X بستن تبلیغات
X بستن تبلیغات
header
متن مورد نظر

مقررات‌ حفاظت‌ در مقابل‌ خطر پرتوهای‌ یونساز

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

پرتوهای‌ یونساز: پرتوهای‌ یونساز پرتوهای‌ الکترو مغناطیسی‌ یا ذره‌ای‌ هستند که‌ بتوانند هنگام‌ عبور از ماده‌ یون‌هایی‌ تولید نمایند در این‌ مقررات‌ اصطلاح‌ مزبور شامل‌ پرتوهای‌ حاصل‌ از مولدهای‌ اشعه‌ ایکس‌ و شتاب‌ دهنده‌های‌ ذرات‌ و همچنین‌ تابش‌های‌ حاصل‌ از مواد رادیواکتیو و راکتورهای‌ اتمی‌ خواهد بود.

ماده‌ رادیواکتیو: ماده‌ رادیواکتیو به‌ ماده‌ای‌ اطلاق‌ می‌شود که‌ حداقل‌ از یک‌ عنصر شیمیایی‌ رادیواکتیو طبیعی‌ یا مصنوعی‌ تشکیل‌ شده‌ یا آنکه‌ محتوی‌ چنین‌ عنصری‌ باشد

مقررات‌ حفاظت‌ در مقابل‌ خطر پرتوهای‌ یونساز

 

فصل‌ اول‌: تعاریف‌

 

ماده‌ 1:

 

پرتوهای‌ یونساز: پرتوهای‌ یونساز پرتوهای‌ الکترو مغناطیسی‌ یا ذره‌ای‌ هستند که‌ بتوانند هنگام‌ عبور از ماده‌ یون‌هایی‌ تولید نمایند در این‌ مقررات‌ اصطلاح‌ مزبور شامل‌ پرتوهای‌ حاصل‌ از مولدهای‌ اشعه‌ ایکس‌ و شتاب‌ دهنده‌های‌ ذرات‌ و همچنین‌ تابش‌های‌ حاصل‌ از مواد رادیواکتیو و راکتورهای‌ اتمی‌ خواهد بود.

 

ماده‌ رادیواکتیو: ماده‌ رادیواکتیو به‌ ماده‌ای‌ اطلاق‌ می‌شود که‌ حداقل‌ از یک‌ عنصر شیمیایی‌ رادیواکتیو طبیعی‌ یا مصنوعی‌ تشکیل‌ شده‌ یا آنکه‌ محتوی‌ چنین‌ عنصری‌ باشد.

 

چشمه‌ بسته‌: چشمه‌ بسته‌ عبارت‌ است‌ از ماده‌ رادیواکتیوی‌ که‌ بطور جدانشدنی‌ با فلزی‌ آمیخته‌ شده‌ یا آنکه‌ در کپسول‌ یا ظرفی‌ مشابه‌ آن‌ جا گرفته‌ باشد و برای‌ جلوگیری‌ آلودگی‌ ناشی‌ از سایش‌ ماده‌ رادیواکتیو (در محل‌ نگهداری‌ یا محل‌ کاری‌) دارای‌ مقاومت‌ کافی‌ باشد.

 

چشمه‌ باز: چشمه‌ باز عبارتست‌ از ماده‌ رادیواکتیوی‌ که‌ هنگام‌ استفاده‌ از آن‌ در شرایط‌ عادی‌ امکان‌ جلوگیری‌ از پخش‌ آن‌ نباشد.

 

ترکیب‌ نورزا: ترکیب‌ نورزا(لومینسانت‌) ترکیبی‌ است‌ که‌ حاوی‌ ماده‌ رادیواکتیو باشد.

 

خطر پرتو زدگی‌: خطر پرتوزدگی‌ خطری‌ است‌ که‌ از تشعشعات‌ یونساز ناشی‌ شده‌ و برای‌ سلامتی‌ بدن‌ زیان‌ آور باشد. این‌ خطر ممکن‌ است‌ از یک‌ منبع‌ خارجی‌ و یا از مواد رادیواکیتو موجود در بدن‌ حاصل‌ شود.

