X بستن تبلیغات
X بستن تبلیغات
header
متن مورد نظر

نگاهى به آینده گردشگرى فضایى

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

در سال ۱۳۸۰ دنیس تیتو سرمایه گذار آمریکایى با پرداخت ۲۰ میلیون دلار نخستین فضانورد غیرحرفه اى بود که همراه فضانوردان روسى سفر کرد و مزه بى وزنى را چشید. سال پیش هواپیمایى ساخته شد که زیر بدنه اش سفینه اى نصب شده است که هواپیما آن را بالا مى برد و به فضا پرتاب مى کند. پرواز آزمایشى این «جفت» با موفقیت انجام گرفته است. نویسنده مقاله حاضر ۲۱ ستاره دنباله دار کشف کرده و ۳۳ کتاب درباره نجوم و فضا نوشته است. وى در این مقاله علاوه بر جنبه هاى علمى سفر به فضا به جنبه هاى اجتماعى آن نیز مى پردازد که تفکربرانگیز است. توجه شما را به این مقاله جلب مى کنیم.
تصور کنید به یک سفینه فضایى سوار شده اید که گنجایش ۱۰ مسافر دارد. شمارش معکوس را مى شنوید و سپس براى یک دقیقه و نیم مانند سریع ترین خودروى مسابقه که بتوان تصور کرد رو به بالا «گاز» مى دهید. مى بینید آسمان از آبى به ارغوانى و نیلى مى گراید و ناگهان سیاه مى شود. وقتى سرعت به چهار هزار کیلومتر در ساعت رسید، (که نزدیک چهار برابر سرعت صوت است) موتور خاموش مى شود و در چند ثانیه همه چیز آرام است و شما بى وزن و شناورید.دستگیره هایى وجود دارد که با گرفتن آنها مى توانید از پنجره هاى دورنما از منظره تماشایى زمین لذت ببرید و به وضوح منظومه شمسى را ببینید و خشونت خورشید را احساس کنید.

خرید بلیت
امروزه سرمایه گذارى طرح هاى این گردشگرى هاى فضایى تماماً خصوصى است، هر شرکت بهاى بلیت خود را تعیین مى کند ولى در آغاز همه آنها گران هستند. با کاهش هزینه عملیات امکان دارد بهاى بلیت پائین آید، چنان که بهاى بلیت هواپیما نیز سرانجام چنین شد. با وجود این کسانى که شور سفر زودتر به فضا را دارند باید پس انداز کنند، هم اکنون نیز بعضى سپرده گذارى مى کنند. در زیربهاى کنونى بلیت ها و تاریخ پیش بینى شده شروع پرواز ذکر مى شود:
• پروازهاى زیرمدارى
*وى اس اس انترپرایز: ۲۰۰ هزار دلار که ممکن است سرانجام به ۳۰ هزار دلار کاهش یابد. تاریخ پیش بینى شده شروع: ۱۳۸۷.
*پیکان کانادا: ۲۵۰ هزار دلار. تاریخ پیش بینى شده شروع: ۱۳۸۶.
*بالارو: صدهزار دلار که امکان دارد در ۱۰ سال به ده هزار دلار کاهش یابد. تاریخ پیش بینى شده شروع: ۱۳۹۰.
• یک هفته در مدار
*نپتون: مدیرعامل شرکت سازنده براى هفت روز سفر مدارى بهاى «با تخفیف» ۲۵۰ هزار دلار براى هر یک از ۱۰ بلیت اول عرضه مى کند، با بازپرداخت کامل، دو سال پس از پرواز. پس از فروش این بلیت ها، قیمت دو میلیون دلار خواهد بود. تاریخ پیش بینى شده شروع: ۱۳۸۷.

