X بستن تبلیغات
X بستن تبلیغات
header
متن مورد نظر

پستانداران

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

مقدمه

پستانداران پیشرفته‌ترین مهره‌داران هستند. اعضای آنها در اکثر اکوسیستمهای دنیا جانوران غالب بوده و نقش تعیین کننده‌ای در زنجیره‌های غذایی دارند. پستانداران گرچه از نقطه نظر تنوع و فراوانی بسیار کمتر از جانواران دیگر و حتی مهره‌داران دیگرند (پرندگان و ماهیان) ولی بخاطر پیچیدگی دستگاههای بدن ، و بخصوص سیستم عصبی و مغز پیشرفته‌تر و بزرگتر نقش کلیدی در بسیاری از اکوسیستمها دارند. پستانداران جانورانی هستند که دارای مو بوده و غدد شیری دارند. معمولا دارای دندانهای متنوعی هستند که درون حفره دندانی جای می‌گیرد.

پستانداران  

مقدمه

پستانداران پیشرفته‌ترین مهره‌داران هستند. اعضای آنها در اکثر اکوسیستمهای دنیا جانوران غالب بوده و نقش تعیین کننده‌ای در زنجیره‌های غذایی دارند. پستانداران گرچه از نقطه نظر تنوع و فراوانی بسیار کمتر از جانواران دیگر و حتی مهره‌داران دیگرند (پرندگان و ماهیان) ولی بخاطر پیچیدگی دستگاههای بدن ، و بخصوص سیستم عصبی و مغز پیشرفته‌تر و بزرگتر نقش کلیدی در بسیاری از اکوسیستمها دارند. پستانداران جانورانی هستند که دارای مو بوده و غدد شیری دارند. معمولا دارای دندانهای متنوعی هستند که درون حفره دندانی جای می‌گیرد.

 

 

رده بندی پستانداران

پستانداران را به دو زیر رده تقسیم می‌کنند.

  • زیررده Prototheria
  • زیررده Theria

زیر رده Prototheria

پستانداران تخم‌گذاری هستند که دارای لوله تناسلی ، ادراری و دفعی مشترک هستند. یعنی دارای کلوآک می‌باشند. به همین دلیل به تنها راسته باقی مانده آنها Monotremata (تک حفره‌ای) می گویند. اکیدنه و پلاتی پوس از نمونه‌های بارز و مشخص این راسته است. استخوانهای کمربند سینه‌ای شامل ، کتف ، بین ترقوه‌ای ، غرابی ، پیش غرابی و ترقوه است در دوران بلوغ فاقد دندان هستند. استخوان فوق لگنی به لگن متصل است.

زیررده Theria

در استخوانهای کمربند سینه‌ای، پیش غرابی و بین ترقوه‌ای وجود ندارد. به دو بالا راسته و ۱۸ راسته تقسیم می‌شوند.

بالا راسته Metatheria

نوزاد نارس متولد می‌شود و در کیسه مادر به نوک پستان می‌چسبد و رشد خود را کامل می‌کند. کمربند سینه‌ای شامل کتف ، ترقوه و غرابی است. استخوان کیسه به استخوان لگن متصل است مانند راسته منحصر به فرد Marsupiala. اکثر گونه‌های این راسته در استرالیا و جزایر اطراف یافت می‌شود نظیر باندیکوت ، نام بت ، کوآلا ، فالانژر ، والابی و کانگورو. آپوسوم کیسه داری است که در آمریکا زیست می‌کند.

 

 

بالا راسته Eutheria

پستانداران زنده‌زایی هستند که جفت دارند فاقد استخوان کیسه هستند. دارای ۱۷ راسته‌اند.

