X بستن تبلیغات
X بستن تبلیغات
header
متن مورد نظر

محیط زیست

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

براى اینکه حیات امکانپذیر باشد باید انسان ها داراى محیط زیستى تثبیت شده و کامل باشند تا زندگى بتواند در آن ادامه یابد. اما روشن است، روشى را که ما براى زندگى بر روى زمین انتخاب کرده ایم به نابودى این لایه حیاتى و همزمان به نابودى ما منجر خواهد شد. براى اینکه بهتر این تکامل شوم منحوس را بشناسیم ابتدا باید ببینیم که ماهیت محیط زیست چیست؟»

این جملات قسمت کوتاهى از کتاب «انسان و محیط زیست» نوشته «پروفسور بارى کامونر» است. در این کتاب مباحثى پیرامون اکولوژى و آلودگى محیط زیست همراه با ارزیابى ابعاد اقتصادى و اجتماعى آنها و شناخت و حمایت از اصول و مفاهیم توسعه پایدار ذکر شده که توسط دکتر بهروز دهزاد ترجمه شده است.

 

مقدمه

براى اینکه حیات امکانپذیر باشد باید انسان ها داراى محیط زیستى تثبیت شده و کامل باشند تا زندگى بتواند در آن ادامه یابد. اما روشن است، روشى را که ما براى زندگى بر روى زمین انتخاب کرده ایم به نابودى این لایه حیاتى و همزمان به نابودى ما منجر خواهد شد. براى اینکه بهتر این تکامل شوم منحوس را بشناسیم ابتدا باید ببینیم که ماهیت محیط زیست چیست؟»

این جملات قسمت کوتاهى از کتاب «انسان و محیط زیست» نوشته «پروفسور بارى کامونر» است. در این کتاب مباحثى پیرامون اکولوژى و آلودگى محیط زیست همراه با ارزیابى ابعاد اقتصادى و اجتماعى آنها و شناخت و حمایت از اصول و مفاهیم توسعه پایدار ذکر شده که توسط دکتر بهروز دهزاد ترجمه شده است.

 

 

چالش های محیط زیستی قرن حاضر

Ø    هوا سپهر

انواع زیادی از آلاینده های هوا سپهر و وجود دارد که بخش انسانی آلودگی هوا در این شهر فراوان تر از همه بوده که به شدیدترین مشکلات آلودگی و بهداشتی منجر می شود
رشد سریع جمعیت انسانی زیربنای همه مشکلات زیست محیطی است. مشکلات محیط زیست را نمی توان حل کرد مگر آنکه مشکل جمعیت انسانی حل شود و برای این کار باید یاد بگیریم که تعداد کل افراد را روی زمین به رقمی محدود کنیم که محیط زیست قادر به تامین آن باشد. شهری مثل تهران از این قاعده مستثنی نیست. در واقع باید در این شهر بین فعالیت های صنعتی و تجاری و کیفیت محیط زیست شهری هماهنگی به وجود آورد. در واقع تصمیم گیری در مورد مسایل محیط زیست در ارتباط با جامعه، سیاست، اقتصاد، فرهنگ، ارزش ها و اطلاعات علمی است. امروزه یکی از مسایل مطرح در تهران آلودگی هواست.

آثار اصلی آلودگی هوا به صورت آسیب به گیاهان سبز و وخامت بیماری های مزمن در انسان است. قسمت عمده این تاثیر در نتیجه تماس طولانی با تراکم های نسبتاً کم این مواد سمی پیش می آید. در شهرهای کشورهای در حال توسعه مثل تهران علی رغم کوشش های زیاد در بهبود وضعیت آلودگی وضع بدتر خواهد شد زیرا جمعیت و عوامل اقتصادی احتمالاً بر بهبود آلودگی هوا خواهد چربید، اما احتمال دارد که کیفیت هوای نواحی بزرگ شهری در کشورهای پیشرفته و مرفه طی سال های آینده بهتر شود. یک طرح جدید چند جانبه بهبود کیفیت هوا که تمامی ناحیه شهر را در برمی گیرد، از جنبه های زیر تشکیل شده است:
۱- راهبردهای تقلیل دهنده مصرف اتومبیل و همچنین کاستن از شمار آنها.
۲- مهار دقیق تر و جدی تر انتشار آلودگی از اتومبیل ها.

۳- الزام به استفاده از تعداد معینی اتومبیل که میزان آلودگی آنها صفر باشد (اتومبیل برقی).
۴- ملزم کردن مسئولان تولید بنزین به تجدید فرمول آن به نحوی که تمیزتر بسوزد.
۵- بهبود حمل و نقل عمومی و ترغیب مردم به استفاده از آن.

۶- همپیمایی اجباری.

۷- نظارت بیشتر بر آن دسته از فعالیت های صنعتی و خانگی که معلوم شده به آلودگی هوا می افزایند.