در سال ۱۳۸۰ دنیس تیتو سرمایه گذار آمریکایى با پرداخت ۲۰ میلیون دلار نخستین فضانورد غیرحرفه اى بود که همراه فضانوردان روسى سفر کرد و مزه بى وزنى را چشید. سال پیش هواپیمایى ساخته شد که زیر بدنه اش سفینه اى نصب شده است که هواپیما آن را بالا مى برد و به فضا پرتاب مى کند. پرواز آزمایشى این «جفت» با موفقیت انجام گرفته است. نویسنده مقاله حاضر ۲۱ ستاره دنباله دار کشف کرده و ۳۳ کتاب درباره نجوم و فضا نوشته است. وى در این مقاله علاوه بر جنبه هاى علمى سفر به فضا به جنبه هاى اجتماعى آن نیز مى پردازد که تفکربرانگیز است. توجه شما را به این مقاله جلب مى کنیم.
تصور کنید به یک سفینه فضایى سوار شده اید که گنجایش ۱۰ مسافر دارد. شمارش معکوس را مى شنوید و سپس براى یک دقیقه و نیم مانند سریع ترین خودروى مسابقه که بتوان تصور کرد رو به بالا «گاز» مى دهید. مى بینید آسمان از آبى به ارغوانى و نیلى مى گراید و ناگهان سیاه مى شود. وقتى سرعت به چهار هزار کیلومتر در ساعت رسید، (که نزدیک چهار برابر سرعت صوت است) موتور خاموش مى شود و در چند ثانیه همه چیز آرام است و شما بى وزن و شناورید.دستگیره هایى وجود دارد که با گرفتن آنها مى توانید از پنجره هاى دورنما از منظره تماشایى زمین لذت ببرید و به وضوح منظومه شمسى را ببینید و خشونت خورشید را احساس کنید.
پس از گذشت پنج دقیقه آهسته به جاى خود برگردید. در کمتر از نیم دقیقه به وزن عادى خود برمى گردیم. دقیقه بعد با وارد شدن سفینه فضایى به جو در جاى خود قرار مى گیرید. آنگاه مى توانید پشتى صندلى خود را بالا آورید و از نیم ساعت دیگر پرواز، با رو آوردن سفینه به فرودگاه و زمین نشستن، لذت ببرید. همه مدت پرواز دو ساعت است.
اگر چند پیشگام بى باک موفق شوند احتمال دارد من و شما (به ویژه فرزندان و نوه هامان) در کمتر از ده سال دیگر از این تجربه لذت ببریم و گردشگران حتى بتوانند یک هفته در مدارى دور زمین بگردند.تجربه، اثرات عمیقى خواهد داشت. سال ها چند فضانورد که براى مدتى در فضا بوده اند احساسات فوق العاده روحى یا دینى خود را شرح داده اند. من با بعضى از آنان گفت وگو کرده و کتاب هاشان را خوانده ام، هیچ یک از دیدن دنیایى که در آن زندگى مى کنیم به صورت گوى کوچک آرامى در عظمت اطراف خود، بى تاثیر نمانده اند. گردشگران آینده فضا چه چیزهایى باید بدانند؟در آغاز هزینه سفر بسیار گران (به مطلب «خرید بلیت» مراجعه کنید) و تنها در دسترس ثروتمندان است ولى بیشتر سازندگان سفینه هاى فضایى جدید پیش بینى مى کنند با پیشرفت فناورى و طراحى، هزینه ها کاهش مى یابد. مهندس فضایى آمریکایى طراح کشتى فضایى یک که سال پیش به عنوان نخستین سفینه فضایى تولید بخش خصوصى به فضا پرواز کرد و با موفقیت بازگشت (همچنین نخستین وسیله هوایى بخش خصوصى بود که به ۱۰۰ کیلومترى بالاى زمین رسید) مى گوید: «مى خواهیم شاهد آن باشیم که ده ها هزار نفر بتوانند در ۱۵ سال آینده با اطمینان به فضا پرواز کنند.»
• اصول ایمنى