  • راسته حشره خواران Insectivora: دارای پوزه بلند ، چشمهای ریز و کوچک ، دست و پا دارای ۵ انگشت است مانند خار پشت Erinacidae ، حشره خوارها Soricidae و حفار Tolpidae.
  • راسته پوست بالان Dermoptera: پروازهای کوتاه انجام می‌دهند، اندازه دست و پا یکسان است، دم به عنوان چتر نجات عمل می‌کند. مانند Colugo یا لمور پرنده در آسیای جنوب شرقی ، اندازه بدن کمتر از نیم متر می‌باشد.
  • راسته خفاشها: تنها پستاندارانی هستند که قدرت پرواز واقعی دارند. انگشتان دست رشد زیادی نموده و پوست گسترده و وسیع ، انگشتان دست را به پا و دم متصل می‌کند. پاها به مراتب کوچکتر از دستهاست. شامل خفاش میوه خوار و خفاشهای کوچک جثه‌ای که حشره خوار هستند. تنها خفاش خون آشام که به پستانداران بزرگتر حمله‌ور شده و خونشان را می‌مکد به نام Vampire در آمریکای مرکزی و جنوبی زندگی می‌کنند.
  • راسته نخستیها Primata: نیمکره‌های مغز بسیار توسعه یافته است. چشمها در جلوی سر واقع شده‌اند. انگشت شصت در پا و یا دست طوری قرار گرفته که گرفتن اجسام را امکان‌پذیر می‌سازد. این انگشت در مقابل چهار انگشت دیگر قرار می‌گیرد. مانند میمونهای دم‌دار آسیایی ، آفریقایی و آمریکایی مانند بابون و یا میمونهای بی‌دم آسیایی و آفریقایی مانند گوریل و ماداگاسکار مانند لمور.
  • راسته Edentata: بدون دندانها مانند مورچه خوار تنبل.
  • راسته Pholidota: مورچه خوار فلس‌دار یا پانگولین.
  • راسته Tubulidentata: دهان گردان آردوارک.
  • راسته Lagomorpha
  • راسته Rodentia: بسیاری از افراد موشها ، سنجابها و خرگوشها را به عنوان یک گروه و تحت نام جوندگان می‌شناسند. و گر چه عادات و رفتار و حتی برخی از اندامها بدن خرگوشها نظیر جوندگان ممکن است شبیه جلوه کند اما تفاوتهایشان بیش از شباهتهایشان است.

 

 

  • راسته Cetacea نهنگها: شامل دو زیر راسته است. زیر راسته نهنگهای بالن‌دار (بدون دندان) و زیر راسته نهنگهای دندان‌دار.
  • راسته Carnivora گوشتخواران: این راسته شامل پستاندارانی است که دارای دندان نیش بلند و دندانهای گوشت‌بر آسیا و پیش آسیا با لبه‌های برنده و تیز هستند. گربه سانان بیشترین عادت گوشتخواری را داشته و اندامهایش جهت ردیابی صید و شکار حیوانات تخصص یافته‌تر است. خرسها بیشتر تمایل به همه چیز خواری و حتی گیاهخواری دارند و به همین جهت دندانهای گوشت‌بر آنها نسبتا کوتاه و نامشخص است. به استثنای خرس قطبی. سمورها ، راکونها ، گربه‌ها ، سگ سانان ، خرسها و کفتارها راسته گوشتخواران را تشکیل می‌دهند.
  • راسته Pinnipedia: سیلها Seala دست و پا دارای پرده شناست. دم کوتاه و بجز موارد محدود از آب خارج نمی‌شوند. در بسیاری از سیلها لاله گوش دیده نمی شود و حیوان به زحمت خارج از آب روی زمین راه می‌رود.
  • راسته Probosidea: فیلها که خرطومشان از بینی و لب فوقانی شکل گرفته و عاج در حقیقت دندانهای پیش طویل شده است.
  • راسته Hyracoidea: ظاهرا به خرگوشها و جوندگان شباهت دارد ولی علیرغم ظاهر و جثه کوچکش نزدیکترین خویشاوند فیل محسوب می‌شود.
  • راسته Sirenia: گاو دریایی جانورانی هستند درشت جثه ، علفخوار و آبزی دارای باله دمی و دستهای شناگرند. ساکن آبهای کم عمق‌اند.
  • راسته فرد سمان Perissodactyla: شامل اسب ، گورخر و کرگدن است. دارای معده ساده و جثه بزرگ هستند.
  • راسته زوج سمان Artiodactyla: شامل شترها ، گراز ، گوزنها و زرافه‌ها است.

مشخصات پستانداران

مقدمه  

پستانداران عالی‌ترین گروه سلسله جانوری هستند. خفاشان ، جوندگان ، گربه‌ها ، میمونها ، والها ، اسبها ، گوزنها و انسان و اشکال زنده دیگر را علاوه بر گونه‌ها و راسته‌های معلوم شده می‌توان در زمره پستانداران نام برد. بدن همه این جانوران کم و بیش از مو یا خز پوشیده شده است و خونگرم هستند. علت نامیدن آنها به پستانداران به علت غده‌های پستانی ماده است، زیرا این جانوران بچه‌های خود را با پستان شیر می‌دهند. پستانداران گوناگون در انواع مسکنها از نواحی قطبی تا گرمسیری و از دریا تا انبوه‌ترین جنگلها و خشک‌ترین صحراها زندگی می‌کنند. پستانداران عموما از جنبه زیبایی شناسی جالب هستند. از پستانداران اهلی خوراک ، پوشاک و ترابری انسان تا حدی تامین می‌گردد.

