X بستن تبلیغات
X بستن تبلیغات
header
متن مورد نظر

هندوانه

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

مقدمه

هندوانه بومی مناطق گرم آفریقاست و در قرن شانزدهم به اروپا آورده شده و سپس از اروپا به آمریکا منتقل کشت آن شروع گردیده. از بعضی نوشته ها چنین مشهود است که مصریان قدیم و از اسپانیائیها هندوانه را می کاشتند و از میوه آن استفاده می نمودند.هندوانه گیاهی است یکساله و علفی ، سیستم ریشه ای هندوانه قوی و کامل است واز ریشه های فرعی و تارهای کشنده تشکیل میشود. قطر ریشه اصلی در نزدیکی یقه به ۱ تا ۵/۱ سانتر متر ( در هندوانه های خودرو ۵ تا ۷ سانتی متر) و به فاصله ۲۵ تا ۳۰ سانتی متر دورتر از یقه بشدت از قطرش کاسته شده و به شکل رشته نازک نخ مانندی عمودی در زمین فرو می رود( به عمق یک تا یک ونیم متر و حتی بیشتر) ریشه های فرعی بلافاصله از قسمت بالای ریشه اصلی به طور مایل منشعب شده و در عمق ۲۰ تا ۳۰ سانتی متری خاک پراکنده میشوند. ریشه های فرعی درجه یک معمولاً طویل تر از ریشه اصلی بوده و طول آنها ممکن است به ۴ تا ۵ متر برسد. ریشه های فرعی درجه یک به نوبه خود به ریشه های فرعی درجه ۲ و ۳ منشعب می شوند. سیستم ریشه ای یک بوته هندوانه ممکن است ۷ تا ۱۰ متر مکعب حجم خاک را فرا گیرد. ساقه هندوانه خزنده ، نازک و طویل با مقطع پنج ضلعی مدور و کرکدار نازک است. طول ساقه ممکن است ۴ تا ۵ متر برسد. از ساقه اصلی ساقه های فرعی منشعب می شوند برگهای هندوانه قبلی شکل با بریدگیهای عمیق و به رنگ سبز خاکستری و با دمبرگ طویل و بدون گوشوارک است. هندوانه گیاهی یک پایه بوده و گلهای نر و ماده آن به طور جداگانه روی یک بوته قرار دارند گلها در محور برگها به صورت انفرادی قرار می گیرند تعداد گلهای نر همیشه بیشتر از گلهای ماده است جام گل کامل و زنگوله ای شکل بوده و از ۵ گلبرگ زرد لیمویی یا سبز متمایل به زرد که در قاعده متصل به کاسه گل میشوند تشکیل شده است تخمدانها پوشیده از کرک و دارای ۳ تا ۴ و گاهی ۵ حجره هستند مادگی گل کوتاه و پرچم های گل ماده ناقص اند.

