرف علوفه ای که با لاشه آلوده شده باشد به بیماری مبتلا گردند. لاروهای مگس که در لاشه حیوانات رشد کرده اند ممکن است حاوی مقدار کافی زهرابه باشد و مرغهایی که از لاشه تغذیه می کنند مبتلا سازند .
منابع دیگر آلودگی ، گیاهان فاسد شده حاشیه برکه ها و دریاچه هاست که ممکن است محل مناسبی برای تولید توکسین این باکتری باشد و پرندگان آبزی را که از این گیاهان تغذیه می کنند به بوتولیسم مبتلا سازد. فقر کلسیم ممکن است گاوان و گوسفندان را وادار به خوردن لاشه فاسد حیوانات کند و این امر باعث بروز بوتولیسم در آنها شود.
بیماری زایی:
پس از بلع ماده غذایی یا عوامل آلوده سم از جدار روده ها گذشته و وارد جریان خون و لنف می شود. وجود هماگلوتینین در زهرابه آنرا در برابر ژانزیمهای گوارشی حفظ می کند. سم از طریق خون به گیرنده های غشایی پیش سیناپسی نورون های حرکتی در سیستم اعصاب محیطی و اعصاب جمجمه ای متصل میشود از آنجا که این سم در واقع یک پروتئاز است باعث لیز و تخریب پروتئینهای دخیل در آزاد سازی استیل کولین در نورون ها می شود و رها سازی استیل کولین را به فضای سیناپسی مهار می کند و از انقباض عضلانی جلو گیری کرده و در نتیجه به شلی و فلج عضلانی می انجامد و در اثـر فلج عضلات تنفس بیمار            می میرد. ( استیل کولین یک میانجی گر شیمیایی در اعصاب است که باعث انتقال پیامهای عصبی در رشته های عصبی شده و در نهایت در عضلات انقباض رخ می دهد .  در سم بوتولیسم آن قسمتی که باعث تخریب پروتئینهای مسئول آزادسازی استیل کولین می شود زنجیره سبک سم است) . سم بوتولیسم بر اعصاب کلی نرژیک سطحی اثر می کند اما سد خونی- مغزی مانع نفوذ آن به مراکز عصبی می باشد .
علائم بوتولیسم:
در انسان: علائم بالینی بیماری طی ۱۲ تا ۳۶ ساعت (و به ندرت تا ۴۸ ساعت و بیشتر) پس از مصرف غذای مسموم به صورت ضعف و فلج پایین رونده پدید می آید : ضعف weakness خستگی عمومی و سر درد. اختلالات در بینایی بطوری که دو بینی Double Vision یا Diplopia از عادی ترین علائم بوتولیسم است و همچنین تیرگی دید Blurred Vision و گشاد شدن مردمک Dilation of Pupils و تورم پلکها و اختلال در عمل تطابق. عضلات زبان فلج می شوند و اختلال در تکلم بوجود می آید و بلع غذا در ابتدا مشکل Dysphagia و بعد غیر ممکن می شود. نهایتا به دلیل فلج عضلات تنفسی و ایست قلبی مرگ اتفاق    می افتد .
در این بیماری بر خلاف سایـر مسمومیتهای غذایی علائم گوارشی معمولا بارز نیستند و تب وجود ندارد . میزان مـرگ و میر به شدت مسمومیت بستگی دارد اما بطور کلی میزان مرگ و میر در این مسمومیت بالاست. بسیاری از موارد پس از ۲۰ الی ۲۴ ساعت منجـر به مرگ می شود ولی در صورتیکه بیماران مسموم ۱۰ روز اول بیماری را بگذرانند معمولا خطر مرگ منتفی خواهد بود. علاوه بـر مورد فوق دو شکل اختصاصی بالینی رخ می دهد که به غیر از راه خوردن غذای مسموم است :
۱- بوتولیسم زخم یا Wound Botulism :
در اینحالت اسپورها زخم را آلوده کرده و جوانه می زنند و در محل زخم توکسین تولید می کنند. بوتولیسم زخم با اعتیاد تزریقی (به خصوص استفاده از هروئین) ارتباط دارد.
۲- بوتولیسم نوزادان یا Infant Botulism :
در آن باکتری در روده رشد و تکثیر کرده و سم تولید می کند.
سپس سم از روده جذب شده و این امـر به آهستگی صورت می گیرد. به این نوع از بوتولیسم Floppy Baby Syndrome هم می گویند. خوردن عسل آلوده به این باکتری در انتقال بوتولیسم نوزادان نقش دارد. نوزادان مبتلا دچار ضعف یا فلج می شوند و ممکن است به اقدامهای حمایتی جهت تنفس نیاز داشته باشند ولی معمولا به طور خودبخود بهبود می یابند .
بوتولیسم نوزادان یکی از علل سندرم مرگ ناگهانی نوزادان است.