 

 

مشخصات  

  • بدن معمولا از مو پوشیده شده است (بعضی گونه‌ها کم مو هستند)، موها در فواصل معین می‌ریزد، پوست دارای غده‌های زیادی است (غده‌های چربی ، عرق ، عطر و پستان).
  • در جمجمه دو گندل پس سری وجود دارد، شماره مهره‌های گردن معمولا ۷ است، دم معمولا دراز و متحرک است.
  • ناحیه بینی معمولا دراز است، دهان در هر دو آرواره دارای دندان است، دندانها در حفره‌هایی جای گرفته است و از لحاظ عادات غذایی و طرز کار متمایز هستند، زبان معمولا متحرک است، چشم ها پلکهای متحرک دارد، گوشها در خارج دارای لاله‌های گوشتی است.
  • ۴ اندام که در هر یک ۵ یا کمتر انگشت وجود دارد و بطور گوناگون برای راه رفتن ، دویدن ، بالا رفتن ، نقب زدن و شنا کردن یا پرواز کردن مناسب و سازگار شده است. انگشتها ، دارای چنگال ، ناخن یا سم و غالبا با بالشتک گوشتی می‌باشند در آب بازان و پستانداران گیاهخوار دریایی اندامهای پسین وجود ندارد.
  • قلب کاملا چهار خانه‌ای است. فقط کمان آئورتی چپ باقی می‌ماند، گویچه‌های سرخ خون بدون هسته و معمولا گرد هستند.
  • تنفس فقط توسط ششها صورت می‌گیرد، حنجره دارای رشته‌های صوتی است. یک میان پرده ماهیچه‌ای کامل ، ششها و قلب را از حفره شکم جدا می‌سازد.
  • یک مثانه ادراری وجود دارد.
  • گرمای بدن منظم و ثابت است.

پوشش بدن  

پوست بدن مو و ساختمانهای شاخی گوناگون را تولید می‌کند و دارای تعداد زیادی غده است. جاهایی که بوسیله مو حفاظت می‌شود، روپوست نازک است و رنگ آمیزی گوناگون پستانداران ناشی از اختلاف رنگدانه‌های موجود در مو است. غده‌های سطحی عبارتند از: غده‌های چربی ، غده‌های بو ، غده‌های پستانی ، غده‌های عرق و غده‌های اشکی.

دندانها  

دندانهای پستانداران مانند اکثر مهره‌داران پست متمایز و گوناگون و معمولا باهم شبیه نیستند. دندانهای هر دسته یا گونه پستاندار به نوع غذای مصرفی ، ویژگی پیدا نموده است. از دندان می‌توان به هویت و عادات غذایی گونه دارنده آن پی برد.

 

 

دستگاه گوارش  

روده در گونه‌هایی غذاهای متراکم از قبیل گوشت را به مصرف می‌رسانند کوتاه است و در جوندگان و پستانداران سم‌دار که علفخوار هستند دراز است. همه پستانداران گیاهخوار دارای روده کور بزرگ هستند.

تولید مثل پستانداران  

لقاح در پستاندارن همیشه داخلی است و بچه‌ها پس از تولد از شیر مادر تغذیه می‌شوند. پلاتی پوس و مورچه‌خوار خاردار از پست‌ترین پستانداران محسوب می‌شوند، این جانوران تخمهایی شبیه تخم خزندگان می‌گذارند و روی تخمها می‌خوابند. کیسه‌دارانی مانند کانگورو تخمهای بسیار کوچکی دارند که مدت چند روز در رحم رشد می‌کند، سپس لاروهای نارس به سوی کیسه شکمی ماده می‌خزند و در آنجا برای تغذیه به نوک پستانها محکم می‌چسبند و تا پایان تکامل جنینی در آنجا می‌مانند. پستانداران پیشرفته ، جفت‌داران هستند که جنین کامل در داخل رحم تشکیل می‌شود.

انتشار پستانداران

پستانداران عملا در همه بخشهای زمین ، روی زمین در آب و هوا زندگی می‌کنند. شیر ماهی یا گراز و خوکهای آبی در دریاها و یخهای قطب شمال ، بالنها و گرازهای دریایی باز به سر می‌برند. علف‌زارها ، بیشه‌زارها و جنگلها مسکن بسیاری از جوندگان ، گوشتخواران و جانوران سم‌دار هستند. پستانداران دیگر نیز در جنگلهای انبوه حاره ، در تونداراهای بی‌درخت قطب شمال و در بسیاری از نواحی صحرایی زندگی می‌کنند. پستانداران سم‌دار شب و روز تغذیه می‌کنند ولی بسیاری از آنها در اقلیمهای گرم در ساعات وسط روز استراحت می‌کنند.

ارسال نظر