مقدمه

هندوانه بومی مناطق گرم آفریقاست و در قرن شانزدهم به اروپا آورده شده و سپس از اروپا به آمریکا منتقل کشت آن شروع گردیده. از بعضی نوشته ها چنین مشهود است که مصریان قدیم و از اسپانیائیها هندوانه را می کاشتند و از میوه آن استفاده می نمودند.هندوانه گیاهی است یکساله و علفی ، سیستم ریشه ای هندوانه قوی و کامل است واز ریشه های فرعی و تارهای کشنده تشکیل میشود. قطر ریشه اصلی در نزدیکی یقه به ۱ تا ۵/۱ سانتر متر ( در هندوانه های خودرو ۵ تا ۷ سانتی متر) و به فاصله ۲۵ تا ۳۰ سانتی متر دورتر از یقه بشدت از قطرش کاسته شده و به شکل رشته نازک نخ مانندی عمودی در زمین فرو می رود( به عمق یک تا یک ونیم متر و حتی بیشتر) ریشه های فرعی بلافاصله از قسمت بالای ریشه اصلی به طور مایل منشعب شده و در عمق ۲۰ تا ۳۰ سانتی متری خاک پراکنده میشوند. ریشه های فرعی درجه یک معمولاً طویل تر از ریشه اصلی بوده و طول آنها ممکن است به ۴ تا ۵ متر برسد. ریشه های فرعی درجه یک به نوبه خود به ریشه های فرعی درجه ۲ و ۳ منشعب می شوند. سیستم ریشه ای یک بوته هندوانه ممکن است ۷ تا ۱۰ متر مکعب حجم خاک را فرا گیرد. ساقه هندوانه خزنده ، نازک و طویل با مقطع پنج ضلعی مدور و کرکدار نازک است. طول ساقه ممکن است ۴ تا ۵ متر برسد. از ساقه اصلی ساقه های فرعی منشعب می شوند برگهای هندوانه قبلی شکل با بریدگیهای عمیق و به رنگ سبز خاکستری و با دمبرگ طویل و بدون گوشوارک است. هندوانه گیاهی یک پایه بوده و گلهای نر و ماده آن به طور جداگانه روی یک بوته قرار دارند گلها در محور برگها به صورت انفرادی قرار می گیرند تعداد گلهای نر همیشه بیشتر از گلهای ماده است جام گل کامل و زنگوله ای شکل بوده و از ۵ گلبرگ زرد لیمویی یا سبز متمایل به زرد که در قاعده متصل به کاسه گل میشوند تشکیل شده است تخمدانها پوشیده از کرک و دارای ۳ تا ۴ و گاهی ۵ حجره هستند مادگی گل کوتاه و پرچم های گل ماده ناقص اند. معمولاً گرده ها نیز در گل ماده ناقص اند ولی گاهی اوقات ممکن است دارای استعداد با روری نیز باشند در بعضی از ارقام هندوانه گلهای ماده بدون پرچم نیز دیده می شود. گل نر علاوه بر جام گل دارای ۵ پرچم است که چهار تای آن دوبدو به هم چسبیده و یکی آزاد است. پرچم ها به کیسه های زرد رنگ گرده منتهی می شوند از زمانهای قدیم انواع مختلف هندوانه را به دو دسته تقسیم می کرده اند. یکی هندوانه های پوست نازک و دیگری ارقامی که دارای پوست کلفت می باشند. انواع پوست نازک بیشتر برای مصارف محلی و مراکز فروش نزدیک به محل تولید می باشد انواعی که دارای پوست کلفت می باشند قابل حمل ونقل به نقاط دور و نزدیک و نگهداری آن در انبار آسانتر است تقسیم بندی دیگر ارقام براساس زودرس ، میان رس و دیررس می باشد. ارقام ایرانی هندوانه عبارتند از : هندوانه قرق هندوانه خانمی هندوانه شریف آباد (پوست خیلی نازک اندازه و متوسط، شکل گرد و گوشت قرمز ، طعم شیرین و مطبوع) هندوانه محبوبی هندوانه پوست سفید همدان (پوست کلفت و سفید رنگ)، ارقام خارجی هندوانه که کشت بعضی در ایران نتایج خوبی داده است که بیشتر انواع مختلف آمریکایی است که پس از جنگ جهانی دوم به ایران وارد شده است. چهار لستون گری Charleston Gray (در ایران معروف به و هندوانه مهندسی) بلاک دایموند Black Diamond (Cannon ball) دیکیس کوئین Dixie Queen فرفاکس Fairfax چیلیان بلاک Chilian Black

نیاز اکولوژیکی

هندوانه یک گیاه فصل گرم است نسبت به گرما بیشتر از سایر گیاهان تیره کدوئیان مقاوم است هندوانه مخصوص مناطقی که دارای تابستان طولانی و گرم است، می باشد. از این رو تابستانهای خشک و یا نسبتاً مرطوب برای آن مناسب می باشد. شیوع بیماریهای که به برگ آن حمله می کنند در نواحی مرطوب بیشتر از نواحی خشک است در مناطقی که طول دوره گرما کمتر از ۱۲۰ روز است باید از ارقامی استفاده کرد که میان رس و یا زود رس باشند در غیر اینصورت میوه نارس باقی می ماند و شیرین نمی شود. خاک محل کشت باید از نظر مواد آلی غنی باشد خاکهای کمی اسیدی تا pH خنثی مناسب کشت هندوانه می باشد pH بین ۶ تا ۷ برای کشت هندوانه بسیار مناسب است بذردر هندوانه در دمای بین ۲۵ تا ۳۰ درجه سانتی گراد جوانه زده و سبز می شود.  

