X بستن تبلیغات
X بستن تبلیغات
header
متن مورد نظر

واکسن‌های ضدسرطان و آسم

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

در سبقه درمان و پیشگیری از بیماری‌هایی از قبیل سرطان‌ها، آسم، آلرژی‌ها، دیابت، ایدز و غیره، علم بشر در قدم‌های اولیه می‌باشد. علل بسیاری در این امر دخالت دارند. عدم شناخت دقیق عوامل ایجادکننده این بیماری‌ها از یک طرف و عدم شناخت کافی از راز و رمزهای بسیار پیچیده و عظیم نظام‌های دفاعی درون بدن از طرف دیگر و عوامل تسهیل‌کننده دیگری از قبیل زندگی ماشینیسم و دوری از طبیعت، تحرک کم، تغییر الگوهای تغذیه‌ای، فشارهای روحی، درونی و بیرونی، زندگی در اجتماعات سرپوشیده، آلودگی محیط‌زیست، سروصدای فراوان، رشد بی‌رویه جمعیت و غیره همگی از عوامل مستعدکننده ابتلاء به بیماری‌های ویروسی و نیز تسهیل‌کننده کاهش قدرت و یا تغییر جهت‌های ناصحیح پاسخ‌های سیستم ایمنی بدن شده است.

واکسن‌های ضدسرطان و آسم

دکتر صالح محقق‌حضرتی، استادیار دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی تهران و رئیس مرکز آموزش و تحقیقات بهداشتی ارومیه، گزارشی از دستاوردهای مرکز مذکور در زمینه تولید واکسن‌های ضد آسم و سرطان و برخی مشکلات بر سر راه محققین در کشور ارائه نموده است که توجه خوانندگان را به مطالعه آن جلب می‌نماییم:

مقدمه:

در سبقه درمان و پیشگیری از بیماری‌هایی از قبیل سرطان‌ها، آسم، آلرژی‌ها، دیابت، ایدز و غیره، علم بشر در قدم‌های اولیه می‌باشد. علل بسیاری در این امر دخالت دارند. عدم شناخت دقیق عوامل ایجادکننده این بیماری‌ها از یک طرف و عدم شناخت کافی از راز و رمزهای بسیار پیچیده و عظیم نظام‌های دفاعی درون بدن از طرف دیگر و عوامل تسهیل‌کننده دیگری از قبیل زندگی ماشینیسم و دوری از طبیعت، تحرک کم، تغییر الگوهای تغذیه‌ای، فشارهای روحی، درونی و بیرونی، زندگی در اجتماعات سرپوشیده، آلودگی محیط‌زیست، سروصدای فراوان، رشد بی‌رویه جمعیت و غیره همگی از عوامل مستعدکننده ابتلاء به بیماری‌های ویروسی و نیز تسهیل‌کننده کاهش قدرت و یا تغییر جهت‌های ناصحیح پاسخ‌های سیستم ایمنی بدن شده است.
همچنین فشارهای روحی و روانی موجب تغییر جهت نامتعادل در روند ترشح ناخواسته هورمون‌های مغزی به سمت و سویی است که نتیجه آن کاهش کارایی سیستم‌های ایمنی درون بدن بوده و در نهایت ایجاد و گسترش بیماری‌های فوق‌الذکر را شاهد هستیم. نتیجه مطالعات علمی دو دهه اخیر در روند ایجاد این بیماری‌ها موجب شده است که دو نکته بسیار اساسی زیر، فکر و ذکر بسیاری از علما و دانشمندان را به خود مشغول نماید:
۱- عوامل ایجادکننده این بیماری‌ها
۲- چرایی عدم شناخت نظام‌های ایمنی بدن در مقابل این عوامل خارجی و عدم پاسخ ایمنی مناسب
مقاله حاضر سعی می‌کند، این دو مقوله را به زبانی نسبتاً ساده تا حدی باز نماید و در نهایت به این امر بپردازد که اگر هر دردی هست، درمانی نیز دارد. درمانی که هم می‌تواند پیشگیری‌کننده باشد و هم مرهم درد، به شرط آنکه به موقع عمل نماید. در نهایت به مضمون این حدیث از حضرت علی(ع) می‌رسیم که می‌فرماید \”درد هر درمانی در خود عامل ایجادکننده درد است\”. همانطور که در حدود یکصد سال اخیر، مبحث تهیه واکسن بر علیه بیماری‌های میکروبی، اندکی از ابعاد این جمله گهربار را روشن نموده است، اما این حدیث می‌رود که راه‌گشای درمان و پیشگیری بسیاری از دردها باشد. در بحث پایانی مقاله به واکسن‌های تهیه‌شده بر علیه بیماری آسم و سرطان که می‌تواند در درمان و پیشگیری از آن‌ها نقش بازی نماید، اشاره خواهد شد که امید است کمک تصمیم‌سازان عرصه صنعت را برای سرمایه‌گذاری در این تکنولوژی که سوددهی آن می‌تواند تا یکصد برابر سرمایه‌گذاری اولیه باشد، نوید بخشد.

