X بستن تبلیغات
X بستن تبلیغات
header
متن مورد نظر

ناهمواریها

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

سطح زمین بستر تمام فعالیتها و پدیده های جغرافیایی انسان و تأمین کننده تمام نیازهای اوست و در اصل سطح زمین محل زندگی انسان است. مطالعه زمین توسط علومی مانند ژئومورفولوژی و زمین شناسی انجام می گیرد. هدف عمده یک متخصص جغرافی، شناخت وضع ظاهری زمین و اشکال ناهمواریهای آن است که توسط علم ژئومورفولوژی توجیه می شوند. جغرافی دان، برای اجرای هر نوع پروژه و یا رسیدن به هر درجه ای از شناخت، باید اطلاعات کاملی از شکل، جنس و وضع قرار گیری ناهمواریها به دست آورد. در نقاط معدودی از سطح زمین لایه های تشکیل دهنده سطح زمین، سنگ مادر، بدون پوشش می باشد و در بیشتر نقاط توسط خاک پوشیده شده است

<!–[if !mso]>
v:* {behavior:url(#default#VML);}
o:* {behavior:url(#default#VML);}
w:* {behavior:url(#default#VML);}
.shape {behavior:url(#default#VML);}
<!–[if gte mso 9]> Normal 0 false false false EN-US X-NONE AR-SA MicrosoftInternetExplorer4 <!–[if gte mso 9]> <!–[if gte mso 10]>
/* Style Definitions */
table.MsoNormalTable
{mso-style-name:\”Table Normal\”;
mso-tstyle-rowband-size:0;
mso-tstyle-colband-size:0;
mso-style-noshow:yes;
mso-style-priority:99;
mso-style-qformat:yes;
mso-style-parent:\”\”;
mso-padding-alt:0in 5.4pt 0in 5.4pt;
mso-para-margin:0in;
mso-para-margin-bottom:.0001pt;
mso-pagination:widow-orphan;
font-size:11.0pt;
font-family:\”Calibri\”,\”sans-serif\”;
mso-ascii-font-family:Calibri;
mso-ascii-theme-font:minor-latin;
mso-fareast-font-family:\”Times New Roman\”;
mso-fareast-theme-font:minor-fareast;
mso-hansi-font-family:Calibri;
mso-hansi-theme-font:minor-latin;
mso-bidi-font-family:Arial;
mso-bidi-theme-font:minor-bidi;}

     ناهمواریها:

   سطح زمین بستر تمام فعالیتها و پدیده های جغرافیایی انسان و تأمین کننده تمام نیازهای اوست و در اصل سطح زمین محل زندگی انسان است. مطالعه زمین توسط علومی مانند ژئومورفولوژی و زمین شناسی انجام می گیرد. هدف عمده یک متخصص جغرافی، شناخت وضع ظاهری زمین و اشکال ناهمواریهای آن است که توسط علم ژئومورفولوژی توجیه می شوند. جغرافی دان، برای اجرای هر نوع پروژه و یا رسیدن به هر درجه ای از شناخت، باید اطلاعات کاملی از شکل، جنس و وضع قرار گیری ناهمواریها به دست آورد. در نقاط معدودی از سطح زمین لایه های تشکیل دهنده سطح زمین، سنگ مادر، بدون پوشش می باشد و در بیشتر نقاط توسط خاک پوشیده شده است

   در بعضی مناطق به علت مساعد بودن شرایط، روی زمین از گیاه پوشیده می شود و پوشش گیاهی طبیعی را ایجاد می کند. نوع و تراکم پوشش گیاهی منعکس کننده خاک و در نتیجه ویژگیهای سنگ مادر است. شیب طبقات زمین همراه با جنس آنها توان ذخیره آبی آنها را معلوم می کند که خود منجر به ایجاد شبکه های زهکشی رودها بر روی زمین می گردد.

   در مجموع، برای شناسایی درست و نسبتاً کامل ناهمواریها از روی عکسهای هوایی، بایستی از معیارهایی چون توپوگرافی، شبکه زهکشی و بافت آن نوع و درجه فرسایش، زمینه خاکستری و یا رنگ خاک و لایه های زمین و پوشش گیاهی استفاده شود.