آماده سازی خاک

هندوانه خاکهای شنی و سبک را که از نظر مواد آلی قوی بوده و از زهکشی خوبی برخوردار باشند می پسندد در خاکهای رسی هم محصول خوبی می دهد به شرط آنکه آب تحت الارض در سطح پائین نگه داشته شود. خاکهای شنی رسی و لومی شنی ، مهمترین خاک برای رشد هندوانه است. در خاکهای حاصلخیز و زهکشی شده شنی لومی، نتیجه بسیار مطلوب می دهد خاکهای کمی اسیدی تا pH خنثی مناسب کشت هندوانه می باشد. pH بین ۶ تا ۷ برای کشت هندوانه بسیار مناسب است. برای کاشت هندوانه زمین را در پائیز سال قبل شخم زده و آنرا به حال خود می گذارند . کلوخ های حاصله از شخم در فصل زمستان توسط سرما و یخبندان پوک و نرم شده و در بهار قبل از کاشت، زمین را یک الی دو بار دیسک می زنند تا خاک کاملاً نرم شود و سپس اقدام به کشت می کنند با کود سبز یا کود حیوانی می توان خاکهای نامناسب را اصلاح نمود. میزان مصرف کود حیوانی بین ۵ تا ۱۰ تن در هکتار است. احتیاجات هندوانه، نسبت به پتاس و ازت زیاد است ولی نیاز فسفر در این گیاه نسبتاً کم است با توجه به غنی بودن اکثر خاکهای ایران نسبت به پتاس برای ارقام پر محصول مانند چهار لستون کری مقادیر ۱۴۰ تا ۹۰ کیلوگرم ازت و ۱۲۰ – 80 کیلوگرم فسفر در هکتار توصیه میشود.   

کاشت

معمولاً بذر پاشی هندوانه در زمین اصلی انجام می گیرد بدین منظور یک یا دو روز قبل از آن بذر را در پارچه مرطوب تحت دمای حدود ۲۵ درجه سانتی گراد نگه می دارند و بدین ترتیب عمل جوانه زنی و سبز شدن تسریع می شود. زراعت هندانه در منطقه گیلان معمولاً به صورت کپه ای انجام می گیرد بدین صورت که در محل های تعیین شده گودالهایی به عمق ۳۰ تا ۳۵ سانتی متر و به عرض ۸۰ تا ۱۰۰ سانتی متر حفر کرده و کلوخ های حاصله را توسط وسایل باغبانی مثل فوکای دسته بلند و یا دسته کوتاه خرد می کنند بهتر است مقداری کود دامی پوسیده را با خاک مخلوط کرده تا علاوه بر تقویت مواد غذایی خاک گرمای زمین را نیز تا حدودی حفظ کند. به منظور کاشت تعداد ۴ الی ۵ بذر جوانه زده را روی بستر تهیه شده به نحوی قرار می دهند که ریشه چه ها به طرف پائین قرار گیرد. آن وقت روی بذر را با یک لایه نازک خاک نرم می پوشانند و بلافاصله با آب پاش آبیاری می کنند در این روش فاصله ردیفها را ۵/۱ × 5/1 متر در نظر می گیرند کاشت مکانیزه هندوانه نیز در بعضی کشورها رایج است نوع کشت ردیفی است و پس از نمو کافی، بوته های اضافی را به فواصل معین تنک می کنند. روش دیگر کاشت هندوانه که بیشتر در کشورهای خارجی رایج است استفاده از گلدانهای توربی است. داخل این گلدانها را حدود سه چهارم با مخلوطی از خاک و برگ و کود دامی پوسیده و خاک باغچه پر کرده و روی آنرا تعداد ۱ الی ۲ بذر که قبلاً خیس کرده اند قرار می هند آن وقت روی بذر را با مقدار خاک نرم و سبک می پوشانند و بلافاصله آبیاری می کنند پس از آنکه گیاه دو برگه شد آنها را همراه با گلدان در زمینی که قبلاً آماده شده است با دست و یا با ماشین نشاء کار در داخل خاک قرار می دهند. در موقع انتقال نشاء همواره باید نشاء را با مقداری خاک به زمین اصلی انتقال داد (حساس بودن نشاء به جابجایی) و با این که از گلدان های توربی استفاده نمود   