از نخستین پرواز فضایى سرنشین دار ناسا (آلان شپارد در ۱۳۴۰) حدود ۳۲۰ مرد و زن با برنامه هاى این سازمان به فضا و ماه سفر کرده اند و با تاسف ۱۷ نفرشان در جریان این برنامه ها درگذشته اند که از این میان پنج غیرنظامى از جمله یک معلم در فاجعه سال ۱۳۴۵ چلنجر جان خود را از دست دادند. برنامه امسال، نخستین پرتاب سرنشین دار آمریکا پس از حدود دو سال است.مهندس طراح مزبور که سفینه جدیدش وى اس اس انترپرایز نام دارد مى گوید ایمنى مسافر، هدف اصلى است. خطرناک ترین بخش هاى پرواز فضایى، پرتاب به بیرون جو، بازگشت به جو و به زمین نشستن است. او مى گوید: «در بلند شدن موشک از زمین امکان دارد خیلى چیزها نادرست درآید.» از این رو کشتى فضایى یک از هواپیماى در حال پرواز پرتاب مى شود که چندین کیلومتر بالاى زمین است. بازگشت، به صورتى که او «ورود بى دغدغه» مى خواند ایمنى بیشتر دارد زیرا هواپیما براى فرود به شکل وسیله شبیه V تا شده سپس براى نشستن باز مى شود. طراحان دیگر، رویکردهاى مختلف دارند. نپتون (Neptune) یکى از آنها است که از اقیانوس پرتاب خواهد شد، در حالى که وضع عمودى دارد و سه چهارمش زیر آب است. موتورها زیر آب روشن مى شوند و موشک با ستونى از آتش از دریا بالا خواهد رفت. مسافران در محفظه چتردار بازمى گردند، روى آب فرود مى آیند و سوار کشتى مى شوند. طرح دیگر «پیکان کانادا» (Canadian Arrow) نام دارد و با استفاده از تکمیل موشک V2 از زمین پرتاب خواهد شد، که آلمان در جنگ جهانى دوم ساخت و یکى از مطمئن ترین موشک هایى است که تاکنون ساخته شده و فناورى آزمایش شده اى دارد.
مخروط جلوى آن و اتاق سرنشینان امکانات خروجى خواهند داشت تا در صورت پیشامد مسئله ناخواسته به کار رود. مسافران با چتر روى آب فرود مى آیند که دشوار ولى ایمن است و در مرداد ۱۳۸۳ با موفقیت آزمایش شد. سومى که بالارو (Ascender) نام دارد در واقع هواپیمایى است که براى بردن گردشگران به فضا در نظر گرفته شده است و مانند هواپیماى معمولى بلند خواهد شد، موتور موشکش روشن شده و به فضا مى رود و سپس مانند هواپیماى معمولى به زمین مى نشیند. سازندگانش مى گویند براى این طراحى شده که از گرفتارى هاى وسایل رفت و برگشت (شاتل) ناسا جلوگیرى شود.
• نخست، پروازهاى زیرمدارى
بیشتر طرح هاى گردشگرى فضایى، نخست پروازهاى «زیرمدارى» با پرتاب موشک را پیشنهاد مى کنند که سفرهایى نسبتاً کوتاه است. مسافر ۱۰۰ تا ۱۱۰ کیلومتر بالا خواهد رفت [هواپیماهاى دورپرواز حدود ۱۰ کیلومتر بالا مى روند]، مدت کوتاهى در بى وزنى به سر خواهد برد، سپس به زمین باز خواهد گشت (مانند شرحى که در آغاز براى کشتى فضایى یک ذکر کردیم.) چنانکه در آسانسور سریع ساختمان هاى بلند که به طبقه بالایى مى روند پیش مى آید، احساسى که هنگام شروع کند شدن آسانسور به دست مى دهد کمى مانند بى وزنى است ولى البته شباهت آن به پدیده واقعى زیاد نیست.
پیکان کانادا: در هر پرواز سه مسافر به فضا برده و برمى گرداند. بالا رو (که سازندگانش انگلیسى هستند) رویکرد و زمان بندى متفاوت دارد. مسافرانش دو دقیقه بى وزنى را در سفرى که ۳۰ دقیقه طول مى کشد تجربه مى کنند. آنان امیدوارند بتوانند تا سال ۱۳۹۰ مسافران را به سفرهاى زیرمدارى ببرند. بالا رو که پس از بازگشت براى استفاده دوباره آماده است خواهد توانست روزانه چند پرواز به فضا انجام دهد.