لزوم توجه به سرمایه‌گذاری در تحقیق و تولید فرآورده‌های بیولوژیک

اینک هر دوز واکسن هپاتیت که از کوبا وارد کشور می‌شود، مبلغی بین ۵۰ هزار تا ۰۱۸۰هزار ریال هزینه برای دولت و ملت دربردارد. امروزه حتی واکسن‌ها و داروهایی وارد کشور می‌گردند که قیمت چهار تزریق آن، در حدود ۱۲۰ میلیون ریال می‌باشد. متاسفانه ما در امر تجارت نیز ره گم کرده‌ایم. زمانی که لازم است سرمایه‌گذاری در چنین اموری انجام شود، قلم‌ها می‌لرزد و قوانین چنان خشک می‌شوند که به قول معروف، محققین را دست و پا بسته به درون وان آب انداخته‌ایم و انتظار شناکردن هم داریم. چگونه می‌شود که این دوستداران مملکت در حال غرق شدن در وان حمام را به باد انتقاد می‌گیریم که چرا مملکت را رها کرده و به دیار غرب می‌روند.
مهاجرت بیش از ۲۰۰ هزار فارغ‌التحصیل دانشگاه در سال ۱۳۷۹، نشانگر وضعیت علم، دانش و تحقیق در کشور می‌باشد. با این کمبود میزان بودجه تحقیقاتی کشور (حدود ۲۸صدم درصد GNP، کمتر از یک‌دهم مقدار کشورهای اروپایی و غربی و حدود یک سوم کشورهای مشابه) و همچنین پیچیدگی و طولانی‌بودن فرایند جذب این بودجه از یک سو و قوانین حاکم بر دانشگاه‌های ما از سوی دیگر که بی‌شباهت به وان حمام برای محققین دست و پا بسته نمی‌باشد، نباید انتظار تحول و پیشرفت داشت.

سلول‌های سرطانی در بدن وجود دارند ولی توسط سیستم ایمنی از بین می‌روند.

بدن انسان از اندام‌های مختلف و این اندام‌ها نیز از سلول‌های مختلف تشکیل شده‌اند. اگرچه کار این سلول‌ها با یکدیگر متفاوت است، ولی با هماهنگی بسیار دقیقی عمل کرده و موجب فعالیت و بقاء زندگی می‌گردند. تعداد این سلول‌ها بیش از ۱۰ به توان ۱۰ عمده آن‌ها در حال فعالیت تقسیم و تکثیر هستند. متخصصین آمار معتقدند که احتمال اشتباه در عملکرد این همه سلول بسیار بالاست و ممکن است به بیش از چندین میلیون سلول غیرطبیعی در روز نیز برسد. از این تعداد چند میلیون سلول، احتمال سرطانی ‌شدن تعداد زیادی وجود دارد؛ اما به‌خاطر وجود سیستم‌های ایمنی در بدن، با این‌همه سلول سرطانی که روزانه در بدن‌مان ایجاد می‌شود مبتلا به سرطان نمی‌شویم. سیستم‌های ایمنی بدن، سلول‌های سرطانی را بطور فعال شناسایی کرده و نابود می‌نمایند. لذا سلول‌های غیرطبیعی امکان رشد نیافته و در نتیجه سرطان نیز ایجاد نمی‌گردد.