داشت

بوته هندوانه برای رشد اولیه خود احتیاج به گرما و رطوبت کافی دارد. بنابراین زمانیکه زمین هنوز گرم نشده است می بایست از بذر پاشی خودداری نمود. در روش کاشت کپه ای پس از آنکه نهالها به اندازه کافی رشد کردند یک یا دو بوته قوی را نگه داشته و بقیه را تنک می کنند. در تنک کردن و یا حذف بوته های اضافی باید دقت نمود. دفع علفهای هرز و سله شکنی خاک را می توان به علت عریض بودن فواصل کاشت توسط دیسک و یا کولتیواتور انجام داد. مناطقی که دارای تابستانهای گرم و خشک هستند. باید به امر آبیاری توجه کافی مبذول داشت زیرا بسیار مشاهده شده که هندوانه‌ها در اثر کم آبی رشد کافی نکرده و اندازه آن کوچک باقی مانده و یا به علائم سوختگی دچار شده اند کمبود کلسیم نیز می تواند در ته میوه سوختگی ایجادکند این ضایعه که به سوختگی گلگاه معروف است در اکثر هندوانه های رقم چارلستون گری مشاهده می شود هرس هندوانه به سادگی انجام میگیرد برای این کار ساقه اصلی را بعد از برگ سوم و ساقه های فرعی را جداگانه بعد از برگ پنجم قطع می کنند. از آفات هندوانه آگروتیس ، لارو Myoparadalis شته سبز می باشد از بیمارهای قارچی آنتراکنوز ، بیماری سفیدک دروغین می باشد.   

برداشت

برداشت میوه زمانی صورت میگیرد که رسیده بودن میوه مشخص باشد. برداشت میوه هنگامی است که گوشت میوه رسیده. و میزان قند آن حداکثر باشد. تشخیص میوه رسیده از نارس احتیاج به تجربه دارد. بهترین روش برای اینکه مشخص شود میوه رسیده است یا نه ، نوع صدای ضربه ای است که با انگشت شست به میوه وارد می آید. اگر میوه نارس باشند این صدا زنگ دار فلزی more metalic ring or sharp metalic sound می باشد. ولی در میوه های رسیده صدا خفه (Muffled or Dull) و گرفته است خشک شدن پیچک نزدیک میوه می تواند راهنمایی خوبی برای رسیدن میوه باشد البته شاید این موضوع در بعضی موارد صحیح نباشد شاید تغییر رنگ پوست میوه بتواند ما را در تشخیص میوه رسیده از نارس کمک کند. چنانچه رنگ پوست میوه روشن باشد دلیل بررسیدن میوه است برجسته شدن خطوط روی پوست میوه نیز می تواند راهنمایی خوبی برای این مسئله باشد.

هندوانه

هندوانه از دیرباز توسط انسان آشت میشود و چون پرآب و شیرین بوده موارداستفاده فراوانی داشته است اولین آثار یافت شده از مصرف هندوانه بر روی سنگهای در مصر در زمان فراعنه حجاری شده است. اما آاملاً معلوم نیست آه مصریان قدیم هندوانه و نحوه مصارف مختلف آن را میشناختند یا خیر. هندوانه به طور وحشی دردر آفریقای جنوبی یافت میشود. البته (karod Desert ) آفریقا تا حد جنوبی بیابان آارومرآز اصلی (Pangalo ) در آسیا نیز انواع وحشی هندوانه وجود دارد و به روایت پانگالومعتقد هستند آه (whitaker & Daivis ) هندوانه هندوستان است اما ویتیآر و دیویس آنچه پانگالو براساس مطالعه نمونههای مختلف تازه و خشک شده هندوانههای آسیایی آشف آرده منبع اولیه هندوانه نبوده بلکه مرآز ثانویه انتشار جنس هندوانه میباشد.