 

پرتوگیری‌ خارجی‌: پرتوگیری‌ بدن‌ از منابع‌ خارج‌ از خود پرتوگیری‌ خارجی‌ نامیده‌ می‌شود.

 

پرتوگیری‌ داخلی‌: پرتوگیری‌ بدن‌ ازمنابع‌ واقع‌ دردرون‌ خودپرتوگیری‌ داخلی‌ نامیده‎می‌شود.

 

حفاظت‌ کافی‌: عبارتست‌ از حفاظت‌ در برابر پرتوهای‌ یونساز به‌طوری‌که‌ میزان‌ اشعه‌ واصل‌ (ناشی‌ از منابع‌ درونی‌ یا بیرونی‌) به‌ هر شخص‌ از حداکثر دزهای‌ مندرج‌ در مواد ۳ و ۴ و ۵ تجاوز ننماید.

 

 

 

بقیه در ادماه مطلب

 

 

منطقه‌ خطر: منطقه‌ خطر منطقه‌ ایست‌ که‌ در آن‌ خطر پرتوزدگی‌ موجود باشد.

 

منطقه‌ تحت‌ مراقبت‌: منطقه‌ تحت‌ مراقبت‌ منطقه‌ ایست‌ که‌ به‌ علت‌ وجود پرتوها به‌وسیله‌ شخص‌ واجد صلاحیتی‌ نظارت‌ می‌شود.

 

نوار پرتو قابل‌ استفاده‌: نوار پرتو قابل‌ استفاده‌ قسمتی‌ از تابش‌ است‌ که‌ از هر گونه‌ کلیماتور (دیافراگم‌ ساده‌ یا مخروطی‌ که‌ منظور باریک‌ نمودن‌ پرتوها بکار می‌رود) بگذرد.

 

تابش‌ هرز: تابش‌ هرز عبارتست‌ از هر گونه‌ تابشی‌ از درون‌ یک‌ پوشش‌ محافظ‌ که‌ خارج‌ از نوار پرتو قابل‌ استفاده‌ باشد.

 

پوشش‌ محافظ‌: غلاف‌ لوله‌ اشعه‌ ایکس‌ و یا غلاف‌ چشمه‌ بسته‌ است‌ که‌ به‌ منظور کاهش‌ تابش‌ هرز بکار برده‌ می‌شود.

 

پرتوهای‌ زمینه‌: پرتوهای‌ زمینه‎پرتوهای‌ یونسازی‌هستند که‌ دراندازه‌گیری‌ منظور نمی‌شود.

 

پرتوگیری‌ طبیعی‌: پرتوهای‌ یونساز که‌بدن‌ ازمنابع‎طبیعی(مانند پتاسیم‌ رادیواکتیو موجود در بدن‎رادیواکتیویته‌ محیط‌ و تابش‌های‎کیهانی‌)دریافت‎می‌دارد پرتوگیری‌ طبیعی‌ نامیده‌ می‌شود.

 

لایه‌ نیم‌ جذبی‌: لایه‌ای‌ از ماده‌ معینی‌ است‌ که‌ در سر راه‌ یک‌ نوار یونساز قرار می‌گیرد و شدت‌ نوار پرتو را به‌ نصف‌ تقلیل‌ می‌دهد.

 

نوکلویید: هسته‌ اتمی‌ است‌ که‌ دارای‌ عدد جرمی‌ و عدد اتمی‌ معینی‌ بوده‌ و وضع‌ انرژی‌ خاصی‌ داشته‌ باشد.

 

کوری‌:  کمیتی‌ از نوکلویید رادیواکتیو است‌ که‌ در آن‌ تعداد دزنتگراسیون‌ در هر ثانیه ‌1010*7/3 باشد.