سرطان،‌ سیستم دفاعی بدن را تضعیف می‌کند

دلایل زیادی برای احتمال خطای کار سلول‌های بدن مطرح هستند. عوامل محیطی شامل عوامل فیزیکی، شیمیایی، میکروبی و ویروسی از جمله این عوامل هستند. ولی آنچه که امروزه ایمونولوژیست‌ها به عنوان یک حقیقت به آن دست یافته‌اند، این پدیده است که در بیماران سرطانی، سیستم ایمنی بدن روبه ضعف رفته و شدت این ضعف با پیشرفت بیماری سرطان بیشتر می‌شود. سیستم دفاعی بدن از چندین بخش تشکیل شده است. مهمترین بخش این دفاع در مقابل سلول‌های سرطانی، ایمنی سلولی می‌باشد که متأسفانه در بیماران سرطانی این سیستم بیشترین صدمه را دیده و از ضعف بیشتری برخوردار است. بنابراین، امکان شناسایی سلول‌های سرطانی توسط سیستم ایمنی از بین می‌رود. در نتیجه اگر حتی یک سلول سرطانی ایجاد شود، می‌تواند رشد کرده و تومور سرطانی را ایجاد نماید.

عصاره‌های میکروبی، گیاهی و جانوری در بهبود سرطان کمک می‌کنند

اما نکته دیگری که در بیماری سرطان مطرح بوده و دانشمندان از سال‌ها قبل به آن پی برده‌اند، این است که ابتلاء به بعضی از بیماری‌ها می‌تواند امکان ابتلاء به سرطان‌ها را کاهش دهد. به‌عنوان مثال، میزان بروز سرطان در بین بیمارانی که مبتلا به سل می‌شوند کمتر از سایرین است. همچنین مشاهده شده که احتمال بروز سرطان‌های خونی در بین افرادی که واکسن ضد سل یعنی BCG تزریق کرده‌اند، کمتر است. علت این امر به خاطر تحریک غیراختصاصی سیستم ایمنی سلولی بدن توسط میکروب سل می‌باشد. حال اگر ما عصاره میکروب سل را تهیه نموده و به بیماران سرطانی تزریق کنیم، می‌توان با تحریک غیرمستقیم سیستم ایمنی بدن، به بهبودی آنها کمک نموده و یا سرطان را کنترل کرد.
تحقیقات دانشمندان منجر به معرفی روزافزون عصاره‌های جدید میکروبی، گیاهی، جانوری و شیمیایی شده است که می‌توانند به صورت غیراختصاصی یکی از اجزاء سیستم ایمنی سلولی را تحریک نموده و یا نظام پرورش و عرضه آنتی‌ژن‌ها را تسهیل نموده، در نهایت موجب شناسایی سلول‌های سرطانی شده و برعلیه آنها عمل نمایند. البته چون نمی‌توان از این عصاره‌ها بطور مستقیم برای درمان بیماران استفاده نمود، بنابراین نکته مهم پیدا نمودن بخش‌هایی از این عصاره‌ها است که اولاً فاقد تأثیرات سوء بر بدن بوده و ثانیاً امکان تهیه شکل دارویی مناسب از آنها وجود داشته باشد. معمولاً سلول‌های سرطانی می‌توانند به درون بافت‌های طبیعی نفوذ کرده و یا با مهاجرت به نقاط دیگر بدن تومور جدیدی را ایجاد کنند که اصطلاحاً متاستاز گفته می‌شود. همواره بعد از عمل جراحی و برداشتن تومور، امکان باقی ماندن تعداد معدودی از سلول‌های سرطانی وجود دارد، لذا این بیماران غالباً تحت درمان با داروهای شیمیایی و یا رادیوتراپی قرار می‌گیرند. متأسفانه این روش‌ها نه تنها بر ضد سلول‌های سرطانی عمل می‌کنند، تاثیرات سویی نیز بر روی سلول‌های طبیعی بدن دارند. از سوی دیگر این روش‌ها، خود باعث تضعیف سیستم ایمنی بدن می‌گردند، که این موضوع به نوبه خود موجب رشد سریع‌تر سلول‌های سرطانی خواهد شد.