این گیاه از طریق هند وارد ایران شده و نام هندوانه از ترآیب ( هند+ دانه) به معنای میوهای آه از هند آمده یا دانه آن از هند آمده میباشد. اگر چه هندوانه در قرنهای اولیه میلادی به اروپا برده شد ولی آشت آن تا قرن شانزدهم رواج چندانی نداشت امادر قرن شانزدهم در مناطقی آه شرایط آب و هوایی مناسب داشتند شروع به آشت شد. سیاحان و آاشفان اولیه آمریکا مشاهده نموده اند سرخپوستان هندوانه را در دره می سی سی پی آشف میآردند.

این گیاه در سراسر مناطق گرمسیری ، نیمه گرمسیری و مناطق خشک دنیا بصورت گسترده ای آاشت میشود.

در برخی از مناطق آفریقا آولتیوارهای محلی با میوههای تلخ آاشته میشوند آه ازآنها برای بذرگیری و تف دادن دانهها و تهیه آجیل استفاده میگرددو به آنها اگوسی میگویند.

وضعیت موجود هندوانه در جهان:

سطح زیر کشت تولید کل و متوسط عملکرد در هکتار هندوانه در جهان در سال ٢٠٠۵میلادی به ترتیب برابر ٣۴١۵٠۵٧ هکتار ٩۶۴۵۵١٨٢ تن و ٢٨٢۴٣ کیلو گرم در هکتار وبالاترین سطح تولید و عملکرد را کشورچین به ترتیب با ٢٠٠٠٠٠٠ هکتار ۶٩٠٠٠٠٠٠۵١۴٧٠۵ کیلو گرم در هکتار دارا می باشد. / تن و ٨٨

وضعیت موجود هندوانه در ایران :

٨٢- سطح زیر کشت تولید کل و متوسط عملکرد در هکتار هندوانه درایران در سال ٨٣میلادی به ترتیب برابر ١٠٠٠٠٠ کتار ٢١۵٠٠٠٠ تن و ۴۵٠٢۴٨ کیلو گرم در هکتار وبالاترین سطح را استان خراسان با هکتار ١٧٨٧۴ بالا ترین تولیدرا استان خوزستان با۵٣۶٢٩٢ تن و بالا ترین عملکرد در واحد سطح را استان تهران با ۴١٧٢۶ کیلو گرم درهکتار دارا می باشند .

ارقام رایج در ایران عبارتند از چارلستون گری ١٣٣ . آریمسون سوئیت استاندارد وهیبرید شوگری بی بی یا پانونیا معروف است. هندوانه در ایران در اآثر نقاط آشوربصورت دیم و آبی آشت شده و ارقام دیم آن در گرگان، جیرفت، خراسان، خوزستان،بندرعباس، گیلان، مازندران، آذربایجان آشت میشود.

ارقام مخصوص تولید تخمه آجیلی نیز در نیشابور و سبزوار آشت میشود.

گیاهشناسی:

از نظر گیاهشناسی هندوانه گیاهی یکساله و علفی است با گونه های مختلف ازبه پنج گونه زیر تقسیم میشود. citrullus است جنس citrullus

جنس citrullus lanatus thurb :

منشا اولیه آن آفریقا بوده و بصورت خودرو نیز یافت میشود.

citrullus colocynthis cong :

بصورت یکساله و چندساله یافت میشود دارای برگهای عمیق و میوههای آوچک بوده آه ممکن است سمی نیز باشد. این گونه بصورت خودرو در آفریقا ( نامیبیا ) یافت می-شود و از بذر آن نوعی روغن استحصال میشود.

citrullus ecirrhosus cong :

گیاهی چندساله با ساقه پوشیده از آرک و تک پایه است .

citrullus noudianus ( sond) ltook :

گیاهی است دائمی دو پایه، طول ساقه آن ٣ تا ۵ متر، بدون آرک با برگهایی با بریدگی عمیق

citrullus mulosospermus (fursa) :

این گونه به هر دو صورت وحشی و اهلی وجوددارد. در نیجریه و غنا برای تهیه بذر آن پرورش داده میشود.