البته با توجه به راه حل های بالا مسئله ای که در کشورهای در حال توسعه آن هم به خصوص در کشورهای کم توسعه با جمعیت در حال رشد هم امروز و هم درآینده نسبت به آلودگی هوا مطرح است،اینها منابع مالی لازم برای مبارزه با آلودگی هوا را ندارند زیرا توجه آنها بیشتر به تامین بقا، مسکن و غذای جمعیت رو به رشد خویش است. مسئله دیگری که وجود دارد باران اسیدی است که به دو نوع بارش تر (باران، برف، مه) و خشک (ذرات معلق) گفته می شود که بر اثر احتراق سوخت های فسیلی به صورت انتشار دی اکسید گوگرد(SO2) و اکسیدهای ازت (NO2) در پایین باد منطقه ای که در آن تولید شده،می بارد. مشکل باران اسیدی در دهه های اخیر توجه بسیاری را به خود جلب کرده و امروزه به عنوان یک مشکل زیست محیطی جهانی شناخته می شود. امروزه باران اسیدی همه کشورهای صنعتی را تحت تاثیر قرار می دهد و بالاخره آن دسته از کشورهای در حال توسعه که انتظار می رود در آینده شدیداً متکی به زغال سنگ باشند (مثل چین) نیز بامشکل جدی باران اسیدی روبه رو خواهند شد. در این شهر بزرگ منطقی ترین برنامه ریزی نظارت در مورد کانون های ثابت و متحرک آلاینده ها آن است که آنها را قبل از ورود به هوا سپهر کاهش داده، جمع آوری کنیم و به دام اندازیم. کاهش آلودگی هوا نیازمند در پیش گرفتن برنامه هایی است که برای هر منبع و نوع خاص آلاینده طرح شده باشد. بهترین شیوه مهار آلاینده هایی نظیر منوکسیدکربن، اکسیدهای ازت و هیدروکربن ها در محیط تهران، در پیش گرفتن اقدامات مهارکننده در مورد اتومبیل هاست. مهار این مواد، ازن لایه های پایین هوا سپهر را که در واکنش با اکسیدهای ازت و هیدروکربن ها و در حضور نور خورشید تشکیل می شود، مهار می کند.
برای مهار اکسیدهای ازت خروجی اتومبیل ها می توان گاز خروجی را باز چرخش کرد و با استفاده از آن مخلوط هوا به سوخت مصرفی را رقیق کرد. این رقیق سازی دمای احتراق را پایین می آورد و تراکم اکسیژن را در مخلوط سوخت کم می کند، یعنی سوخت را غنی تر می کند، در نتیجه مقدار تولید اکسیدهای ازت پایین می آید. متاسفانه همین فرایند انتشار هیدروکربن را افزایش می دهد زیرا انتشار آن در سوخت های غنی (نسبت کم هوا به سوخت) بیشتر است.

چند راهکار ساده

Ø    خاکستر کردن

به فرایند از بین بردن زباله بوسیله سوزاندن آن گویند. این عمل بیشتر در کشورهای در حال توسعه انجام می شود در صورتیکه به علت گازهائی که در این روش تولید می شوند این روش، جزو اعمال منسوخ شده به شمار می روند.

از این پدیده برای تولید بخار و نیروی الکتریسیته استفاده می شود. هرچند بازیافت انرژی از این طریق بازده مناسبی را نخواهد داشت. در انواعی از دستگاههای بکار رفته در این روش، کنترل خوبی جهت کاهش گازهای خروجی سمی در سالیان اخیر صورت گرفته است.

Ø    تجزیه گرمائی و گازدهی

این دو روش، تکنیکهائی هستند که به روش گرمادهی مواد، زباله ها را با اکسیژن محدودی به خاکستر تبذیل می کنند. این واکنش در یکسری ظروف و وسایل دربسته تحت فشار انجام می شود. مزیت این روش نسبت به سوزاندن و خاکستر کردن که قبلاً بیان شد، این است که انرژی بیشتری بازیافت و مورد استفاده مجدد قرار می گیرد.
در این روش، زباله جامد به موادی جامد، مایع یا گازی تبدیل می شود. این مواد گازی یا مایع تولیدی، می توانند بعنوان منبع انرژی سوزانیده شوند یا به سایر محصولات تبدیل شوند. ماده جامد باقیمانده نیز می تواند طی مراحل بعدی تصفیه، به کربن فعال تبدیل شوند.
گازدهی هم برای تبدیل مستقیم مواد آلی به گازهای مرکب از مونو اکسید کربن و هیدروژن ( ترکیب با هم) استفاده می شوند. این گاز در مراحل بعدی برای تولید الکتریسیته

Ø    بازچرخ مواد ( Recycling )

این واژه عبارتست از استفاده مجدد از زباله مثل جمع آوری بطریهای مستعمل و استفاده مجدد از مواد خامی که از آنها بدست می آید. در کشورهای پیشرفته متداولترین موارد استفاده از این روش، عبارتست از: ظروف و قوطیهای آلومینیومی، فولادی، حلبی، بطریهای پلاستیکی، شیشه ای ، کارتونها و کاغذهای مختلف مثل روزنامه. اینگونه وسایل معمولاً از یکنوع ماده ساخته می شوند و سعی می شود حتی الامکان از مواد ساده تر در ساخت آنها استفاده شود تا امکان استفاده از آنها با این روش ساده تر شود.

 

 

منبع : پدیدا بزرگترین مرجع علمی ایرانیان

ارسال نظر