X بستن تبلیغات
X بستن تبلیغات
header
متن مورد نظر

مصطفی عدل

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

مصطفی عدل معروف به منصورالسلطنه، در ۱۲۶۱ در تبریز تولد یافت. پدرش حاج ابراهیم خلیل از معاریف و بزرگان تبریز بود و به شغل قضاوت اشتغال داشت. مدتی ریاست دیوانخانه خراسان با او بود. عدل تحصیلات ابتدایی و مقدماتی را در تبریز انجام داد و سپس عازم مصر شد و دوره متوسطه را در آنجا گذرانید. بعد در پاریس در رشته حقوق ثبت نام نمود و درجه لیسانس گرفت. در ۱۲۸۲ به ایران بازگشت و در وزارت امور خارجه استخدام شد و اولین مأموریت او نایب سومی سفارت ایران در مصر بود. بعد با سمت نایب دوم تفلیس گردید

مصطفی عدل

 

 

مصطفی عدل معروف به منصورالسلطنه، در ۱۲۶۱ در تبریز تولد یافت. پدرش حاج ابراهیم خلیل از معاریف و بزرگان تبریز بود و به شغل قضاوت اشتغال داشت. مدتی ریاست دیوانخانه خراسان با او بود. عدل تحصیلات ابتدایی و مقدماتی را در تبریز انجام داد و سپس عازم مصر شد و دوره متوسطه را در آنجا گذرانید. بعد در پاریس در رشته حقوق ثبت نام نمود و درجه لیسانس گرفت. در ۱۲۸۲ به ایران بازگشت و در وزارت امور خارجه استخدام شد و اولین مأموریت او نایب سومی سفارت ایران در مصر بود. بعد با سمت نایب دوم تفلیس گردید و چندی در آنجا انجام وظیفه کرد تا سرانجام به تهران احضار و معاونت دارالترجمه وزارت امور خارجه را به او سپردند. در ۱۲۸۶ به وزارت عدلیه انتقال یافت و سمت قضائی گرفت و کتابی تحت عنوان حقوق اساسی نوشت، به استادی مدرسه علوم سیاسی برگزیده شد. عدل در وزارت عدلیه مراحل ترقی را پیمود و به معاونت آن وزارتخانه رسید. در کودتای ۱۲۹۹ در کابینه صد روزه سید ضیاءالدین طباطبائی به کفالت وزارت عدلیه منصوب شد. در این سمت قوانین مهمی مانند قانون ثبت اسناد و قانون مرور زمان را تهیه و به تصویب رسانیده، مورد اجرا قرار داد ولی پس از سقوط کابینه سید ضیاءالدین، مدتی بیکار ماند، به تدریس در مدرسه عالی حقوق پرداخت. در تشکیلات نوین عدلیه که در سال ۱۳۰۶ عی امبر داور بنیاد نهاد، عدل به خدمت قضائی دعوت شد و با رتبه ۹ قضائی مدیر کل تهیه قوانین و احصائیه شد و در تهیه و تصویب قوانین مهمی که در آن تاریخ ضرورت کامل داشت، تلاش بسیار نمود و قریب ۸ سال در این سمت باقی و برقرار بود.

 

در ۱۳۱۴ از وزارت عدلیه به وزارت امور خارجه انتقال یافت و سمت وزیر مختاری ایران در ژنو و نمایندگی دائمی در جامعه ملل به او تفویض شد و در همین سمت ریاست صدمین دوره اجلاسیه شورای جامعه ملل را عهده دار گردید. در ۱۳۱۶ به ایران بازگشت و به سمت معاونت وزارت امور خارجه منصوب و چندی نیز عهده دار کفالت آن وزارتخانه شد. در ۱۳۱۷ به وزیر مختاری ایران در ایتالیا تعیین گردید و تا مهر ماه ۱۳۲۰ ش (۱۹۴۱ م ) در آن سمت انجام وظیفه می کرد . پس از اشغال ایران از طرف قوای متفقین و قطع رابطه سیاسی ایزان و ایتالیا به تهران احضار شد و از طرف دکتر عیسی صدیق وزی فرهنگ وقت، به جای علی اکبر دهخدا به ریاست دانشکده حقوق و علوم سیاسی و اقتصاد برقرار گردید وی دکتر عبدالله معظمی را به معاونت خویش به جای دکتر علی شایگان برگزید .

 

در اسفند ۱۳۲۰ در آخرین ترمیم کابینه ذکاءالملک فروغی به وزارت فرهنگ معرفی شد ولی با استعفای فروغی ، کابینه سقوط نمود . جانشین فروغی ، علی سهیلی بود که در کابینه خود ، عدل را در وزارت فرهنگ تثبیت کرد .

 

در نخست وزیری دوم علی سهیلی در ۱۳۲۲ ، عدل وزیر مشاور کابینه شد. در سال بعد همان سمت را در کابینه محمد ساعد مراغه عهده دار گردید . در آذر ۱۳۲۳ در کابینه مرتضی قلی بیات ( سهام السلطان ) به سمت وزیر دادگستری تعیین و به مجلس شورای ملی معرفی شد.

 

در کابینه اول ابراهیم حکیمی و کابینه محسن صدر ، وزیر مشاور گردید. در ۱۳۲۴ با سمت ریاست هیئت نمایندگی ایران در کنفرانس سانفرانسیسکو شرکت نموده ، تنطق مفصل و بلیغی به زبان فرانسه در مورد تخلیه ایران و پرداخت خسارات ناتشی از جنگ ایران نمود و بعد در مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک حضور به هم رسانده ، درباره حقانیت ایران و حفظ استقلال و تمامیت ارضی کشور تلاش بسیار نموده .

 

در سال ۱۳۲۶ در کابینه احمد قوام ، ابتدا وزیر دادگستری و بعد وزیر مشاور شد . در سال ۱۳۲۷ (۱۹۴۸ م ) در نخست وزیری عبدالحسین حژیر و محمد ساعد مراغه ای ، سمت وزارت مشاور داشت .

 

در سال ۱۳۲۸ پس از تاسیس مجلس سنا در ایران از طرف شاه به سناتوری آذربایجان اتنخاب شد . تا اینکه در سال ۱۳۲۹ به بیماری سرطان درگذشت او دو بار وزیر فرهنگ ، دو نوبت وزیر دادگستری و هفت بار وزیر مشاور در کابینه های ایران بوده است .

 

مصطفی عدل علاوه بر استادی و ریاست دانشکده حقوق یکی از علما و حقوق دانان ایران بود و در تمام کمیسیون هایی که برای تهیه قوانین تشکیل می شد عضویت داشت . پس از تصویب قانون مدنی ایران وی شرحی از قانون مزبور تهیه و انتشار داد. این کتاب علاوه بر تدریس در دانشگاه مورد استفاده قضات دادگستری نیز واقع می شد و قریب نبم قرن کتاب مزبور از بهترین منابع حقوق مدنی ایران بود و به دفعات تجدید چاب شد . عدل در جوانی به مصاهرت میرزا رضا قلی خان هدایت (نیرالملک ) درآمد . نیرالملک نیز از بزرگان علم ادب بود و علاوه بر وزارت معارف چندی ریاست دیوان عالی تمیز را داشت . از عدل حین الفوت یک پسر و چهار دختر باقی ماند . ناصر ذولفقاری ، دکتر محسن مظاهر و دکتر طاهر ضیائی دامادهای او بودند .

 

………………

 منبع : پدیدا بزرگترین مرجع علمی ایرانیان

ارسال نظر