شرایط آب و هوایی :

هندوانه را میتوان در انواع خاآها آشت نمود ولی بهترین خاک برای پرورش هندوانه زمینها شن و رسی است زمین های شنی آه در بهار زودتر از سایر زمین ها گرم میشوند و یا زمین های لومی آه دارای مواد آلی آافی هستند. برای آاشت انواع هندوانه مناسب ترند. در هر صورت خاک باید از نظر مواد آلی غنی باشد . در غیر اینصورت باید آن را با آود حیوانی تقویت آرد و یا اینکه هندوانه را بعد از گیاهانی آه زمین را حاصلخیز۵ را به راحتی تحمل PH مقاوم است و تا PH می آنند آشت نمود. هندوانه در مقابل می آند. البته با افزایش حالت اسیدی خاک میزان بیماریها و سرایت آنها افزایش می یابد. هندوانه به سرما نیز حساس است و مانند سایر گیاهان این خانواده احتیاج به دوره رشد طولانی گرم دارد. بذر هندوانه در دمای بین ٢۵ تا ٣٠ درجه سانتیگراد جوانه میزند.

از لحاظ تغذیه ای ، هر ١٠٠ گرم قسمت قابل مصرف میوه هندوانه حاوی ٩٣ % آب است که خود در تامین آب بدن در فصل گرما بسیار موثر است. و علاوه بر مقادیر جزئی انرژی ٢۶ کالری ) ، پروتئین ( ۵/ گرم) ، چربی ( ٢/گرم) و کربوهیدرات حاوی مقادیر قابل توجهی )(mg./. ۵٩٠ واحد )،(تیامین ٣ )A و ویتامینهایmg و پتاسیم( ١٠٠ )mg املاح آهن ( ۵ ) می باشد.هندوانه زمانی آماده (mg٧ (C وMg ./ نیاسین ٢ )mg ./. (ریبوفلاوین ٣)برداشت و مصرف است که میزان قند آن به حد اکثر رسیده لباشد و از لحاظ فیزیولوژیکی در مرحله رسیدگی کامل باشد.

برای تشخیص رسیده بودن هندوانه میتوان از علائم زیر استفاده نمود.

١- در کنار دم میوه روی بوته پیچکی وجود دارد که در زمان رسیدگی کامل رنگ آن از سبز به قهوه ای تغییر پیدا می کند .

٢- قسمتی از میوه که روی خاک قرار دارد سفید می ماند. این قسمت درهندوانه های رسیده مایل به زرد رنگ می شود.

٣- با ضربه زدن با انگشت بر روی میوه هندوانه های رسیده صدائی خفه ومات دارد در حالیکه هندوانه نارس زنگ دار است .

۴- با فشردن میوه بین دستها اگر رسیده باشد به راحتی صدای فشرده شدن گوشت شنیده می شود در حالیکه در هندوانه های نارس سفت بوده و به سختی فشرده می شود.

برای نگهداری میوه هندوانه:

١- باید از دماهای زیر صفر به شدت پرهیز کرد و می توان میوه را در دمای ۴٢ هفته نگهداری کرد – ٨٠ % حداقل ٣ – تا ١٠ درجه سانتیگراد و رطوبت نسبی ٨۵بنابراین باید آن را در جای خنک و نسبتا مرطوب نگه داشت، البته اگر میوه زیادرسیده باشد آن را نمی توان زیاد نگه داشت.

همچنین میوه های برش خورده و ترک خورده را باید حتما در محیط های بهداشتی و خنک نگه داشت و سریع مصرف کرد.

هندوانه چارلستون گری را برای مصرف تدریجی در خانه توصیه می نمایند که بجای برشهای طولی بصورت حلقه حلقه برش داد تا سطح تماس برش آن کمترو نگهداری مابقی آن در یخچال آسانتر باشد. سطح برش را بهتر است با تفلون های بهداشتی پوشاند تا تازه بماند.

از هندوانه علاوه بر تازه خوری ،برای تهیه آب میوه و فالوده و مربا نیز استفاده می شود.

از کجا آمده است و چه خواصى دارد؟

هندوانه از میوه هایى است که سابقا فقط در تابستان آن را مى دیدیم ولى ایجاد راهها و توسعه کشاورزى در سراسر کشور تقریبا امروز در تمام فصول ما مى توانیم هندوانه تازه داشته باشیم زیرا در زمستان که هواى تهران سرد مى شود و اغلب برف مى بارد هندوانه تازه را از بندرعباس و کمى بعد از جیرفت مى آورند و طورى هندوانه به عمل مى آید که تقریبا مى توانیم در سراسر سال هندوانه تازه ببینیم .