دستاوردهای مرکز آموزشی و بهداشتی ارومیه در تهیه واکسن‌های ضد سرطان و آسم

آنچه که در مرکز آموزشی و تحقیقات بهداشتی ارومیه وابسته به دانشگاه علوم پزشکی تهران تهیه و ابداع شده است، به‌کارگیری علمی دو روش ایمونوتراپی بیماری‌ها می‌باشد. همچنین، خوشحالیم که نتایج بیش از نه سال تحقیقات خود را در زمینه تهیه واکسن‌های ضدسرطان و آسم جهت اطلاع‌ صنعت‌گران، سرمایه‌گذاران و مردم علم‌دوست تقدیم کنیم.
واکسن‌های این مرکز، با توجه به نتایج بیش از ۱۰۰۰۰ تزریق در حیوانات مدل، بیماران داوطلب و بررسی‌های مقدماتی به دست آمده‌اند. برای بیماری آسم (که درمان قطعی ندارد)، حداقل می‌تواند در مراحل متوسط بیماری با میانگین حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد به بهبودی کامل آنها منجر گردد. در سایر بیماری‌ها از قبیل سرطان‌ها نیز وضعی مشابه را انتظار داریم.
در روش واکسن‌درمانی از دو روش تحریک غیراختصاصی سیستم ایمنی توسط واکسن‌های PC و G2 استفاده می‌گردد. برای روش تحریک اختصاصی سیستم ایمنی نیز بیش از پنجاه درصد پیشرفت داشته‌ایم. مسلماً این روش به مراتب تخصصی‌تر عمل نموده و دارای کارایی بسیار بالایی در مقابله با بیماری‌هایی از قبیل سرطان خواهد بود.
یادآوری می‌نماید، برای چنین تحقیقاتی در کشورهای اروپایی و آمریکایی رقمی حدود ۳۰۰ الی ۹۰۰ میلیون دلار هزینه می‌نمایند. اگر هر دلار را معادل ۸۰۰۰ ریال در نظر بگیریم؛ رقمی حدود ۲۴۰ تا ۷۴۰ میلیارد تومان خواهد بود که از تمام بودجه تحقیقاتی مملکت ما بیشتر است. نکته مهم اینکه انجام چنین سرمایه‌گذاری‌هایی سودهای میلیاردی را نصیب این کشورها می‌کند. ما که این تحقیقات را به اینجا رسانده‌ایم، به جز توکل بر خداوند قادر، کمک چندانی را ندیده‌ایم و آنچه که شاهد بوده‌ایم، عمدتاً ایجاد دست‌انداز در پیشبرد تحقیقاتمان از دوستان و برادران بوده است. اگر هم سرمایه‌گذاری‌هایی انجام شده، در نهایت، قوانین دست و پاگیر مانع استفاده از آن‌ها گردیده است. لذا تنها شاهد از دست رفتن زمان بوده‌‌ایم و نتیجه آنکه سرعت حرکت تحقیقاتمان لاکپشتی شده است. بنابراین امید است مطالعه این مقاله بتواند نگرش مسئولین را در حمایت‌های همه جانبه از تحقیقات تغییر داده و با کمک آنها لااقل بتوانیم یک محصول را به بازار داخل و خارج عرضه نمائیم، تا این باور در فکر نسل جوان ایجاد شود که اگر محققین ما دست در دست سرمایه‌گذاران (حتی آنهائی که فقط به سود و بازگشت سرمایه خود فکر می‌کنند) گذاشته و به تعهدات متقابل پایبند باشند، می‌توان شاهد به ثمر رسیدن تحقیقات بوده و امید داشت که محصولات جدید فراوان با ارزش افزوده بسیار زیاد، یکی پس از دیگری وارد بازار شوند. در این صورت است که ما هم بتوانیم در عرصه تولیدات بیولوژیک، حرفی برای گفتن داشته باشیم.
صنعت تولیدات مواد بیولوژیک، گیاهان دارویی و …، عمدتاً به فضای کمی نیاز داشته، معمولاً فاقد آلودگی زیست‌محیطی بوده و حتی در مقایسه با صنایع موجود سرمایه‌گذاری نسبتاً کمتری نیاز دارد. حال به ‌قول معروف تا ببینیم می‌توانیم پا را از حد شعار بیرون گذاشته و وارد وادی عمل شویم یا نه؟ من آنچه شرط بلاغ بود گفتمی، تو خواهی پندگیر و یا ملال.