 

دز اشعه‌: عبارتست‌ از شدت‌ تابش‌ در هر نقطه‌ بر اساس‌ خواص‌ یونسازی‌ آن‌ تابش‌.

 

رنتگن‌: عبارتست‌ از واحد دز اشعه‌ که‌ انتشار ذره‌ای‌ حاصل‌ از آن‌ اشعه‌ در یک‌ سانتی‌ متر مکعب‌ هوای‌ خشک‌ در شرایط‌ متعارف‌ یون‌هایی‌ ایجاد کند که‌ قابل‌ یک‌ واحد الکتروستاتیک‌ الکتریسته‌ مثبت‌ یا منفی‌ باشد.

 

دز جذب‌ شده‌: عبارت‌ از مقدار انرژی‌ است‌ که‌ واحد جرم‌ جسم‌ پرتوگیر در نقطه‌ مورد نظر از پرتوهای‌ یونساز (صرفنظر از نوع‌ تابش‌) دریافت‌ می‌دارد.

 

راد (Rad) : واحد دز جذب‌ شده‌ است‌ که‌ معادل‌ 100 ارگ‌ برای‌ هر گرم‌ ماده‌ می‌باشد.

 

تأثیر نسبی‌ بیولوژیکی‌:  ضریبی‌ است‌ که‌ برای‌ مقایسه‌ اثر بخشی‌ دز جذب‌ شده‌ ناشی‌ از انواع‌ مختلف‌ پرتوها بکار می‌رود و به‌ R.D.E نمایش‌ داده‌ می‌شود.

 

دز R.B.E : عبارتست‌ از حاصل‌ ضرب‌ دز هر پرتو بر حسب‌ راد در ضریبی‌ که‌ به‌ موجب‌ قرارداد برای‌ تأثیر نسبی‌ بیولوژیکی‌ آن‌ پرتو تعیین‌ شده‌ است‌.

 

رم‌ Rem : عبارتست‌ از حاصل‌ ضرب‌ دز جذب‌ شده‌ هر پرتو در R.B.E مربوط‌ به‌ آن‌ پرتو.

 

حداکثر دز مجاز: مجموع‌ دزهای‌ ناشی‌ از پرتوگیری‌های‌ شغلی‌ (همزمان‌ یا متناوب‌) حاصل‌ از هر نوع‌ اشعه‌ یونساز است‌ که‌ از منابع‌ خارجی‌ یا داخلی‌ منتشر می‌گردد و نباید از حدود مقرر در فصل‌ دوم‌ این‌ آیین‌نامه‌ تجاوز نماید.

 

فعالیت‌ ویژه‌: فعالیت‌ ویژه‌ عبارتست‌ از مجموع‌ فعالیت‌ ایزوتوپ‌ معین‌ در هر گرم‌ از ماده‌.

مقررات‌ عمومی‌

قسمت‌ اول‌ – کلیات‌

 

ماده‌ 2: مقررات‌ این‌ آیین‌نامه‌ در مورد مؤسسات‌ صنعتی‌ که‌ در آنها مواد رادیواکتیو باز یا بسته‌ بکار برده‌ یا نگهداری‌ می‌شود و یا در مؤسساتی‌ که‌ در آنها دستگاه‌های‌ قادر به‌ تولید پرتوهای‌ یونساز بکار برده‌ خواهد شد به‌ مورد اجرا گذارده‌ می‌شود.

 

تبصره‌ – مؤسسات‌ و منابع‌ زیر مشمول‌ مقررات‌ این‌ آیین‌نامه‌ نخواهند بود.

 

الف‌ – کارخانجات‌ شیمیایی‌ یا متالوژی‌ که‌ مواد رادیواکتیو طبیعی‌ یا سوخت‌های‌ هسته‌ای‌ را مورد عملیات‌ مخصوصی‌ قرار می‌دهند و مؤسساتی‌ که‌ مقادیر زاد مواد رادیواکتیو انبار می‌کنند و همچنین‌ راکتورهای‌ هسته‌ای‌ و شتاب‌ دهنده‌های‌ با انرژی‌ زیاد که‌ هسته‌های‌ رادیواکتیو تهیه‌ می‌کنند (اینگونه‌ مؤسسات‌ تابع‌ مقررات‌ خاص‌ خود خواهند بود).