در سالهاى اخیر تخم هندوانه را از آمریکا و آرژانتین آورده و در ایران کاشته اند که در نتیجه هندوانه هاى بزرگ و پر آبى به عمل مى آید که رنگ آن هم قرمز است و اگر خوب برسد خیلى شیرین است و گاهى قد آن به یک متر مى رسد. سابقا در تهران نوعى هندوانه داشت که به نام خانمى معروف بود تخمهاى آن خیلى ریز ولى گوشت آن پر آب و شیرین بود و بعلاوه از شریف آباد قزوین هم هندوانه هاى خوبى به دست مى آمد که در حال حاضر رفته رفته کم شده و شاید جاى آن را زراعت دیگرى گرفته است .

هندوانه را از قرن ها پیش از ظهور مسیح در کشورهاى حوزه مدیترانه مى کاشته اند و در آفریقاى جنوبى به حالت وحشى مى روید. هندوانه را وقتى پاره کنید به رنگ زرد یا قرمز است . داراى تخمه هایى به رنگ هاى مختلف و گوشتى شیرین و پر آب است در صحراى کالاهارى واقع در آفریقاى جنوبى هندوانه به حالت خودرو و وحشى مى روید و به قبایل و طوایفى که در آن نواحى زندگى مى کنند. این میوه خودرو از نظر آب آشامیدنى کمک مى کند زیرا مردم آن قبایل آب هندوانه را به جاى آب مشروب مى نوشند.

هندوانه در مجارستان و روسیه جنوبى و آمریکا زیاد کاشته مى شود. کشت آن در کلیه سرزمین هاى استوایى و نیم گرم متداول و معمول است و در ایران اسمى که به این میوه داده اند از هند گرفته شده و شاید میوه اى باشد که از سرزمین هند به کشور ما آمده است و کشت آن در ایران معمول است .

در حال حاضر در فصل تابستان در تمام نقاط ایران هندوانه به عمل مى آید و یکى از میوه هاى سنتى این کشور است که تقریبا همه مردم از فقیر و غنى آن را مى خورند.

آقاى هانرى لوکلر در کتاب خود مى نویسد که هندوانه از میوه هاى بومى آفریقا و دره رود نیل و احتمالا عربستان است . این همان میوه است که در کتاب مقدس مسیحیان به نام آباتیشیم نامیده شده و اسم عربى آن بطیخ یا (باتکا) مى باشد.

اشعارى که ویرژیل سروده است ثابت مى کند که هندوانه را رومیان قدیم مى شناخته اند. زیرا معروف است که یکى از صاحبان مسافرخانه در رم قدیم براى این که مسافرى رهگذر را در مسافر خانه خود جلب و نگهدارى کند تمام میوه ها را به او نشان داد تا مجذوب آن شود وقتى هندوانه را به او نشان داد آن مسافر مجذوب این میوه شد و مدتى طولانى به خاطر آن در این مسافرخانه اقامت داشت .

اعراب درباره هندوانه مطالب زیادى گفته و نوشته اند.

عبدالرزاق جزایرى مى نویسد که پیامبر اکرم براى هندوانه اهمیت خاصى قائل بود و عقیده داشت که اگر هندوانه را قبل از غذا بخورند بدن را شستشو داده و مرض را از جسم دور مى کند.

جنگجویان صلیبى ، هندوانه را از فلسطین به اروپا آوردند و آن با به نام خربزه فلسطینى معروف کردند. فرهنگ دارویى قرن وسطى درباره هندوانه این طور مى نویسد:

((خربزه هاى فلسطین که به نام خربزه سارازن هم معروف است این خاصیت را دارد که براى دفع حرارت کسانى که زیاد در معده شان گرمى شده است و یا تب کرده اند مفید است و مصرف آن تجویز مى شود.)) سربازان ناپلئون وقتى به مصر رفتند با این که در اثر مصرف زیاد هندوانه مبتلا به دل درد و اسهال شدند با این حال ناپلئون به یکى از فرماندهان بزرگ فرانسه گفته بود که هندوانه هاى مصر موجب رفع عطش سربازان ما در این سرزمین گرم و آفتابدار شد و شاید یکى از علل بزرگ پیروزى ما در مصر باشد و ما به این میوه دره نیل خیلى مدیون هستیم . بوته هندوانه نازک و حقیر است . به روى زمین مى خزد و از آن گلهاى کوچکى پیدا مى شود که از آن گل هندوانه که در ابتدا در اندازه یک فندق است پدیدار گشته رفته رفته بزرگ مى شود و آدمى وقتى به آن نگریست تعجب مى کند که چگونه از بوته اى حقیر میوه اى به این بزرگى به وجود مى آید.