ایمونوتراپی عمومی (درمان سرطان سینه در مدل موش)

برای ایمونوتراپی عمومی، دو نوع عصاره جانوری و میکروبی تهیه شده که می‌توانند به طور غیراختصاصی سیستم ایمنی بدن را تحریک نموده و به کنترل و درمان بیماران سرطانی کمک نمایند. با توجه به اینکه عصاره‌ها مثل واکسن‌ها عمل می‌کنند لذا این روش‌ها را واکسن‌درمانی سرطان و یا ایمونوتراپی سرطان می‌نامند. تحقیقات این مرکز در طی پنج سال گذشته مشخص کرده است که این عصاره‌ها در مدل حیوانی سرطان سینه مؤثر بوده و توانسته‌اند در حدود ۶/۴۲ درصد از تومورهای موش‌ها را از بین برده و طول عمر این موش‌ها را در مقایسه با گروه کنترل که درمان نشده بودند، افزایش دهند و میزان بقای بسیار معنی‌داری را با گروه کنترل داشته باشند (P<0.000). لازم به ذکر است که سرطان سینه در موش که یک نوع Adeno carcinoma می‌باشد، در این مرکز ایجاد شده و تاکنون تعداد زیادی از این موش‌های سرطانی تحت مطالعه قرار گرفته‌اند که البته این کار هنوز به پایان نرسیده و مطالعات همچنان ادامه دارد.
برای اینکه وسعت کار انجام شده مشخص شود، باید به اطلاع خوانندگان محترم برسانیم که به منظور یافتن دوز مناسب و زمان بین تزریقات، بیش از ده هزار تزریق در حیوانات آزمایشگاهی انجام شده است. همچنین استفاده از این عصاره‌ها در موش‌های آزمایشگاهی به عنوان ادجوانت (یاور) به‌همراه آنتی‌ژن‌های لیشمانیا، (عامل بیماری سالک)، پاسخ ایمنی قوی‌تری را در مقایسه با گروه دریافت‌کننده آنتی‌ژن تنها، ایجاد کرد.