 

ب‌ – چشمه‌هایی‌ که‌ اکتیویته‌ ویژه‌ آنها کمتر از دو هزارم‌ میکروکوری‌ عنصر شیمیایی‌ رادیواکتیو اصلی‌ در هر گرم‌ از ماده‌ باشد.

 

ج‌ – چشمه‌های‌ بسته‌ای‌ که‌ در R.B.E حاصل‌ از آن‌ از دو میلی‌ رم‌ در ساعت‌ تجاوز نکند.

 

ماده‌ 3: حداکثر دز مجاز در مناطق‌ تحت‌ مراقبت‌ به‌ شرح‌ زیر است‌:

 

الف‌ – دز متوسط‌ پرتوگیری‌ سالانه‌ برای‌ تمام‌ بدن‌ نباید از ۵ رم‌ تجاوز کند.

 

ب‌ – دز جذب‌ شده‌ در غدد تناسلی‌ تا سن‌ 30 سالگی‌ نباید از ۵۰ رم‌ تجاوز کند

 

ج‌ – دز جذب‌ شده‌ در تمام‌ بدن‌ در هر هفته‌ نباید از ۳۰۰ میلی‌ رم‌ تجاوز کند.

 

د – در حالتهای‌ استثنایی‌ اگر شخصی‌ در یک‌ هفته‌ بیش‌ از ۳۰۰ میلی‌ رم‌ اشعه‌ دریافت‌ نماید باید ترتیبی‌ داده‌ شود که‌ در ۱۳ هفته‌ متوالی‌ بیش‌ از ۳ رم‌ و در هر حال‌ در سال‌ بیش‌ از ۵ رم‌ اشعه‌ دریافت‌ ننماید.

 

ماده‌ 4: در پرتوگیری‌ خارجی‌ به‌ وسیله‌ اشعه‌ای‌ که‌ قدرت‌ نفوذ آنها بسیار کم‌ است‌ (لایه‌ نیم‌ جذبی‌ کمتر از یک‌ میلیمتر آب‌ باشد) حداکثر پرتوگیری‌ مجاز در هفته‌ برای‌ تمام‌ بدن‌ (بجز چشمها) ۵/۱ رم‌ و حداکثر دز مجاز در ۱۳ هفته‌ متوالی‌ 15 رم‌ می‌باشد.

 

ماده‌ 5: در پرتوگیری‌ موضعی‌ ناشی‌ از هر نوع‌ تابش‌ که‌ مربوط‌ به‌ دستها تا آرنج‌ و پاها تا قوزک‌ باشد حداکثر دز مجاز در هفته‌ 5/1 رم‌ است‌ و در همین‌ شرایط‌ حداکثر دز مجاز در ۱۳ هفته‌ متوالی‌ 15 رم‌ می‌باشد.

 

ماده‌ 6: به‌ منظور تأمین‌ حفاظت‌ کافی‌ برای‌ کارکنان‌ یک‌ مؤسسه‌، طرح‌ ریزی‌ محاسبات‌ ساختمانی‌ آن‌ مؤسسه‌ باید طوری‌ انجام‌ پذیرد که‌ بدن‌ کارکنان‌ (تمام‌ بدن‌) در هفته‌ بیش‌ از ۱۰۰ میلی‌ رم‌ پرتوگیری‌ نکند.

 

ماده‌ 7: موقعی‌ که‌ خطر پرتوگیری‌ داخلی‌ وجود دارد، حداکثر مقدار مجاز در بدن‌ و حداکثر غلظتهای‌ مجاز در هوا و در آب‌ نباید از حدودی‌ که‌ توسط‌ وزارت‌ کار و اموراجتماعی‌ تعیین‌ و اعلام‌ خواهد شد تجاوز نماید.