از پوست هندوانه هاى کلفت و ضخیم خانم هاى خانه دار مرباى خوشمزه اى درست مى کنند و تخمه هندوانه را هم بو داده و به عنوان آجیل مصرف مى کنند.

اغلب ، هندوانه تا بریده و باز نشود نمى توان گفت که رسیده و شیرین است به همین علت است که به دختر و پسر جوانى که تازه مى خواهند ازدواج کنند و هنوز حقایق زندگى را درک نکرده و خود را آن طور که هستند نشان نداده اند مى گویند (مثل هندوانه در بسته اى هستند).

هندوانه داراى آب ، قند، املاح معدنى و ویتامین مخصوصا ویتامین مى باشد.

ترکیبات شیمیایی:

هندوانه دارای اسید آمینه ای بنام سیترولین و موادی بنام کاروتن و لیکوپن و نوعی قند بنام مانیتول می باشد

 

 

در صد گرم هندوانه مواد زیر موجود است

آب                           92 گرم

پروتئین                     0/5 گرم

مواد چربی                0/2 گرم

نشاسته                  6 گرم

کلسیم                   0/7 میلی گرم

فسفر                     10 میلی گرم

آهن                       0/5 میلی گرم

سدیم                    1 گرم

پتاسیم                 100 میلی گرم

ویتامین آ              600 میلی گرم

ویتامین ب ۱         0/03 میلی گرم

ویتامین ب ۲        0/3 میلی گرم

ویتامین ب ۳        0/2 میلی گرم

ویتامین ث           8 میلی گرم

تخم هندوانه دارای حدود ۳۰ درصد روغن است که از نظر خواص شیمیایی مانند روغن بادام می باشد .

خواص داروئی:

هندوانه از نظر طب قدیم ایران سرد و تر است . گرما را برطرف می کند و بهترین میوه تابستان است .

۱)هندوانه مدر است و به پائین آوردن فشار خون کمک می کند

۲)هندوانه معده را تقویت می کند

۳)پوست سفید داخل هندوانه برای زخم گلو و دهان بسیار موثر است

۴)مغز تخمه هندوانه کرم های معده و روده را از بین می برد

۵)هندوانه برای ورم مثانه مفید است

۶)هندوانه بدن را تازه  شاداب می کند

۷)هندوانه برای اشخاص گرم مزاج بسیار خوب است

۸)آب هندوانه مخلوط با سکنجبین علاج کننده یرقان و دفع کننده سنگ کلیه است

۹)برای خنک کردن بدن در روزهای گرم تابستان هندوانه را با شکر بخورید

۱۰)برای برطرف کردن تب و اخلاط بدن هندوانه را با شیر خشت بخورید

۱۱)برای رفع خارش بدن هندوانه را با تمبر هندی بخورید

۱۲)هندوانه را باید همیشه بین دو غذا خورد یعنی تقریبا سه ساعت بعد از غذا و یکساعت قبل از غذا . زیرا اگر بلافاصله بعد از غذا خوزده شود در هضم غذا اختلال ایجاد می کند همچنین نباید آنرا با میوه های دیگر مخلوط کرد زیرا تولید نفخ شکم می کند

طرز استفاده:

به مبحث نسخه پیچی گیاهان دارویی برای بیماری مورد نظر مراجعه نمایید

مضرات :

هندوانه برای اشخاص سرد مزاج و آنهائیکه دارای معده سرد می باشند مناسب نیست . اینگونه اشخاص اگر می خواهند هندوانه بخورند باید آنرا با شکر ، ویا عسل و یا گل قند بخورند .

همچنین هندوانه در اشخاص سرد مزاج باعث درد مفاصل و ضعف جنسی می شود .

 

ارسال نظر