 

 

 \"\"   1- سنگهای رسوبی:
  
الف) سنگهای رسوبی سخت شده: وجود چینه بندی در بیشتر سنگهای رسوبی نکته اساسی در تفسیر آنها از روی عکسهای هوایی است. الگوهای نواری این سنگها به دلیل اختلاف مقاومت لایه های رسوبی در مقابل فرسایش در عکسهای هوایی دیده می شوند. در این پدیده لایه های مقاومتر برجستگیها و طبقات کم استحکام گودیها را در اثر هوازدگی و حذف و رفع مواد به خاطر شستشوی سطحی مواد تشکیل می دهند.
  
در عکسهای هوایی شیلها و سنگهای دانه ریز رسوبی، تن نسبتاً تیره، زهکشیهای ریز بافت و درزهای متراکم با فاصله منظم از هم دارا می باشند. سنگهای دانه درشت آواری (تخریبی)، بر خلاف سنگهای دانه ریز در عکس هوایی تن نسبتاً روشن، زهکشیهای درشت بافت و درزها دور از هم و منظم دارند. در یک منطقه آب و هوایی مشخص تراکم زهکشی تابع مقاومت سنگ در برابر فرسایش است، بطوریکه با کم شدن مقاومت سنگ، تراکم زهکشی افزایش می یابد. از طرفی دیگر، مقاومت سنگ در برابر فرسایش با نفوذپذیری سنگ ارتباط اساسی دارد، چنانچه سنگهایی که قابلیت نفوذ کم دارند، مقاومتشان در برابر فرسایش کمتر است. از این جهت است که سنگهای آواری دانه ریز عموماً شبکه زهکشی ریز بافتی دارند.
  
نوع زهکشی یک منطقه می تواند از نظر مطالعات زمین مورد توجه باشد. زهکشیهای حلقوی و نرده ای عموماً نشانه وجود سنگهای رسوبی یا معادل دگرگونه آنها می باشد، ولی هیچ یک از الگوهای زهکشی معرف خاص سنگهای رسوبی نیستند.
  
نوع رستنیها هم در تشخیص انواع سنگها مفید واقع می شود. مثلاً بر روی سنگهای آهکی درختان آکاسیا و آلبیزا و روی سنگهای کوارتزیت، گیاهان ایزوبرلینا و براکیستگیا رویش یافته اند.

 

درباره ناهمواریها چه می دانید؟
آیا تاکنون اصطلاح ناهمواری را شنیده اید؟ به کوهها، دشت ها، دره ها ، جلگه ها ، تپه ها و پدیده های دیگری مثل آن ها که در روی زمین قرار گرفته اند، ناهمواری می گویند. به همه پستی ها و بلندی هایی که در سطح زمین دیده می شوند ناهمواری می گویند.
چرا ناهمواریها را مطالعه می کنیم؟
مطالعه ی ناهمواریها یعنی چگونگی پیدایش آن ها و تحولاتی که از گذشته تاکنون داشته اند و شکلی که در آینده پیدا می کنند بر عهده ی «پیکره شناسان زمین» است. پیکر شناسان زمین، ناهمواریها را دسته بندی کرده و عوامل پیدایش هر یک را مشخص می کنند و مورد مطالعه قرار می دهند. آنان هم چنین به تغییرات ناهمواریها توجه می کنند. ناهمواریها همواره به شکل ثابتی نیستند. عوامل تغییر دهنده ی چهره ی زمین ،آرام آرام یا به سرعت شکل ناهمواریها را تغییر می دهند. پیکرشناسان زمین سعی می کنند با شناسایی تحولات ناهمواریها ، آینده ی آن ها را پیش بینی کنند. مطالعه ناهمواریها به ما کمک می کند تا محیط طبیعی زندگی خود را بهتر بشناسیم و از آن بهتر و عاقلانه تر بهره ببریم.

  کوهستان ها :

به شکل فوق نگاه کنید. این یک نقشه جهان نماست که ویژه گی های طبیعی کره زمین را نشان می دهد. در راهنمای این نقشه دقت کنید. در این نقشه در روی خشکی ها کدام رنگ بیشتر دیده می شود؟ نام رشته کوههای مرتفعی را که در روی این نقشه نوشته شده است. بخوانید.
راستی آیا هیچ گاه از خود پرسیده اید که کوه های زیبا و سر به فلک کشیده چگونه به وجود آمده اند؟ چرا بعضی از آنها بسیار بلندند در حالی که برخی دیگر ارتفاع کمتری دارند؟ آیا همه کوه ها در یک زمان به وجود آمده اند.  