 در حیوانات: بوتولیسم در گاو ، گوسفند و اسب بیشتر به وسیله باکتری های تیپ C بتا و D و به ندرت تیپ B گزارش شده است.
تیپ D این باکتری بیماری Lamziekte را در مناطقی از آ فریقا در گاو ایجاد می کند. در این مناطق گاوها در اثر کمبود و فقـر غذایی به مردار خواری عادت می کنند. گزارشهای متعددی از بیماری بوتولیسم در اسب در نتیجه مصرف علوفه فاسد و آلوده وجود دارد (در نواحی غربی اروپا) که با ابتلا و تلفات قابل ملاحظه ای همراه بوده است .
علائم اغلب ۳ تا ۷ روز پس از خوردن مواد آلوده به زهـرابه باکتری بروز می کند. مسلما هر چه مقدار زهرابه بیشتر باشد دوره کمون و نهفته بیماری کوتاه تر است. در اشکال فوق حاد حیوان بدون بروز علائم تلف می شود. تب وجود ندارد و بیماری منظره فلج عضلانی رو به پیشرفت را مجسم می کند. ضعف و فلج عضلات از پاهای عقب شروع شده و تا پاهای جلو و سر و گردن توسعه می یابد .
در بیشتر موارد بیماری تحت حاد است. تلو تلو خوردن لغزیدن ناتوانی در برخاستن از آثار این بیماری است. دام مبتلا به روی جناغ سینه خوابیده و سر را روی زمین و یا به پهلوی خود تکیه می دهد که بی شباهت به فلج پس از زایمان نیست. زبان فلج و از دهان خارج می شود و حیوان قادر به جویدن و بلع غذا نیست و بزاق ازدهانش سرازیر می شود. دفع ادرار و مدفوع کمتر ممکن است تغییر کند. فلج عضلات سینه در اواخر بیماری منجر به تنفس شکمی می شود. از حساسیت و هوشیاری حیوان تا آخر کاسته نمی شود . ۱ تا ۴ روز پس از بروز علائم حیوان می میرد. گاهی در شرایط طبیعی و یا در موارد تجربی گاوها علائم خفیفی نشان می دهند و پس از ۳ تا ۴ هفته بهبود پیدا می کنند .
حیواناتی که بهبود یافته اند تا مدتی از نظر اخذ غذابا اشکال روبرو هستند. مطابق بررسی های صورت گرفته میکروارگانیسم هایی که در چهار معده نشخوار کنندگان وجود دارند قدرت زهرآگینی این باکتری را کاهش می دهند بنابراین قدرت کشندگی زهرابه از راه دهان در گاو خیلی بیشتر از سایر راههاست .
نوع ویژه ای از بوتولیسم در اثر نفوذ باکتری در جراحات نکروتیک در کره اسب های جوان درسنین ۳ تا ۸ هفتگی در ایالات متحده استرالیا و انگلستان شناخته شده که چون با نشانی های لرزش همراه است آنرا سندرم کره های لرزان یا Shaker Foal Syndrome نامیده اند و در حقیقت نوعی مسمومیت عفونی (Toxicoinfection) می باشد . این بیماری بطور ناگهانی با ضعف شدید عضلات و زمین گیر شدن آغاز  می شود کره های مبتلا قادر به برخاستن نمی باشند اگر آنها را سر پا نگه دارند لرزش شدید عضلانی در آنها ایجاد می شود. لرزش در هنگامی که کره زمین گیر شده و دراز کشیده است آشکار نمی باشد.
اگر کره قادر به راه رفتن باشد قدمها ناموزون می باشد. اگر پستان مادر را بگیرد شیر از دهانش به خارج می ریزد. اگر برای خوردن علف کوشش کند برخی از آن از منخرینش خارج می شود. کره مبتلا به یبوست است .
مرگ در اثر فلج عضلات تنفس حدود ۷۲ ساعت پس از بروز علائم فرا می رسد. بعضی از کره ها پس از ۱۴ روز بهبود می یابند. در پرندگان: علائم در پرندگان چند ساعت تا یکی دو روز پس از خوردن مواد آلوده بروز می کند. تا کنون بیشتر تیپ C آلفا را عامل ابتلاء پرندگان تشخیص داده اند. مرغ مبتلا کسل و بی اشتهاست چشمها نیمه بسته و کم فروغ است.عضلات پا و بال زودتر از سایر قسمتها مبتلا می شود. مرغ به زحمت جابجا می شود بالهایش روی زمین آویخته است. در اثر فلج عضلات گردن سر به طرف پایین می افتد و مرغ قادر به نگاه داری سر بطور عادی نیست بدین جهت به بیماری نرمی گردن یا Limberneck معروف است.
در بعضی از موارد شدید پرهای مرغ می ریزد. بطور کلی در این بیماری پر حیوان زود کنده می شود.سرانجام بیماری و سیر آن به میزان زهرابه خورده شده بستگی دارد. در موارد شدید ظرف مدت چند ساعت تا ۱ روز منجر به مرگ می شود ولی در اشکال خفیف تر به تدریج علائم مرتفع می شود و سلامت خود را به دست می آورد.