ایمونوتراپی بایستی در مراحل اولیه سرطان صورت ‌گیرد

مطالعات مشخص کرده است که استفاده از این عصاره‌ها در بین بیماران سرطانی داوطلب، اولاً فاقد عوارض سوء بالینی و پاراکلینیکی بوده، ثانیاً می‌تواند سرطان آنها را کنترل نموده و یا به درمان آنها کمک نماید، البته در حال حاضر این واکسن‌ها تحت بررسی می‌باشند. انواع سرطان‌هایی که تحت ایمونوتراپی قرار گرفته‌اند، شامل سرطان خون، سرطان سینه در زنان، سرطان کبد و تومورهای مغزی و سایر سرطان‌ها بوده است. لازم به ذکر است که در بیماران سرطانی، بهبودی کامل در مراحل نهایی بیماری تقریباً خیلی بندرت امکان‌پذیر است زیرا در مراحل پیشرفته سرطان، واقعاً چیزی از سیستم ایمنی باقی نمی‌ماند تا بتوان آنرا توسط این واکسن‌ها و یا هر داروی دیگری تقویت و درمان نمود؛ به همین دلیل متخصصان توصیه می‌نمایند که باید هر چه سریع‌تر و در مراحل اولیه سرطان، واکسن‌درمانی را مانند سایر روش‌های درمانی آغاز نمود.
موضوع دیگری که در رابطه با این واکسن‌ها مطرح است، امکان استفاده از آنها به‌عنوان عوامل پیشگیری کننده از سرطان می‌باشد. زیرا در سنین بالا و نیز متعاقب بعضی از بیماری‌ها و یا به دلایل دیگر، سیستم ایمنی افراد تضعیف می‌گردد. مثلاً در بیماران شیمیایی شده ناشی از بمب‌های شیمیایی، بعضی از بیماری‌های ویروسی و همچنین در فامیل‌های درجه یک و دو بیماران سرطانی که احتمال ابتلاء آنها به سرطان زیاد می‌باشد، برای پیشگیری از بروز بیماری می‌توان توسط این واکسن‌ها سیستم ایمنی را تقویت نمود.
با توجه به اینکه پزشکان متخصص مختلفی از این واکسن‌ها برای درمان بیماران خود استفاده می‌نمایند، در ذیل گزارشی از تأثیر این واکسن‌ها که توسط یکی از متخصصین ایمونولوژی در شهرستان تبریز ارائه شده است، می‌تواند مورد توجه قرار گیرد. در جمع‌بندی مشاهده می‌گردد که حدود ۷۵ درصد از بیماران مبتلا به آسم به‌طور کامل بهبود یافته‌اند. در سایر بیماری‌ها از قبیل آلرژی‌ها، بیماری‌های پوستی و بیماری با کاهش قدرت سیستم ایمنی نیز از این واکسن‌ها نتیجه نسبتاً خوبی دریافت شده ‌است.

 

 

ایمونوتراپی اختصاصی

در روش دیگری، با استفاده از آنتی‌ژن‌های اختصاصی خود بیماران سرطانی، به درمان آنها کمک می‌شود؛ یعنی آنتی‌ژن‌های توموری را بصورت تقریباً خالص تهیه نموده و سپس برای خود بیمار استفاده می‌کنند. این روش از دو جنبه دارای اهمیت بسیار زیادی است: اولاً این آنتی‌ژن‌ها از خود بیمار تهیه می‌گردند، لذا استفاده از آنها در همان بیمار، مشکلات اخلاقی پزشکی را ندارد، ثانیاً این آنتی‌ژن‌ها به صورت کاملاً اختصاصی عمل میکنند، در نتیجه سیستم ایمنی بدن بیماران سرطانی را به صورت مؤثرتری تحریک می‌نماید. در حال حاضر مرکز مشغول تحقیق در زمینه استفاده از ترکیب هر دو روش اختصاصی و غیراختصاصی است.
این روش درمانی اخیر به نام اتوواکسن Auto-vaccine و یا اتو- ایمونوتراپی مشهور است. همچنین طبق بررسی‌های مقدماتی به نظر می‌رسد که این واکسن‌ها بر روی بعضی از بیماری‌های آلرژیک، ویتیلیگو، پوستی، پسوریازیس و آسم‌های آلرژیک نیز مؤثر باشد که این موضوع تحت بررسی است. استفاده از این واکسن‌ها در بیش از ۲۰۰ بیمار آلرژیک و آسمی در تبریز (با بیش از ۱۲ تزریق که اولاً فاقد عوارض بوده ثانیاً بین ۳۵ تا ۱۰۰ درصد موجب بهبودی بیماران گردیده است) و نیز بیماران مبتلا به سرطان‌هایی از قبیل سرطان سینه و کولون در تهران، توسط همکاران متخصص، نتایج رضایت‌بخشی را به دنبال داشته است.
استفاده از این واکسن‌ها بسیار ساده بوده و به صورت یک تزریق زیرپوستی، هر پنج روز یک بار انجام می‌شود. بهترین زمان برای استفاده از این روش‌ها بعد از جراحی تومورها است، همچنین هیچ محدودیتی نیز برای استفاده همزمان با شیمی درمانی و یا رادیوتراپی نداشته و می‌توان همزمان و یا بعد از آن‌ها، از این واکسن‌ها استفاده نمود.

 

 

منبع : پدیدا بزرگترین مرجع علمی ایرانیان

ارسال نظر