تغییر شکل ناهمواریها :

‌الف کوهستان ها :
در نواحی کوهستان ها ، عواملی چون یخچال ها، باد ، باران، آب های جاری و تغییرات دما چهره ی کوهستان را تغییر می دهند. مواد حاصل از تخریب کوهستان ها ، به شکل تخته سنگ ها، قطعه سنگ ها، قطعه سنگ ها، پاره سنگ ها، دانه های شن و ماسه به حرکت در می آیند. این مواد به وسیله آب ، باد یا فروریختن از بالا به پایین دامنه ها منتقل می شوند و در نقاط دیگری برجای می مانند.
ب : سواحل : در نواحی ساحلی . ناهمواریها با سرعت بیشتری تغییر شکل می دهند. در بسیاری از این نواحی، میزان بارندگی بیشتر از نواحی دور از دریاست. باران و آب های ناشی از آن شکل ناهمواریهای ساحلی را تغییر می دهد.
هم چنین امواج دریا به ساحل برخورد کرده و ناهمواریهای ساحلی را تخریب می کنند و مواد آن را با خود به دریا می برند. باد نیز در ساحل ، ماسه ها را جا به جا می کند و شکل ناهمواریهای ساحلی را تغییر می دهد.
در نواحی ساحلی ، طوفان های دریایی بسیار شدید رخ می دهد که ممکن است طی چند ساعت ، ناهمواریها را فرسوده کند و چهره جدیدی به ساحل بدهد.
پ در بیابان ها :
در بیابان ها ، تفاوت دما سبب وزش بادهای نسبتاً شدید می شود. این بادها، شن و ماسه های بیابان را جابه جا می کنند و آن ها را به صخره ها و سنگ ها می کوبند و هم چون سمباده ، سنگ ها و صخره ها را صیقل می دهند. باد ماسه های بیابان را به شکل انواع تپه های ماسه ای در جایی انباشته می کند و پیوسته با وزش خود، شکل تازه ای به آنها می دهد. هم چنین تفاوت دمای شب و روز در نواحی بیابانی زیاد است. در بیابان ها، در طول شب به علت کمبود ابر در آسمان گرمای زمین به سرعت به آسمان منتقل شده و هوا سرد می شود اما در طول روز خورشید به بیابان می تابد و آن را بسیار گرم می کند. این گرمی و سردی هوا در نواحی بیابانی پیوسته ادامه دارد و سبب تخریب سنگ ها بر اثر انبساط و انقباض می شود.  

رودها مواد تشکیل دهنده سطح زمین را تخریب می کنند و آن ها را با خود حمل کرده و در نهایت به دریاها و اقیانوس ها می برند. این مواد که به آنها رسوب می گویند. در دریا ته نشین می شوند. به این عمل رسوب گذاری گفته می شود. در عمل تخریب ناهمواریهای سطح زمین «حمل مواد حاصل از آن» و در بر جای گذاشتن آنها در مناطق دیگر فرسایش نام دارد. البته فرسایش تنها توسط آب انجام نمی شود و عواملی چون باد، امواج دریا و یخچال ها فرسایش ایجاد می کند و چهره زمین را تغییر می دهند. بر اثر برجای ماندن مواد رسوبی در دریاها ، لایه های رسوبی طی میلیون ها سال بر روی یکدیگر انباشته می شوند. ممکن است حرکات زمین بعدها، آرام آرام لایه های رسوبی را خمیده کند و به طرف بالا حرکت دهد. بعد از گذشت مدت زمانی بسیار زیاد، لایه های رسوبی خمیر شده از دریاها سردر می آورند و به شکل چین خوردگیها در سطح زمین ظاهر می شوند چین خوردگی های هیمالیا ، زاگرس و البرز به همین ترتیب بوجود آمده اند. فشاری که به لایه های رسوبی وارد می شود ممکن است از جهات مختلفی باشد.
به خمیدگی یا چین خوردگی به سمت بالا تاقدیس و به خمیدگی یا چین خوردگی به سمت پائین ناودیس می گویند.
اگر از پهلو به چین خوردگیها نگاه کنیم، آن ها را مانند شکل ۸ می بینیم ، چین خوردگی ها همواره به شکل اولیه خود نمی مانند. باران و برف، باد ، یخ و تغییر دما (شکل ۸ ص ۳۱) سبب تخریب آنها می شود مواد حاصل از تخریب چین خوردگیها (کوه ها ) به دریاها و اقیانوس ها حمل و در آن جا ته نشین می شوند و این چرخه ، ادامه پیدا می کند اما نه در مدتی کوتاه ، بلکه طی میلیون ها سال ، شناسایی شکل اولیه ی چین خوردگی دشوار است.  

ارسال نظر