• آمادگى براى سختى هاى فضا
مسئولان شرکتى که کشتى فضایى یک را ساخته است برنامه شش روزه آموزش مسافران را به شکل بسیار فشرده آمادگى دو ماهه فضانوردان ناسا شرح مى دهند. مسافران آمادگى کامل پزشکى خواهند داشت، با سفینه شبیه ساز (سیمولاتور) پرواز مى کنند، با کارشناسان فضا درباره چگونگى بیشترین بهره گیرى از تجربه خود گفت وگو مى کنند، پرتاب کردن ها را مى بینند و آموزش تحمل جاذبه را فرا مى گیرند.
«نیروى جاذبه» افزایش وزنى است که بر اثر شدت شتاب در حرکت به فضا دست مى دهد. هرچه سرعت بالا رفتن بیشتر باشد نیرویى که به وجود مى آید شدیدتر است. وقتى به فضا مى رسید موتور خاموش مى شود و بى وزن مى شوید. جان گلن که در سال ۱۳۴۱ سوار موشک اطلس (Atlas) بود و نیروى جاذبه ۷ رسید- یعنى هفت برابر وزنش- آغاز بى وزنى را چنین شرح داد: «به نیروى جاذبه صفر رسیدم و احساس خوبى دارم.»
• استراحت کامل در مدار
نپتون براى سفر یک هفته اى، مستقیماً به مدار پرواز خواهد کرد. مدیرعامل شرکت سازنده مى گوید: «طرحى براى پرواز هاى زیرمدارى ندارم، در مورد پرواز فضایى واقعى، ۱۵ دقیقه بى معنى است، علاقه داریم زیربناى کاوش فضا را پى بریزیم. تنها پرواز هاى مدارى و بین سیاره اى برنامه ما را پیش مى برند.» باز آلدرین فضا نورد پیشین که با نیل آرمسترانگ براى نخستین بار روى ماه راه رفتند با مدیرعامل شرکت مزبور هم عقیده است و مى گوید: «من کاملاً پرواز هاى بى خطر زیرمدارى را ستایش و تشویق مى کنم. علاقه فراوان براى رفتن به فضا در کار است ولى آیا بالا رفتن کوتاه مدت به ۱۰۰ کیلومترى زمین واقعاً سفر به فضا است. براى گردشگرى فضایى واقعى باید براى چند بار مدار را دور زد.» تا دست یافتن به این هدف هنوز در آغاز کاریم. همین مدیرعامل مى گوید: «در نپتون که از اقیانوس پرتاب مى شود گردشگران در محفظه اى که در طبقه هاى بالاى موشک قرار دارد به مدار سفر مى کنند و در همین محفظه به زمین برمى گردند.» همین که به مدار رسیدند به درون بخش جادار پرتاب کننده اتاقک مى روند که از مواد پرتابى آن (مثل اکسیژن مایع بى بو و گاز طبیعى)، تخلیه شده و با لوازم سرگرمى گردشگران بازسازى شده است. گردش مدارى، یک هفته طول مى کشد و سپس گردشگران به محفظه برمى گردند تا در آب فرود آیند. او مى گوید: «پرواز مدارى، مرخصى تفننى نخواهد بود بلکه ماجراى کاملاً دشوارى است و براى کسانى که از عهده سختگیرى هاى جسمى و روانى فضایى برنمى آیند، مناسب نیست.»
وى در ادامه مى گوید خدمات مسافرى غیرنظامى تنها شروع کار است: «در نظر داریم که ایستگاه فضایى براى مسافرت بسازیم.» هدف درازمدت وى شبکه ترابرى بین زمین و ماه است. او گفته است: «به یاد بیاورید که ماه تنها سه روز از ما دور است. چگونه نخواهیم که به آنجا برویم؟» سازنده بالارو همچنین در نظر دارد فضاپیمایى براى مدار کامل بسازد که نامش تاکسى فضایى خواهد بود و سرانجام، طرح اتوبوس فضایى با گنجایش ۵۰ نفر را خواهد ساخت.
• رویا زنده است
راه پیش رو خطر دارد و ممکن است ناموفق باشد ولى مدیرعامل شرکت کشتى فضایى یک مى گوید: «اگر فکر ترک زمین را از سر بیرون کنیم طبعاً تمدن خود را به پیش نخواهیم برد.» با گردشگرى فضا، همه مى توانیم امکان پیش رفتن داشته باشیم و در طول زندگى از این سوارى لذت ببریم.

 

 

منبع : پدیدا بزرگترین مرجع علمی ایرانیان

ارسال نظر