 

ماده‌ 8: در خارج‌ از مناطق‌ تحت‌ مراقبت‌ در تأسیسات‌ صنعتی‌، دزها و تراکم‌ها نباید از ده‌ درصد مقادیر مندرج‌ در مواد ۳ و ۷ تجاوز کند.

 

ماده‌ 9: محاسبات‌ و طرح‌ ریزی‌های‌ مربوط‌ به‌ تأسیسات‌ باید بر این‌ اساس‌ باشد که‌ دز جذب‌شده‌ در تمام‎بدن‌ اشخاص‌ خارج‌‎از مناطق‌ تحت‌ مراقبت‌ کمتر از ۵/۰رم‌ در سال‌ باشد.

 

ماده‌ 10: کارفرما باید حداقل‌ یک‌ ماه‌ قبل‌ از اقدام‌ در موارد زیر وزارت‌ کار و اموراجتماعی‌ را کتباً مطلع‌ سازد.

 

الف‌- کاری‌که‌ برای‌ اولین‌بار انجام‌گیرد و درآن‌ نوعی‌خطرپرتوزدگی‌ وجودداشته‌باشد.

 

ب‌- توسعه‌ تأسیسات‌ یا تغییرات‌ اساسی‌ در وسائلی‌ که‌ اشعه‌ یونساز منتشر می‌کنند.

 

ج‌- تأمین‌ شرایط‌ ایمنی‌ در برابر پرتوهای‌ یونساز در تأسیسات‌ مربوطه‌.

 

ماده‌ 11: در انتخاب‌ روش‌های‌ حفاظت‌ در تأسیسات‌ روش‌ ایجاد حفاظت‌ کلی‌ و دائمی‌ باید بر روش‌ تأمین‌ حفاظت‌ فردی‌ رجحان‌ داده‌ شود.

قسمت‌ سوم‌ – مراقبت‌ و اندازه‌گیری‌

 

ماده‌ 14: در مواردی‌ که‌ میزان‌ پرتو زدگی‌ کارکنان‌ مناطق‌ خطر بیش‌ از ده‌ درصد ماکزیمم‌ مجاز (مذکور در ماده‌ 3) باشد افراد باید تحت‌ آزمایش‌های‌ مذکور در مواد (۱۹ و ۲۰) این‌ آیین‌نامه‌ قرار گیرند.

 

ماده‌ 15: اگر خطر تنها محدود به‌ پرتوگیری‌ خارجی‌ باشد کنترل‌ فردی‌ باید بطور مداوم‌ (بااستفاده‌ از فیلم‌ بچ‌ و اطاقک‌ یونیزاسیون‌ جیبی‌ یا دوزیمترهای‌ مخصوص‌ دیگری‌ که‌ کارکنان‌ همراه‌ دارند) انجام‌ گیرد.

 

ماده‌ 18: به‌ اشخاصی‌ که‌ قصد دارند در محلی‌ که‌ خطر پرتوهای‌ یونساز وجود دارد کار کنند نباید قبل‌ از انجام‌ آزمایش‌های‌ پزشکی‌ مندرج‌ در ماده‌ 21 اجازه‌ کار داده‌ شود و این‌ آزمایش‌ها نباید زودتر از دو ماه‌ قبل‌ از شروع‌ کار انجام‌ شده‌ باشد.

 

ماده‌ 19: افرادی‌ که‌ در حین‌ کار مواجه‌ با خطر پرتوهای‌ یونساز هستند باید حداقل‌ یک‌ مرتبه‌ در سال‌ و در صورت‌ امکان‌ هر شش‌ ماه‌ یک‌ بار تحت‌ آزمایش‌های‌ پزشکی‌ مندرج‌ در ماده‌ 21 قرار گیرند.