 آثار کالبد گشایی: در کالبد گشایی تغییرات مشخصی دیده نمی شود. گرچه وجود مواد خارجی مظنون در دستگاه گوارش نشخوار کنندگان و اسب ممکن است نظر را متوجه این بیماری نماید. گاهی زیر پرده داخلی و خارجی قلب خونریزی وجود دارد و پرخونی در مخاط روده ها دیده می شود. خونریزی در اطراف عروق مغزی گزارش شده و ممکن است سلولهای پورکنژ در مخچه از بین رفته باشد .
تشخیص:
گرچه با توجه به علائم می نوان به موارد انفرادی بوتولیسم مشکوک شد ولی تشخیص قطعی بوتولیسم بوسیله جستجوی زهرابه باکتری در مواد غذایی خورده شده و یا محتویات گوارش دامها و یا افراد تلف شده و شناسایی آن و تزریق به حیوان آزمایشگاهی (موش) امکان پذیر است. برای این منظور: مقداری از مواد غذایی خورده شده را در سرم فیزیولوژی استرسل له کرده و بصورت شیرابه در آورده و سپس آنرا از پالا می گذرانیم تا میکروبهای موجود در آن گرفته شود. مقداری از شیرابه پالا شده را به مدت ۱۵ دقیقه می جوشانیم . ۰٫۵ میلی لیتر تزریق داخل صفاقی (IP ) از شیـرابه جوشانده شده به موش این حیوان را تلف نمی کند در صورتیکه تزریق همین مقدار از شیرابه جوشیده نشده موجب مرگ حیوان می گردد. قابل ذکر است که مخلوط کردن سرم ضد بوتولیسم یا آنتی توکسین با عصاره مزبور موجب خنثی شدن زهرابه   می شود .
تشخیص تفریقی:
بیماری بوتولیسم با فلج پس از زایمان در گاو و کمبود کلسیم در گوسفند بی شباهت نیست ولی شرایط ایجاد بیماری در آنها کاملا متفاوت است . هاری فلجی در گاو و انسفالومیلیت در اسب بیماری لوپینگ ایل و اسکرپی در گوسفند و بعضی از مسمومیتهای گیاهی در دامها ممکن است با بوتولیسم اشتباه شود.
درمان:
در انسان در کنار انجام اقدامات حمایتی تنفسی به بیمار آنتی توکسین پلی والان یا سه ظرفیتی ( A B , و E ) داده می شود. این آنتی توکسین در بدن اسب ها ساخته می شود از اینرو حدود %۱۵ از گیرندگان آنتی بادی سرمی به بیماری سرم دچار می شوند. در حیوانات سرمهای حاوی پادزهر اختصاصی و یا پلی والان را نیز می توان در مراحل ابتدایی بیماری بکار برد ولی مؤثر بودن آن مورد تردید است .
تجویز مسهل برای خروج زهرابه از روده ها و داروهای محرک اعصاب گاهی صورت می گیرد. اینگونه معالجات در اسب همراه با وارد ساختن مواد غذایی بوسیله لوله معدی تقویت می شود. بطور کلی درمان در موارد تحت حاد که بیماری با کندی پیشرفت می کند ممکن است با موفقیت همراه باشد که در اینگونه موارد باید بقیه حیوانات سالم را مایه کوبی نمود .
پیشگیری:
از آنجایی که اسپور این باکتری بطور گسترده ای در خاک پراکنده است سبزیجات میوه ها و مواد دیگر می توانندآلوده شوند. غذاهای کنسرو شده و همچنین غذاهای بسته بندی شده در منزل باید به مقدار کافی حرارت ببینند و یا به مدت ۲۰ دقیقه جوشانده شوند.
در حال حاضر خطر عمده ناشی از غذاهای بسته بندی شده در منزل است(بخصوص لوبیا سبز- نخود فرنگی- ذرت- فلفل- زیتون و ماهی دودی ). از مصرف کنسروهایی که سر و ته آنها بر آمده و باد کرده است اکیدا اجتناب شود (آنزیمهای پروتئولیتیک کلستریدیایی باعث تشکیل گاز و متورم شدن قوطی می شوند). غذاهای مسموم ممکن است فاسد یا ترش شوند و همانطور که گفته شد ممکن است کنسروها تورم پیدا می کنند و یا ظاهر طبیعی داشته باشند. در حیوانات در دامهایی که در چراگاه نگهداری می شوند باید کمبود مواد غذایی را از نظر فسفر و یا پروتئین با جیره دستی جبران کرد . از بین بردن لاشه حیوان به منظور جلوگیری ازآلودگی مراتع توصیه می شود . در مناطقی که بیماری بومی است مایه کوبی با توکسوئید اختصاصی مفید می باشد .
تزریق یکبار توکسوئید ایمنی کافی پس از دو هفته در دام ایجاد می کند و تا ۲ سال دوام دارد .

                

منبع:پدیدا بزرگترین مرجع علمی ایرانیان

ارسال نظر