 

ماده‌ 20: در موارد پرتوگیری‌ بیش‌ از حد مجاز و یا آلوده‌ شدن‌ به‌ مواد رادیواکتیو باید آزمایش‌های‌ پزشکی‌ مجدد به‌ عمل‌ آید.

 

ماده‌ 21: آزمایش‌های‌ پزشکی‌ باید شامل‌ اقدامات‌ زیر باشد:

 

الف‌ – تشکیل‌ پرونده‌ پزشکی‌ شامل‌ تاریخچه‌ پزشکی‌ فرد و خانواده‌ و مشخصات‌ حرفه‌ای‌ گذشته‌ او و همچنین‌ اطلاعات‌لازم‌ درمورد آزمایش‌های‌ تناوبی‌ در حین‌کار.

 

ب‌ – آزمایش‌ کلینیکی‌ کامل‌.

 

ج‌ – آزمایش‌های‌ مخصوص‌ روی‌ اعضاء و بافتهایی‌ که‌ نسبت‌ به‌ پرتوها بیشتر حساسند و همچنین‌ اعضاء و بافتهایی‌که‌ بیشتر در معرض‌ خطر تابش‌ قرار گرفته‌اند مانند:

 

۱- آزمایش‌ خون‌ در حالت‌ پرتوگیری‌ عمومی‌ بدن‌ از منابع‌ داخلی‌ یا خارجی‌.

 

۲- آزمایش‌ پوست‌ در حالت‌ پرتوگیری‌ یا آلودگی‌ قسمتی‌ از سطح‌ بدن‌ به‌ مواد رادیواکتیو.

 

۳- آزمایش‌ چشم‌ مخصوصاً در صورت‌ پرتوگیری‌ از نوترون‌ و یا پرتوگیری‌ از ذره‌های‌ سنگین‌ یونساز.

 

۴- تشخیص‌آلودگی‌ درونی‌بدن‌ به‌مواد رادیواکتیو درصورت‌ وجودآلودگی‌ در محیط‌کار.

 

۵- آزمایش‌ ریوی‌ در صورت‌ استنشاق‌ هوای‌ آلوده‌ به‌ گازها و یا مواد رادیواکتیو.

 

تبصره‌ 1 – آزمایش‌های‌ خون‌ باید شامل‌ موارد زیر باشد:

 

الف‌ – شمارش‌ گلبولهای‌ سفید و قرمز و پلاکت‌ها.

 

ب‌ – تعیین‌ فرمول‌ لوکوسیت‌ها.

 

ج‌ – جستجو و ثبت‌ سلولهای‌ غیر عادی‌ خون‌.

 

د – تعیین‌ مقدار هموگلوبین‌.

 

هـ‌ – تعیین‌ زمان‌ انعقاد خون‌.

 

تبصره‌ 2 – آزمایش‌های‌ پوستی‌ باید علاوه‌ بر تعیین‌ بافتهای‌ سرطانی‌، شامل‌ تشخیص‌ تغییرات‌ جزیی‌ مانند تغییر خطوط‌ اثر انگشت‌ نیز باشد.

 

تبصره‌ 3 – آزمایش‌های‌ چشم‌ مخصوصاً باید شامل‌ تعیین‌ تغییرات‌ شفافیت‌ عدسی‎چشم‌ باشد.

 

تبصره‌ 4 – تشخیص‌ آلودگی‌ بدن‌ به‌ مواد رادیواکتیو باید بر اساس‌ مطالعه‌ در نوع‌ و مقدار و اهمیت‌ ساده‌ رادیواکتیو بوده‌ که‌ این‌ تشخیص‌ مجموعه‌ اثرهای‌ مکانیکی‌ و شیمیایی‌ و رادیواکتیو ذرات‌ و گازهای‌ استنشاق‌ شده‌ می‌باشد.

 

ماده‌ 22: کارفرما باید شخص‌ واجد صلا

ارسال نظر